POAŞ'ın Doğan Holding-İş Bankası Ortak Girişim Grubu tarafından alınmasının ardından ortaya çıkan tartışmalar, Aydın Doğan ve Doğan Holding'i yeniden tartışmaların tam ortasına oturtuverdi. Doğan Holding'in aynı zamanda çok fazla gazete-dergi ve televizyon birimine sahip olması, POAŞ ihalesinde rakibinin Koç Holding olmasına ve RTÜK Kanunu'na rağmen ihaleyi nasıl olur da Doğan Holding alır sorularının kafalarda oluşmasına engel olamadı. POAŞ ihalesinde Koç Holding'le Doğan'ın anlaştığına kadar birçok konu ısrarla gündeme getirildi.

İnsanlar tam POAŞ'ı Doğan Holding'in almasına alışırlarken, geçtiğimiz Cuma günü (10 Mart) Danıştay 10'uncu Dairesi'nin elektrik dağıtım ve enerji santrali ihalelerinden bazılarını iptal etmesi kararıyla ortalık yeniden karıştı. Cuma gün borsada birinci seansın kapanmasına 15-20 dakika kala piyasaya sızdırılan bilgi başta Doğan Holding ve Doğan Yayıncılık olmak üzere birçok hissenin değer yitirmesine neden oldu. Özellikle Doğan Holding ve Doğan Yayıncılık taban yaptı.

Ne olmuştu?

İstanbul'un Trakya yakasının elektrik dağıtımını yapan 29'uncu Bölge, elektrik dağıtım ihalelerinin yapıldığı 3 Nisan 1997'deki ihalede devlerin çekiştiği bir bölge olmuştu. 500 milyon dolardan ihaleye çıkan 29'uncu Bölge o dönemde aylık yaklaşık 17 milyon dolarlık cirosu ile ihaleye katılan bütün firmaların iştahını kabartıyordu.

Danıştay 10'ncu Dairesi ise 10 Mart'ta RTÜK Kanunu'na dayanarak söz konusu ihaleyi iptal etti. İstanbul'un Trakya yakasının elektrik dağıtım ihalesini kazanan Ortak Girişim Grubu içindeki firmaların RTÜK Kanunu'nun müsaade ettiği yüzde 10 sınırını ihlal ettiği ise mahkeme tarafından belirtildi.

Elektrik dağıtım ve enerji santralı ihalelerinde neler olduğunu tespit edebilmek için 3 yıl öncesine, Şubat-Mart 1997'ye gitmemiz gerekiyor.

1997'nin elektrik fiyatlarıyla sadece İstanbul'un Trakya yakasının aylık cirosu 2 trilyon liranın üzerindeydi. Aylık 2 trilyon liralık nakit girdisi ihaleye giren firmaların tamamının iştahını kabartıyordu.

"Rantiye" için aylık 2 trilyon lira (o dönemin dolar kuru ile 16 milyon dolar) çok önemli olmalı ki, İstanbul'un Trakya yakasının elektrik dağıtımını yapan Boğaziçi Elektrik'e neredeyse bütün holdingler şartname alıp teklif vermişti.

İhale şartname hazırlanırken alınır

Elektrik dağıtım ihalelerinin RP ve MÜSİAD'lı işadamlarına peşkeş çekileceğine dair haberler üzerine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'ndaki bazı bürokratlar, RP sempatizanı ve MÜSİAD'lı işadamlarının elektrik dağıtım ihalelerini almalarının mümkün olmadığını belirtmişlerdi. Niçin alamayacakları yönündeki bir sorumuz üzerine, "İhale şartnamesini hazırlayanlar 'rantiye'ye yakın bürokratlar. Zaten bu tür ihalelerde şartname hazırlanırken ihaleyi kimin alacağı da belirlenmiş olur" cevabını vermişlerdi.

Şartnameyi hazırlayanlar fizibilite raporu da hazırladılar

İhaleye katılan firmalar şartname gereği birer fizibilite raporu hazırlayıp Bakanlığa teslim etmek zorunda olduklarından, bu konudaki açıklarını da Bakanlık bünyesinden temin etmişlerdi. Fizibilite raporları ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, TEDAŞ ve TEAŞ bünyesinde kendiliğinden oluşan bu 5 grup tarafından hazırlanmıştı. Şartname gereği söz konusu fizibilite raporlarının hazırlanması gerektiği için, raporların "işi bilen teknik elemanlar" tarafından hazırlanmasının Türkiye'nin lehine olduğu değerlendirmeleri yapılmıştı. Teknik fizibilite raporları ise 1997 fiyatlarıyla 400 milyon lira ile 1 milyar lira arasında değişen ücretlerle hazırlanmıştı.

Doğan Holding dağıtımdan büyük pay almak istiyordu

Doğan Holding, sadece Trakya Bölgesi'nin elektrik dağıtımını istemiyordu. Elektrik dağıtımını istediği bölgeler arasında Aydın Doğan'ın memleketi olan Gümüşhane'nin de içinde bulunduğu Trabzon, Rize, Artvin, Gümüşhane ve Giresun'u kapsayan 20'nci bölgenin de dağıtımını almak istiyordu. Böylece Doğu Karadeniz Bölgesi'nin elektrik dağıtımı da tümüyle Doğan Holding'in tekelinde olacaktı. Çünkü Doğan Holding, 20'nci Bölge'nin yanısıra en kârlı bölge olarak da bilinen 17'nci bölgeyi de istiyordu. 17'nci Bölge'de ise Samsun, Ordu ve Sinop illeri yeralıyordu. 3, 17, 20 ve 29'uncu bölgelerin dışında Ankara ve Kırıkkale'nin elektrik dağıtımını yapan 13'üncü Bölge'yi de istediği ise ihale yaklaştıkça ciddi olarak dolaşıma sokulan bir söylentiydi.

Aydın Doğan'ın girdiği elektrik dağıtım ihalesinde istediği bütün bölgeleri alması halinde ödeyeceği toplam para ise 13'üncü Bölge hariç 755 milyon dolar idi. Ankara ve Kırıkkale'nin elektrik dağıtımını yapan 13'üncü Bölge'nin ihalesine girip girmeyeceği netleştirilememişti. Doğan Holding, hazırlattığı fizibilite raporlarında ihaleye girdiği bölgelerdeki elektrik kaçak oranlarını çekeceği sınırları da belirtmişti. Ankara ve Kırıkkale'nin elektrik dağıtımını kapsayan 13'üncü Bölge'nin ulaşılması hedeflenen elektrik kaçak oranı ise yüzde 11.5 olarak belirlenmişti.

Enerji Bakanlığı bürokratlarının yaptıkları değerlendirme doğrultusunda, Aydın Doğan'ın ihaleye girdiği bölgelerin neredeyse tamamını alacağı baştan biliniyordu. Çünkü, ihale, ihale sözleşmesi hazırlanırken alınırdı.