Hep merak ettiğim konuların başında ne gelir bilir misiniz? Şu: "Benden ara ara 'okunacak eserler listesi' isteyen gençler, burada tanıtımını yaptığım kitapları okuma zahmetine katlanıyorlar mı acaba?" Bu merakımı bir türlü gideremedim.

AÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi profesörlerinden İlber Ortaylı ülkemizin öndegelen tarihçilerinden. İlgisi çok geniş bir alanı kaplayan Prof. Ortaylı, "Osmanlı'nın 700. yıldönümü" etkinlikleri sırasında tarihe yeniden ve farklı bir gözle bakmayı sağlayacak görüşleriyle toplumun dikkatini çekti. İlber Hoca kendisinden beklenen kapsamlı eserlerini birbiri ardına yayımlamaya başladı. Beni en mutlu eden ise, 25 yıldır değişik dergilerde çıkan makalelerinin nihayet kitaplaşmaya başlaması oldu.

"Osmanlı İmparatorluğu'nda İktisadi ve Sosyal Değişim", Prof. İlber Ortaylı'nın 'Makaleler' genel başlıklı külliyatının ilk cildi (Turhan Kitabevi, Ankara, Tel.: 312- 418-8259; Faks: 418-7591). 600 sayfa, büyük boy, belgeler birinci hamur kâğıda basılı, indeksi bulunan titizlikle hazırlanmış bir kitap bu. Bu ciltte, haşmet devrini geride bırakmış imparatorluğu değişik açılardan mercek altına alan makaleler bulunuyor. Osmanlı kurumları ve değişim, Osmanlı şehirleri ve ulaşım sistemi, Abdülhamid döneminde Osmanlı İmparatorluğu, Osmanlı yönetiminde dini gruplar, Rus-Türk ilişkileri, Avusturya ve Osmanlı, modernleşmenin yeni düşünce dünyası başlıkları altında günümüze de ışık tutan çalışmalar sıralanıyor.

Her kitabın gizi vardır, ama İlber Ortaylı geniş kârihasına yakışır gizlerle doldurmuş makalelerini. Orda burda duran -bazısı konferanslardan deşifre edilmiş, soru cevapla ayrıca zenginlik kazanmış- makaleler, şimdi bir kitap içinde ardarda sıralanınca, insan kendini zihin kamaştıran bir 'giz dünyası'na girmiş hissediyor. Bugünün sorunlarını unutmak için de dünün dünyasında dolaşmak ayrı bir huzur veriyor insana...

21. yüzyıla girilmişken insanlığın yaşadığı son yüzyıl önemini kaybetmiş görünüyor. Oysa, insanlık tarihinin en hızlı zaman aralığıydı '20. yüzyıl' ve bütün o savaşlara, bunalımlara, altüst oluşlara rağmen, onun verdiği 'umut', bu yüzyılda mumla aranacak... Gelecek geçmişte gizlidir; 21. yüzyıl da, hiç kuşkunuz olmasın, geride bıraktığımız uzun yüzyılın bir sonucu...

Beni bu duygulara sevk eden, dört Fransız yazarın kaleminden çıkan "20. Yüzyıl Tarihi" kitabı oldu (Nehir Yayınları, İstanbul, Tel. + Faks: 212- 512-0749, 512-1093). Hacimli kitabın sayfalarında gezinti, bana, her yaşadığımızın aslında daha önce yaşandığını bir kez daha hatırlattı. Sözgelimi, 'dünyanın karşılaştığı en büyük ekonomik buhran' olarak bilinen 1929 ve sonrasıyla ilgili sayfalar (s. 138 ve devamı), sanki Ecevit'in MGK sonrası yaptığı açıklamayla patlattığı bizdeki krize benziyor. Orada da, 'buhran', dönemin ABD başkanı Hoover'a çok şey borçluymuş; İngiltere vergi artırıp ücretleri düşürmüş; Fransa sert tedbirler almış... Sonuç? "Belirli bir zaman sonra" diyor kitap, "Alınan bütün tedbirler hezimetle sonuçlandı." Gelirler düşüp kamu harcamaları kısılınca üretim mekanizması felç olmuş, işsizlik patlamış... Siyasi başarısızlık halkların tepkisini çekmiş... "Demokrasi tehdit altına düştü" diyor kitap.

Bereket dünya tarihi kesintisiz; nitekim bu buğulu sayfalardan sonra, ABD'de dört yıl üstüste seçim kazanacak Roosevelt'in 'new deal' dönemi çıkıyor karşımıza. Ecevit defteri kapanınca, bizde de, herhalde benzer bir sayfa açılacak...

Ömer Lekesiz bir edebiyat tutkunu; edebiyatla ilgisiz işlerde çalışırken tutku alanındaki üretkenliğini aralıksız sürdürüyor. Kendinden önceki nesilden Fethi Naci ve Asım Bezirci de Ömer Lekesiz gibi ilgisiz işlerle (muhasebecilik) meşgul olurken, ünlerini, edebiyat eleştirisi alanında yapmışlardı. Lekesiz, yine onlar gibi, 'öykü' ile daha fazla ilgili. Kaknüs Yayınları (İstanbul, 216- 341-0865; Faks: 334-6148) onun "Yeni Türk Edebiyatında Öykü" başlıklı dev eserinin dördüncü cildini çıkardı. Bu ciltte tam 26 öykücü yer alıyor; hayatları, sanat anlayışları, eserleri ve yankılarıyla... Bu öykücüler içinde, Sezai Karakoç, Rasim Özdenören ve Mustafa Kutlu ile birlikte bir çoğu edebiyatımızın önemli durakları sayılması gereken Selim İleri, Füruzan, Şevket Bulut, Tomris Uyar, Sevinç Çokum, Adalet Ağaoğlu, Nazlı Eray, Hulki Aktunç, Peride Celal de var...

Verimliliğine en şaşırdığım kişilerden biridir diplomat Bilal Şimşir; ülkemizi çeşitli başkentlerde büyükelçi olarak temsil eder veya Ankara'da bakanlığın yükünü sırtlanırken, herbiri göz nuru ürünü eserler de verir. Bunlardan sonuncusu olan "Şehit Diplomatlarımız", Bilgi Yayınevi (Ankara, Tel.: 312- 434-4998; faks: 312- 431-7758) tarafından iki cilt halinde yayımlandı.

Kitap, 1973'ten 1994'e kadar ASALA terörünün elimizden aldığı diplomatlarla ilgili bir bilgi hazinesi. Bazısını tanıdığım, bir-ikisinin cenaze törenine katıldığım kayıplar, bazen uluorta suçlamalara hedef edilebilen Dışişleri câmiasının aslında ne kadar fedakâr insanlardan oluştuğunu hatırlatıyor... Kitabın ilk cildinde, 1878 sonrası başlayan Ermeni terör örgütlerinin eylemlerine tarihsel bir bakış da yer alıyor...

Burada tanıttığım kitaplarla da yetinmeyin, kitapçılar sizleri bekliyor...

TAHA KIVANÇ

Künye

Temsilcilikler

ReklamTarifesi

AboneFormu

MesajFormu