ÖMER ÇAKKAL
L&M Yayınları, Halide Nusret Zorlutuna'nın Cumhuriyet'in ilk yıllarında yaşanan toplumsal dönüşümü gözler önüne seren ve daha önce Kültür Bakanlığı'nca yayınlanan hatıratını 'Bir Devrin Romanı' adıyla günümüz okuruna kazandırdı.

1901 yılında İstanbul'da doğan ve 1984 yılında vefat eden Zorlutuna, Cumhuriyet döneminin ilk kadın öğretmeni ve kadın şairi. Coşkulu şiirleriyle tanınan Halide Nusret, şiirlerini o dönemde Türk Kadını, Kadın Dünyası, Millî Mecmua. Aydabir ve Çınaraltı dergilerinde yayımlatmıştı.

Zengin ve soylu bir aileden gelen Halide Nusret, köşklerde büyümüş; çocukluğunu yirmi yıl sonrasının entelektüel şahsiyetleriyle birlikte geçirmiş. Emine Işınsu'nun annesi ve Pınar Kür'ün teyzesi olan Zorlutuna, 303 sayfalık Bir Devrin Romanı'nda, 'ömrümün baharı' dediği ilk otuz yılını ve ülkenin aydınları arasında geçen anılarını aktarıyor.

Zorlutuna'nın iki anı kitabını da öğrencilik yıllarında okuyan ve oldukça etkilenen L&M Yayınları Yayın Yönetmeni Emine Eroğlu'nun gayretleri sonucu yeniden basılan kitapta oldukça ilginç anekdotlar yer alıyor. Bunlardan birinde, bir görev için bulunduğu Bulgaristan'da katıldığı törende, kadınlı-erkekli grupla birlikte kadeh kaldıran, şapka kanunu çıkınca çarşafının üstüne bir şapka satın alıveren Halide Nusret'in aynı zamanda beş vakit namazını terketmemesi, ilginç bir ayrıntı olarak göze çarpıyor.

Çarşafa veda, dansa merhaba

Bağdat, Kerkük ve Bulgaristan'ı gezen, gerek eşi, gerekse kendi görevi için Anadolu'da birçok ilde bulunan Halide Nusret Zorlutuna'nın yaşadıklarından bugüne kalan, cumhuriyet döneminin ilk yıllarında kadının dönüşümü üzerine fikir veren en ilginç ayrıntılar Edirne'de yaşanıyor. Öğretmenlik yapmak üzere Anadolu'ya tayin isteyen ilk kadınlardan olan Halide Nusret, Edirne'de görevdeyken Ankara'dan gelen emirle çarşaf ve peçenin yasaklandığını, kurtuluş günlerinde resmi baloların yapılacağını, hükümet erkanının eşleriyle birlikte törenlere katılıp dans edeceklerini öğreniyor. Halide Nusret, bu kararı anılarında şöyle aktarıyor: "Kimimiz çok sevindik, kimimiz üzüldük, kimimiz de azıcık yadırgadık bu emirleri." Karara en sert tepkiyi göstererek "Ben törene katılsam bile örtümle bir köşede otururum" diyen dönemin Edirne valisinin eşine oradakilerin tepkisi 'Estağfirullah' oluyor.

Sonraki günlerde yörenin yerli zenginlerinden Ahırköylü Ahmet Bey'in eşinin Rus ya da Fransız konsolosu ile dansetmesi, ardından da Zorlutuna ve etrafındaki kadınlara övünerek bunu anlatması, İstanbul ve çevresindeki 'üst tabaka'nın 'yeni kararlar' karşısındaki tutumunu ortaya koyuyor. L&M Yayınları, çok yakında Halide Nusret'in diğer anı kitabı 'Küçük Dostlarım'ı da okurla buluşturacak.
Bilgi için tel: 0 212 513 84 15