Hafta sonu Nevşehir'deydik. Dünyanın eşi benzeri bulunmayan yer altı şehirleri, kaya evleri, kaya otelleri, peri bacalarının arz-ı endam ettiği Kapadokya bölgesindeydik.

Bölgede bulunuşumuzun nedeni turistik bir seyahat değildi. Çok önemli bir konuyu tartışmak üzere toplandık oraya. Hele YÖK yasasının tartışıldığı günlere dek gelmesi konuyu daha da önemli hale getirmişti.

9 ve 10 Mayıs günleri uluslararası bir seminer düzenlenmişti. TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyesi olarak bu seminere katılmamız gerekiyordu.

Semineri TBMM İnsan haklarını İnceleme Komisyonu ve Avrupa Konseyi ortaklaşa düzenlemişti.

Seminerin konusu ayrı bir AB ödevi olan Ombudsman'lık idi. AB üyesi olmanın olmazsa olmaz şartlarından biri olan ve ihdas edilmesi zorunlu olarak talep edilen bir kurum ombudsmanlık.

İdareyle halkın anlaşamadığı ya da fertlerin idare karşısında mağdur olduğu durumlarda idare ile fert arasında arabulucuk yapacak kurumun adı ombudsmanlık. Vatandaşların karşılaştığı bir haksızlığı düzeltmek için mahkemeye gitmeden (buna AİHM dahil) ücret ödemeden mağduriyetini gidermeye vesile olacak bir kurum.

Buna bazı ülkelerde halkın avukatı, halkın savunucusu, aracı, kamu denetçisi gibi isimler verilmektedir. 115 ülkede uygulanan ombudsmanlık AB bünyesinde insan haklarına saygılı bir AB oluşturmayı amaçlamatadır. AB ülkelerinde idareyi dışardan denetleyen bağımsız bir kurum.

Hoş bu kurumun adı her ne kadar ombudsmanlık olsa da batının 1713 yılında Osmanlı'dan iktibas ettiği de bilinen bir gerçek. İsveç Kralı XII. Karl 1713 yılında Osmanlı'ya sığındığında gördüğü uygulamayı ülkesine taşımasından ibaret. Bugün geliştirilmiş bağmısız bir kurum halini almış.

Ombudsman haksızlığa uğrayan vatandaşın mağduriyetini gidermek için yönetime çözüm yolu öneriyor, hatta kanun ve tüzük değişkliği teklif ediyor hatta yerine göre bir mahkeme kararının uygulanmamasını talep edebiliyor.

Müeyyide uygulama yetkisi olmayan ombudsman, demokratik ülkelerde yönetim tarafından kabul edildiği için ciddiye alınan ve vatandaşların sorunlarını çözmede vatandaşa daha yakın onun hakkını savunan bir kurum.

(Bizde 2000 yılında dönemin Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk beyin hazırlatıp meclise sunduğu ve erken seçim sebebiyle kadük olan bir ombudsmanlık kanun tasarısı var.)

Daha anlaşılır bir tabirle idarenin uygulamalarında tanımak zorunda olduğu bir hakemlik kurumunun adıdır ombudsmanlık. Hem idarenin hem yargının tasarruflarındaki mağduriyetin giderilmesi için kanunen kurulmuş, inceleme denetleme ve çözüm yolu sunma hakkı ve yetkisi olan bir kurum.

Biz bu kurumu iki gün boyunca başta AB Ombudsmanı olmak üzere dürnyadaki en üst düzey temsilcileri ve yetkilileriyle tartıştık.

Hakem, aracı, kamu denetçisi, halkın savunucusu avukatı gibi anlamlara gelen ombudsmanlık kurumunun işlemesi için demokrasinin oturmuş ve olgunlaşmış olması gereğini vurgulayan batılılar söz sırası Türkiye'ye gelince demokratikleşme istikametindeki adımlarımızı ve aldığımız mesafeyi takdir ediyorlar ama itirazlarını da açıkça belirtiyorlar. Mesela kadük olan tasarıda silahlı kuvvetlerin dışarıda tutulmasının yanlışlığına parmak basmadan geçemiyorlar.

Hmbudsmanlık kurumunu bir aday ülke olarak Türkiye de kurmak zorunda, kuracak. Tabii biz batıdaki uygulamaları dinledikçe acaba Türkiye'de uygulanabilir mi diye aramızda tartışmadan edemedik.

Daha meclisine kanun sevkedilmeden fırtınalrın koparıldığı Türkiye'de ombudsmanın bağımsız karar verebilmesi çözüm önermesi hatta kanun teklifinde bulunması ne kadar gerçekleşbilir diye düşündük ve tartıştık.

Meslek lisesi mezunları ombudsmana gidip mağdur olduklarını anlatır ombudsman da eşitliğin sağlanması lazım gelir diye çözüm önerebilir! Disiplin nedeniyle işinden atılan bir memur için de ombudsman işine iadesini talep edebilir!

Mahkemenin verdiği kararı yanlış bulup bir tutuklunun salıverilmesini isteyebilir!

Evet çok geçmeden Türkiye, adına ombudsmanlık denen bu hakemlik kurumu ile tanışacak. Yeni yerel yönetim tasarısında yerel ombudsmanlık zaten yer aldı.

Bir de ülke geneli için ombudsmanlık ihdas edilecek.

Temennim odur ki inşaallah ogüne kadar toplum mühendisliğine özenen, milli iradeye ve toplumsal talebe karşı tavır koyanlar, insan hakları ve demokratikleşme konusunda biraz daha mesafe alırlar da ombudsmanlık kurulduğunda işe yarar!

Almalılar.

NOT: Nevşehir'de bize kusursuz ev sahipliği yapmaya azami gayret gösteren Mehmet Elkatmış ve ailesine teşekkür etmeliyim.

RESUL TOSUN

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu