2003 yılı bütçe uygulama sonuçları genel olarak hedeflerin revize edildiği bir tabloyu ortaya çıkarmıştır. Sadece vergi geliri hedeflerine ulaşılamamış, vergi gelirleri hedeflenenin yaklaşık 1.5 katrilyon lira altında gerçekleşmiştir.

Daha doğrusu konsolide bütçenin harcama tarafındaki kalemlerde iyileşme yaşanırken, gelir tarafında aynı olumlu performans ortaya konulamamıştır.

İsterseniz rakamlara bakalım:

Toplam harcama rakamında yaklaşık olarak 6 katrilyon liralık tasarruf sağlanmıştır. 145,949 katrilyon lira olarak planlanan konsolide bütçe harcama toplamı, 140 katrilyon lira olarak sonuçlanmıştır. Bu tasarrufun da esas itibariyle kaynağı faiz ödemelerindeki düşüştür. 2003 yılı bütçesi yapılırken faiz ödemelerinin 65.4 katrilyon lira olacağı tahmin edilmişti. 2003 yıl sonu itibariyle ödenen faiz giderleri toplamı 58.6 katrilyon lirada kaldı. Faiz ödemeleri 6.8 katrilyon lira hedefin altında gerçekleşti.

Faiz ödemelerindeki azalmanın nedenini önceki yazılarımızın birinde açıklamış ve döviz kurundaki düşüşün, iç borç stokunda yer alan döviz cinsinden ve dövize endeksli borç faizi ile dış borç faizinin TL karşılığındaki azalmayı beraberinde getirdiğini ifade etmiştik. Kısacası faiz ödemelerinde ortaya çıkan düşüşün nedeni dövizin TL karşısında değer kaybetmesidir.

Personel harcamalarında 2 katrilyon liralık sapma söz konusudur. 28 katrilyon liralık hedef 30 katrilyon liraya ulaşmıştır.

Yatırım harcamalarında 650 trilyon lira civarında hedefin altında kalınmıştır. Ancak, Kasım ayındaki 4.5 katrilyon liralık yatırım harcaması dikkate alındığında, Aralık ayında ciddi bir yatırım hamlesi yapıldığı ortaya çıkar. Kasım ayında 4.5 katrilyon lirada kalan yatırım harcamaları Aralık ayında 7.2 milyar dolara yaklaşmıştır. Bunun da hükümet adına olumlu bir icraat olarak not edilmesi gerekir.

BÜTÇE AÇIĞI

Faiz harcamalarındaki 6.8 katrilyonluk azalma bütçe açığının da hedefin altında kalmasını sağlamıştır. 45 katrilyon lira olması tahmin edilen 2003 yılı bütçe açığı 39,815 katrilyon lira olarak gerçekleşmiştir.

Uzun yıllardan sonra ilk kez 2003 yılında bütçe açığında hedeflerin de ötesine geçilmiştir.

Bu noktada, bütçe açığının nedeni olarak ortaya çıkan iç ve dış borç stokunun döviz cinsinden olan bölümüyle ilgili kur riskinin kamunun üzerinde bulunduğunu, dalgalı kur politikasının gereği olarak döviz kurunun yükselmesi halinde, faiz harcamalarının büyüyeceğinin hatırlatılması yerinde olacaktır.

VERGİ GELİRLERİ HEDEFİN ALTINDA GERÇEKLEŞTİ

2003 yılının genel performansı, özellikle harcama tarafının ki olumlu olmasına rağmen aynı şeyi vergi gelirleri için söyleyemiyoruz. Vergi idaresi hedeflenen vergiyi toplayamamıştır. Hedeflenen vergiden 1,5 katrilyon lira daha az toplanmıştır.

Vergi gelirlerinde hedefe ulaşılamaması, başarılı bir bütçe performansı içinde olumsuz bir nokta olarak göze çarpmaktadır. Bu konunun üzerine gidilmesi gerekir.

Maliye Bakanlığı vergi tahsilatındaki başarısızlık üzerine mazeret üretmek değil, hataların tekrarlanmaması için gereken tedbirleri almak zorundadır. Benzeri bir tablonun 2004 yılında da ortaya çıkması halinde genel dengenin olumsuz yönde etkileneceğinin bilinmesi gerekir.

Vergi gelirlerinin hedeflerin altında kalması problemi, yeni vergiler ihdas edilerek veya vergi oranları artırılarak çözülmeye kalkışılmamalıdır. Vergiyi doğuran olayların vergi dışında kalması önlenerek, daha uygulanabilir ve adil bir vergileme rejimi yoluyla vergi gelirleri artırılmalıdır. Maliye Bakanlığı'nın temel görevlerinden birisi de budur.

NURETTİN CANİKLİ

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu