Amerika tarafından atanan Geçici Hükümet Konseyi'nin belirlediği yeni Irak bayrağı potansiyel huzursuzluk, gerilim kaynağı olmaya namzet görünüyor. Bir ulusun ortak tarih, kültür, bağımsızlık gibi değerlerini sembolize ederek birleştirici bir anlam içermesi beklenen bayrak, Iraklılar için işgali hatırlatacak bir anı olmaktan öteye gitmeyecek.

Tarih boyunca pek çok devlette, bir egemenlik göstergesi olarak kimi semboller kullanılsa da bugün algıladığımız anlamda standart hale getirilmiş bayrak modern bir olgudur. Ve özellikle modern ulus-devlet oluşumunun vazgeçilmez şartlarından biri kabul edilir. Ulus-devletin bağımsızlık ve egemenlik ifadesi sayılan bayrak bir bakıma 'modernliğin kutsallaştırdığı' simgelerin başında gelir.

Özellikle sömürgecilik sonrası ortaya çıkan ulus-devletlerin durumunu açıklamak için söylenen "bir bayrak-bir milli marş" tekerlemesi istihzayı içeren bir eleştiri biçimidir. Bağımsızlık 'verilen' pek çok eski sömürge yeni ulus-devletin gerçekte ısmarlama bir bayrak ve milli marşından başka bir şeyi olmamıştır. Ve büyük kısmının bağımsızlıkları ve sınırları gibi bayrak ve marşları da ısmarlamadır.

Sömürgecilik sonrası ortaya çıkan devletler arasında ulusal kurtuluş mücadelesi vererek bağımsızlık kazanan ülkelerin durumu görece farklılık arzeder. En azından kutsadıkları, mücadele edip kan ve can verdikleri değer ve sembolleri vardır. Milliyetçiliğin ideolojik olarak öne çıktığı bu devletlerde bayrak, lider gibi semboller de kutsanmıştır adeta. Bunların en büyük zaafı, tarihi olarak ortak değerlerin paylaşıldığı birleştirici bir değer ifade eden sembollerden çok milliyetçi ideolojinin kutsadığı kişi ve işaretler öne çıkarması olmuştur ve çoğu kez tarihsel anlamda bir kırılmaya işaret eder.

Sömürgecilik ve Arap renkleri

Ulus-devlet ve uluslaşma süreçleri söz konusu olduğunda İslam dünyasında ortaya çıkan bağımsız devletlerin kimliği ve muhtevası en sorunlu alanların başındadır. Özellikle Arap devletlerinde lider kadroların zihnini belirleyen dönemin hakim ideolojisi olarak Arap milliyetçiliği ve Batı-sömürge karşıtlığından beslenen sosyalizm düşüncesi bu oluşumların bayraklarına kadar yansımıştır. Türkiye'deki gibi din konusunda radikal bir tavır takınmasa da Batıcılık (sosyalizm), milliyetçilik (Arap) ve toplumsal bir değer olarak din (İslam) sentezi bu ulus-devlet formülasyonunun yapısını oluşturur. Arap ülkelerinin bayraklarında görülen ortak renklerin açılımı bu ideolojik yaklaşımın ifadesidir..

Hala ulus-devletini kuramamış Filistinlilerin bayrağı bu konuda iyi bir örnek olabilir. Filistin bayrağını oluşturan renkler aynı zamanda pek çok Arap devletinin bayrağında da yer alır ve sömürgeci ideolojilerin izlerini taşıyan tarihsel kopukluğu yansıtır. Filistin bayrağı kırmızı, siyah, yeşil ve beyazdan oluşuyor. Kırmızı modern anlamda Arap milliyetçiliğinin sembolü sayılan Haşimi ailesinin seçtiği bir renk olarak kökenlerini Endülüs Emevilerine kadar götürür. Siyah Hz. Peygamber dönemini ifade eder, Abbasilerin de Kerbela anısına kullandıkları bir renktir. Beyaz Emevileri (661-750), Yeşil ise Fatımileri (909-1171) sembolize ediyor. Görüldüğü gibi bu Birinci Dünya Savaşında İngiliz işgaline kadar İslam toprağı olan Filistin'in tarihi hafızası 1171'de kesintiye uğruyor. Bu renklerin Suriye'den Mısır'a kadar pek çok Arap ülkesinin bayrağında benzer yorumlama biçimiyle yer alıyor olması, sömürgecilik sonrası milliyetçi oluşumlardaki tarih yorumunun ipuçları kendini ele verir.

Ortadoğu'da yeşeren İslam uygarlığını sadece Arap etkisine indirgeyen bu sömürgeci yaklaşımın değişik varyasyonları hemen hemen her ulus devlet yapılanmasında görülebilir. Arap milliyetçisi bu ideoloji tarihini 12. yüzyılda durdurmakla kalmıyor Selçuklu, Osmanlı gibi Türk, Selahaddin Eyyübi gibi Kürt kökenli tarih yapıcı sembolleri atlayarak bu coğrafyanın ruhunu öldüren bir ideolojik saplantıyı empoze ediyor. Osmanlı ile sağlıklı bir ilişki kurmayan bir Arap kurtuluş hareketinin sömürgeci İngiliz siyaseti için neye karşılık geldiği ve (en azından başlangıç itibariyle) neden destek gördüğü daha iyi anlaşılabilir.

Hilal ve (siyon) yıldızı

Şimdi, Amerika adeta İngilizlerin bıraktığı yerden bayrağı alarak sömürgeciliği güncelleştirmeye çalışıyor. Arap milliyetçiliği ve sosyalizmini sembolize eden eski Irak bayrağına İslamileştirmek adına Baascı Saddam'ın son anda "Allahu Ekber" yazdırmasının politik bir manevradan başka anlamı yoktu. Arap milliyetçiliğini esas alan bu renklerin hiç olmazsa yarım yüzyıla yakın bir alışılmışlığı vardı. Amerika'nın ortaya attığı bayrağın tümüyle ısmarlama olması bir yana İsrail bayrağını hatırlattığı eleştirisi hiç de yabana atılmamalı. Birbirine paralel iki mavi çizgi ve hilal; İsrail bayrağındaki iki paralel mavi çizgi ve (siyon) yıldız/ını hatırlatmaması mümkün değil. Hele hele Irak işgalinde Amerikan-İsrail işbirliği ve bu ülkenin bölgeye yönelik niyetleri/hedefleri biliniyorken bu renklerin masumiyeti kışkırtıcılığa dönüşebilir. Her iki bayrakta da mavi çizgilerin Fırat ve Dicle'ye gönderme yapıyor olması zaten hassas olan Iraklılar için milli bir sembol olmaktan çok direniş çağrışımı yapması doğal. Farklı olarak araya ilave edilen sarı çizginin temsil ettiği Kürt unsurunun ABD stratejisiyle yakından ilgisi kışkırtılan etnik gerilimin bayraklaştırılması anlamına geliyor.

Yeni Irak bayrağı Iraklılar için indirilmesi gereken sömürge bayrağı anlamına dönüşürse hiç şaşmamalı. Şimdiden başlayan protesto eylemleri karşısında bu bayrağın kendisini aşağılanmış hisseden Iraklıları Amerikalılara karşı tahrik etmekten başka fonksiyonu olmayacağını kestirmek zor değil.

Anlaşılan ABD, bölgede "barış ve güvenlik" ortamını Siyon yıldızı ile Irak hilalini buluşturarak gerçekleştirmek istiyor! Sembolleri okumasını bilenler için alınacak çok ders var...

AKİF EMRE

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu