Bayramların iktisadi devinim süreci oluşturduğunu biliyoruz. Şöyle ki; aile bireylerinin bayrama giriş nedeniyle ihtiyaçtan doğan taleplerinin artışı yanında, bayram nedeniyle hediyeleşmelerin de piyasaya talep şeklinde yansıdığını ve böylece genişleyen talep yapısının piyasayı canlandırdığını, yani bayram tüketimi tahminlerine dayalı olarak stok niteliğindeki üretimin (arz) piyasadaki taleple emildiğini görüyoruz. Kısaca tekrarlarsak, Ramazan Bayramı'ndaki arz-talep yapısıyla Kurban Bayramı'ndaki arz-talep yapıları, bazı farklılıklar gösterse de dini bayramların ekonomide canlılık meydana getirdiğini, tereddüt etmeksizin, söyleyebiliriz. Bayramların oluşturduğu iktisadi devinim sürecini sadece belirtilen piyasa argümanlarıyla da sınırlayamayız. Çünkü Ramazan Bayramı'ndaki fitre ve zekat ibadetlerinin önemli ölçüde ayni-nakdi ifasından doğan gelirin yeniden dağılımı fonksiyonuyla, Kurban Bayramı'nda kesilen kurban etinin önemli bir bölümünün fakirlere aktarılmasından oluşan ayni gelir dağılımı fonksiyonunun bayramların oluşturduğu iktisadi devinim süreci anlamında önemle kaydedilmesi gereklidir.

Dini bayramların belirtilen iktisadi etkilerinin öngörülmeksizin, sadece bireysel ve toplumsal yapımızın dönemsel analizlerle ortaya çıkarılan aksaklıklarının onarılmasına matuf kutlamalar olduğunu düşünemeyiz. Her ne kadar bireysel ve toplumsal her projenin bir iktisadi tabanının bulunduğu düşünülse bile, bayramların piyasalarda oluşturduğu etkileşimin sadece kapitalist yaklaşımdan doğduğunu söyleme gafletine düşemeyiz. Diğer bir deyişle bayramların dini dokusunun muhtevasında, bu ekonomik yapı, doğal olarak mevcuttur.

Dini bayramlarda insanların birbirini görebilmesi için oluşan mobilite bile, ulaşım ekonomisi anlamında piyasanın canlanmasını sağlayabilecek gücü taşımaktadır. Çünkü taşıma araçlarına yapılan yatırımlar, böylece verimliliğe kavuşmakta; bu sektörde çalışan bireylerin gelirlerinde bir gelişme görülmektedir. Hatta otomotiv sektörü dahi dini bayramlardan yarar sağlamaktadır. Ulaşım sektörü, inşaat sektörü gibi artı yan ekonomiler oluşturan bir sektör olduğundan, akaryakıt istasyonlarındaki yakıt talebi artışı, petrol ve türevlerinin üretimini, dağıtımını vb arttırırken, finans sektörü dahil, ilgili bütün sektörlerde istihdamı da artırmaktadır. Burada bir hususa daha önemle vurgu yapmak gerekiyor: Trafik kazalarının, sürücü bilincinin yeterli eğitimle geliştirilememesi vb nedenlerle sürekli artışının oluşturduğu iktisadi ve sosyal kayıplar, dini bayramların uyardığı seyahatlerde fazlaca ortaya çıkmaktadır. Bu olumsuz süreç nedeniyle, ulaşım sektörü, elde ettiği ve yukarıda sözü edilen hasılayı koruyamamaktadır. Gönül isterdi ki, her birey, ilköğretimden itibaren eğitim alarak, trafikte oluşacak güven ortamına olumlu katkıda bulunabilsin. Ve böylece bayramların oluşturduğu sevinç ortamlarını karartan kederli sonuçlardan ve iktisadi kayıplardan uzak kalabilelim.

Kurban Bayramı'nda kesilen kurbanlıkların satışından sağlanan gelirler, hayvancılık alanında üretimin canlandırılmasına yönelik kaynakları güçlendirmektedir. Yılda bir kere, çok büyük satışı gerçekleştiren hayvancılık sektörü, yem sanayii ve besi alanlarının geliştirilmesi dahil, yeni üretim için yatırımları arttıracaktır. Her yatırım, gerek üretim gerekse hizmet sektörlerindeki istihdamı da artırarak, işsizliği ortadan kaldırmaya yönelik sonuçları elde etmemize imkan sağlayacaktır. Hatta Kurban Bayramlarında, çevreyi koruma yatırımlarını da artırmak gerektiği ortaya çıkmaktadır.

Yukarıda söylediklerimiz doğrultusunda, kayıtdışılıktan etkileşim alanlarının da kayda alınması sağlanarak, dini bayramların iktisadi analizlerinin yansız, doğru ve etkin bir şekilde gerçekleştirilebilmesi halinde, oluşan iktisadi devinim, isabetli olarak ölçülebilecektir. Böylece bilhassa büyük şehirlerde Kurban Bayramı nedeniyle ortaya çıkan, istihdam artışı dahil, artı yan ekonomilerin boyutu da belirginleşecektir.

Sağlıklı ve mutlu bayramlar !

TAHSİN SINAV

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu