Hükümet, belediyecilik uygulamalarında devrim niteliğinde önemli bir adım attı. Meclis Genel Kurulu'nda önceki gece kabul edilen 89 maddelik Belediyeler Kanunu ile belediye hizmetleri yeniden tanımlandı ve belediyelere geniş yetkiler verildi. Son dakikada yasaya eklenen değişiklikle, hükümete, borç batağındaki belediyelerin ceza ve faiz borçlarının indirimi konusunda yetki verildi. Üç büyükşehir belediye başkanının maaşları da milletvekili maaşına eşitlendi. Kanunda yapılan değişikliğe göre: Bakanlar Kurulu belediyeler, bağlı kuruluşlar ile sermayesinin yüzde 50'sinden fazlası belediyelere ait şirketlerin borç ödeme kapasitesini dikkate alarak ödenecek tutarları taksitlendirmeye, taksitlendirilen kısmına kanunun yayımını izleyen günden itibaren zam ve faiz uygulatmamaya, bu borçların feri ve cezalarını geçmemek üzere indirim yapmaya yetkili olacak. Bu düzenlemeye en çok borç batağındaki belediye başkanları sevindi.

3 başkana vekil maaşı

İstanbul Belediye Başkanı Kadir Topbaş, Ankara belediye Başkanı Melih Gökçek ve İzmir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu'nun maaşı milletvekillerinin maaşına eşitlendi. Başkanların maaşları yönettikleri yerin nüfusuna göre belirlenecek. En düşük ücret 1,7, en yüksek de 6,1 milyar lira olacak. Türkiye'de toplam 3 bin 225 belediye olduğu dikkate alınırsa, aylık maaş ödemesi 6 trilyonu bulacak. Belediye başkanları, profesyonel spor kulüplerine başkan seçilemeyecek. Halen bu görevi devam ettiren başkanlar, en geç 1 Ocak 2005 tarihine kadar bu görevlerini bırakmak zorunda kalacaklar. Belediye başkanları, görev süreleri boyunca siyasi partilerin genel merkez organlarında da yer alamayacaklar.

Belediyeler şirket kurabilecek

Belediyeler, kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabilecek. Belediye, özel gelir ve gideri bulunan hizmetlerini İçişleri Bakanlığı'nın izniyle bütçe içinde işletme kurarak yapabilecek. Hazine alacakları hariç olmak üzere belediyenin genel bütçeli kuruluşlar, sosyal güvenlik kuruluşları, mahalli idareler, diğer kamu kurum ve kuruluşlarından olan özel hukuk ve kamu hukukuna tabi alacak ve borçları takas ve mahsup edilecek. Bu amaçla kurum ve kuruluşların bütçelerine yeterli ve gerekli ödenek konacak. Belediyeler, görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla borçlanmaya gidebilecek ve tahvil ihraç edebilecek.

Terminal ve istasyon yetkisi

Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, karayolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına, işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, LPG ve sıvılaştırılmış doğal gaz istasyonlarına nazım imar planı ve şehrin ana ulaşım planına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilecek. Akaryakıt istasyonlarına izin verilebilmesi için nazım imar planında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi zorunlu olacak. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı, büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilecek.

Konut satışı İhale Kanunu dışında

Belediyelerin arsa hariç konutların satışı, Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmayacak. Belediye ve mücavir alan sınırları içinde kendisine, eşine veya 18 yaşından küçük çocuklarına ait konutu olmayan dar gelirli kişiler ile afete maruz kalanlara, sanayi bölgelerinden nakledileceklere ve üyelerinin tamamı bu durumda olan kooperatiflere arsa tahsisi yapılabilecek.

2 binin altındaki beldeler köy olacak

Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler, Danıştay'ın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığı'nın önerisi üzerine müşterek kararname ile köye dönüştürülecek. Tüzel kişiliği kaldırılan belediyelerin tasfiyesini il özel idaresi yapacak. Bu belediyelerin taşınır, taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçları köy tüzel kişiliğine devredilecek.

Zabıtaya karşı gelmek suç

Belediye zabıtasının görev ve yetkilerini de düzenleyen yasaya göre, zabıta, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygulayacak. Görevini yaparken zabıtaya karşı gelenler, devlet zabıtasına karşı gelenler gibi cezalandırılacak. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 50 bini geçen belediyeler, kadınlar ve çocuklar için sığınma evi açacak.

İmar komisyonu zorunlu olacak

Nüfusu 50 bini geçen belediyelerde plan ve bütçe ile imar komisyonları zorunlu olarak kurulacak. Denetim komisyonu, nüfusu 10 bini aşan belediyelerde oluşturulacak. Belediye meclisi, kanunla verilen görevleri süresi içinde yapmaktan çekinirse ve belediyeye verilen görevlerle ilgisi olmayan siyasi konuları görüşür ve bu konuda karar alırsa İçişleri Bakanlığı'nın bildirisi üzerine Danıştay'ın kararı ile feshedilebilecek.

Hemşehrilik bilinci geliştirilecek

Kent konseyi, kent yaşamında, kent vizyonunun ve hemşehrilik bilincinin geliştirilmesi, kentin hak ve hukukunun korunması, sürdürülebilir kalkınma, çevreye duyarlılık, sosyal yardımlaşma ve dayanışma, saydamlık, hesap sorma ve hesap verme, katılım ve yerinden yönetim ilkelerini hayata geçirmeye çalışacak.

Belediyelere bedelsiz devir

Kanunun geçici hükümlerine göre, özel mevzuat hükümlerine göre devri mümkün olmayan, kamu hizmetlerinde kullanılan veya Maliye Bakanlığınca üzerinde sınırlı aynı hak tesis edilmiş olanlar dışında kalan Hazine'ye ait taşınmazlardan ve büyükşehir belediye teşkilatı kurulan yerlerde 5.000 metrekarenin üzerinde olanlar büyükşehir belediyesine bedelsiz devredilecek. Bunların satılması durumunda elde edilecek gelirin yarısı Hazineye aktarılacak.

Emlak vergileri belediyelerin

Belediyeler Kanunu'na göre, büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlarında toplanan emlak vergisi tutarının tamamı, ilgili ilçe ve il kademe belediyeleri tarafından alınacak, bu paradan büyükşehir belediyesine veya özel idareye pay verilmeyecek.

BELEDİYELER KANUNU NELER GETİRİYOR?

ÖZGÜR AKBAŞ / ANKARA

« Geri Dön