Bu çaba ve başarıya hizmet eden kimi oldurma mitler, son 1 milyon saattir daha da aktif. Harry Potter (30.6.97, Londra yayımlı), Yüzüklerin Efendisi''nin (29.7.54, Londra yayımlı) yeterince içine sızamadığı çocuk nesiller için, güç oyunları labirentinin bir parçası olarak epeydir karşımızda. 97'de başlatılan bu çılgınlık, "oyuncak kültürü"nün artık ne boyuta geldiğini gözümüze sokuyor; artık oyuncaklar çocuklarla oynuyor…

Küçük bir çocuğa kazandığı enerjiyi harcatmak için "anlamlı" araçlar bulmak oldukça zor. Bir yandan onu şehri sahneye hazırlamak, bir yandan da belli ölçülerde illüzyon kullanarak onu eğlenceli hayallere sevk etmek; çok güç, ama başaranını da bu dünyaya egemen kılan bir güç.

Kaynaklara göre Joanne Rowling (31.7.65, İngiltere doğumlu) 90'lı yıllarda Af Örgütü Sekretaryası'ndayken bu ortak kâbusu yaratmaya girişiyor. Bir çocuk, sihri bir dünyaya, bir mirasçı olarak yolculuk eder ve bunu da trenle yapar... Tren öteden beri zaman mefhumuyla güçlü çağrışımlar kuran bir araçtır zaten. Sonrası da bir büyü okulu eğitimi ve okul içi mücadelelerdir; artık mezun olunca tüm bunlar hayatta ne işe yarayacaksa ya da sihrin içindeyken hayat da nesiyse..?

Güç ve güç kullanımı, çözümü en güç olan şey olarak insanlığın karşısında… Küçük bir çocuk için sihirli bir değnekle talim yapmak ve aklına her geleni gerçekleştirmek düşü, güç kullanmanın ona verebileceği en "eşsiz" ve belki de en zararlı pratik. Güçlü olmak, hatta en güçlü olmak, öyle ki birkaç sihri sözle istediğini yap(tır)mak, "diğerlerini" geçmek… Birlikte iş yapmayı ve herkesin çıkarını gözetmeyi bir yana koyup gruplar arası savaş pratiğini ve kırmızı-siyah oynamayı öğütleyen böylesi ortak kabuslar çocuklar için bir uyuşma hapsi olarak faaliyette.

Dünyadaki bütün mitolojik mirasları işleterek hazırlanan bu milyar dolarlık projeler, lineer bir güç hiyerarşisi doğurmanın hatta oluşturmanın örtük dinamoları. Filmleri birer plastisite olarak kurgulayan bütün şekil vericiler, temel besleyici ve yürütücü olarak bir "premise" (önerme, Latince yerleştirmek kökeninden, mekân kavramıyla ilişkili) fikriyle filmin anlatım düzlemini boyamaktadır. Bu boya, anlatımı hem sürekli kılmakta, hem de tüm ayrıntıları bir ruh katarak izleyicinin uyarılması için gereken süreksizliği örtmektedir. Küçücük bir çocuğun doğanın her ayrıntısının ruhlandırıldığı bir düzlemde boğulmaması neredeyse imkânsızdır…

Teknolojinin, yaratıcılarına ait "kültür" koduyla bize dayattıklarının öncelikle farkına varmalı, sonra da alternatifini yaratmalıyız. Kendi çocuklarımızı geçici bir süre için oyalayacak araçları bizler de bulmalı ve yaratmalıyız. Bunun için gerek yerel değerleri, gerekse mitolojilerimizi güç hiyerarşilerinden arındırarak işletmeliyiz. Kanlı ve yalanlı ortak kâbusları sadece kendi küçüklerimiz için değil, tüm dünya çocukları için aşmalıyız.

Harry Potter, Haylaz Çömlekçi ad çağrışımıyla, sindiği bütün çocukların ancak 'Angıllar'ına bir güç sahası pratiği vermekle mükellef. Bu oldurma ayrımcı masallar, tabiî ki ezik rolüyle bütünleşmek adına, diğer "dünya çocuğu zihinler"e film içindeki özdeşleşmelerle notlar da düşmektedir.

En güçlü olmaktan kendini kaçınana…
-----------------
B. Volkan Yücel (rbvolkany@yahoo.com), İstanbul Bilgi Üniversitesi, Sinema&TV Lisansüstü Öğrencisi'dir.

Geri dön

Yazdır

Yukarı