4734 Sayılı Yasa'nın kamu alımları konusunda getirmiş olduğu en önemli yeniliklerden birisi de idarenin uygulamalarına karşı şikayet mekanizması ön görmesidir. Yasanın 54. maddesinde bir yandan idarelere ve ihale komisyonlarına ihalelerin kanunda belirtilen esas ve usullere uygun olarak yapılması zorunluluğu ve hukuki sorumluluk yüklerken diğer yandan da idarelerin ve ihale komisyonlarının kanuna aykırı davranışlarından dolayı bir hak kaybına veya zarara uğrayan ya da zarara uğrama ihtimali bulunanların şikayet haklarını düzenlemektedir. Yasanın devam eden 55. ve 56. maddeleri ise bir yandan şikayet hakkını koruyucu ve teminat altına alan düzenlemeler yaparken bir yandan da bu hakkın nasıl kullanılacağını hüküm altına almaktadır.

4734 sayılı Yasa'nın 55. maddesinde, ihalelere ilişkin olarak yapım müteahhidi, tedarikçi veya hizmet sunucusu tarafından öncelikle idareye şikâyette bulunulacağını, (b) fıkrasında bu şikâyetlerin, Yapım müteahhidi, tedarikçi veya hizmet sunucusunun şikâyete yol açan durumların farkına vardığı veya farkına varmış olması gerektiği tarihi izleyen onbeş gün içinde yapılmışsa, idarelerce dikkate alınacağını hüküm altına almıştır. Söz konusu 15 günlük süre hem şikayetçinin şikayet hakkını koruyucu hem de bu hakkı sınırlayıcı bir süredir. Aynı maddenin beşinci fıkrasındaki "Şikâyet sunulduktan sonra, ihale yetkilisince ivedilik ve kamu yararı bulunması nedeniyle ihale işlemlerine devam edilmesi gerektiği onaylanmadıkça idare sözleşme imzalayamaz." Hükmü ile birlikte değerlendirildiğinde isteklilerce, idarenin işlemlerine karşı, işlemin öğrenilmesinden itibaren 15 günlük süre içerisinde şikayet yoluna başvurulması halinde idarelerin sözleşme imzalayamayacağı anlaşılmaktadır. . Şikayet ihale sürecini kendiliğinden durdurur ve idare kayıtlarına girdikten sonra idarece Yasada belirtilen çerçevede incelenerek sonuçlandırılması gerekir.

Kamu İhale Kurulu bu maddelerin uygulanması ile ilgili çıkarmış olduğu İhalelere Karşı Yapılacak İdari Başvurulara Ait Yönetmelik ile de bu hususu ayrıca düzenlemiş, 13. maddesinde "İdareye yapılan şikayet başvurusu sonuçlandırılmadıkça veya ivedilik ve kamu yararı bulunması nedeniyle ihale işlemlerine devam edilmesi İhale yetkilisince onaylanmadıkça, sözleşme imzalanamaz."hükmü ile idarelerin isteklilerin şikayet hakkını ortadan kaldıracak şekilde sözleşme imzalanması yolunu kapatmıştır. Yönetmelik 34. maddesinde ise "Kuruma itiraz edilmiş olması, sözleşme imzalanması dışındaki karar gereklerinin yerine getirilmesini engellemez" denilerek kuruma itiraz edilmesi halinde idarelerin sadece sözleşme bağıtlama dışındaki işlemleri yürütebileceğini, dolayısıyla şikayet hakkında nihai karar verilmedikçe idarenin sözleşme yapamayacağını açıkça düzenlemiştir.Yani, şikayet üzerine ancak idarece alınan şikayetin reddi veya düzeltici işlem tesisi yolundaki kararın şikayetçiye bildirilmesi ve bu bildirimden sonra isteklilerin Kamu İhale Kurumu'na itirazen şikayet için yasanın öngördüğü 15 günlük sürenin tamamlanmasından sonra ihale üzerinde kalan istekli ile sözleşme bağıtlanabilecektir.

Bu genel kuralın yanında yasa istisnai hali de düzenlemiştir. Yasa, idarelerin şikayetler nedeniyle zaman kaybını önlemek amacıyla idarelerin şikayeti inceleyerek sonuçlandırmaksızın "ivedilik ve kamu yararı nedeniyle ihale işlemlerine devam edilerek sözleşme imzalanması" yolunda gerekçeli bir karar alması halinde idarelerin sözleşme bağıtlayabilmesine imkan tanımaktadır. Ancak; istisnai yetkiler, istisnai halin gerçekleşmesi durumunda ve yine istisnai halde uyulması istenen diğer hükümlerin uygulanması koşuluyla kullanılabilir. Bu durumda da idarenin gerekçeli bir karar alması ve bu kararı şikayetçilere tebliğ etmesi ve tebliğden itibaren en az 7 gün beklemesi gerekmektedir. İvedilik ve kamu yararı hali dahi isteklilerin şikayet hakkını ortadan kaldırmamakta sadece normal koşullarda 15 gün olan sözleşme için bekleme süresini 7 güne indirmektedir. İdareler bu gün ivedilik kararı alıp ertesi gün sözleşme imzalayamazlar. Bu sürelerin amacı, yasayla verilmiş olan bir hakkın etkin kullanımının sağlanması ve korunmasıdır.

Ancak; uygulamada bazı idarelerin ihaleyi sonuçlandırdıktan sonra yasanın öngördüğü şikayet ve sözleşme sürelerini beklemeden veya şikayet olduğu halde şikayeti ya hiç cevaplamadan yada cevapladıktan sonra 15 gün beklemeden sözleşme bağıtlayarak isteklilerin mağdur olmalarına neden oldukları oldukça sık görülmektedir. Dolayısıyla yasanın isteklilere tanımış olduğu şikayet hakkı idarenin Yasaya aykırı eylemleri ile ortadan kaldırılmakta, yasal bir hakkın kullanımı fiilen engellenmektedir.

Kamu İhale Kurulu, isteklinin idareye şikayet başvurusuna idarenin cevap verdiği hallerde , cevabın istekliye tebliğinden sonra 15 günlük şikayet hak ve süresini beklemeden sözleşme bağıtlanmasını "kanuna aykırı sözleşme" olarak nitelemekte ve ihale işlemleri ve ihale kararını iptal etmektedir. Şikayet üzerine, idarenin şikayete hiç cevap vermeden veya ivedilik veya kamu yararı nedeniyle ihaleye devam edilmesi yolunda aldığı kararı usulüne uygun olarak şikayetçiye tebliğ etmeden veya tebliğden itibaren 7 günlük bekleme süresi dolmadan önce ihale üzerinde kalan istekli ile sözleşme bağıtlaması halini ise, "Sözleşmenin hükümsüzlüğü" olarak kabul etmektedir. Her iki durumda da şayet ihale işlemlerinde her hangi bir mevzuata aykırılık tespit edilirse iptal kararı verilmektedir.

ŞİKAYET VE BEKLEME SÜRELERİNİN BAŞLANGICI

Yasadaki şikayet hakkının 15 günlük süre ile sınırlanması, sürelerin başlangıcı meselesini oldukça önemli hale getirmektedir. Yasanın 55. maddesi 15 günlük sürenin başlangıcı olarak, isteklilerin şikayete yol açan durumların farkına vardığı veya farkına varmış olması gerektiği tarihi esas almaktadır. Farkına varılan tarih genel olarak istekliye idare tarafından bir yazılı bildirimin yapıldığı hallerde ortaya çıkmaktadır. İdarenin işleminin istekliye tebliğ edildiği tarih isteklinin farkına vardığı tarih olarak kabul edilmektedir ve 15 günlük şikayet süresi bu bildirimin yapıldığı günden sonraki gün başlamaktadır. İdareye yapılan şikayet üzerine alınan cevap söz konusu ise idarenin cevabının yazıldığı yada postaya verildiği tarih değil idarenin cevabının istekliye tebliğ edildiği tarih 15 günlük bekleme ve itirazen şikayetin başlama tarihi olarak kabul edilecektir. Farkına varılmış sayılan tarih ise daha çok şikayete konu olan hususun bulunduğu aşamaya göre belirlenmektedir. Şayet ihale dokümanına karşı bir şikayet söz konusu ise istekliler, ihale dokümanını aldığı tarihten sonraki 15 gün içerisinde veya idarenin herhangi bir işlemi ile ilgili bir bilgiyi, herhangi bir yolla elde etmiş ve buna bağlı olarak istekli bir işlem tesis etmiş ise işlemin tesis edildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde idareye şikayet yolunu kullanabileceklerdir

BİLAL KARACA

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan