Merkez Bankası, geçtiğimiz hafta mart ayı ödemeler bilânçosu verilerini kamuoyuna açıkladı. Mart ayında cari açık, 2004 Mart ayına nispetle % 17,6 artarak 2,6 milyar dolar olarak gerçekleşmiş. Böylece 2003 yılının ilk üç ayında 3 milyar dolar, geçen yıl da 5,4 milyar dolar açık veren cari işlemler dengesi, bu yılın ilk çeyreğinde 6,3 milyar dolar açık vermiş. Bu % 17,5'luk bir artış demek.

İlk üç ayda ödemeler dengesi tablosuna kaydedildiği şekliyle (fob) ihracat, 2004'ün ilk üç ayına oranla % 23,4 artarak 17,7 milyar dolar olmuş. İthalat da hemen aynı oranda artarak 19,4 milyardan 24 milyar dolara çıkmış. Neticede dış ticaret açığımız 2004'ün ilk çeyreğindeki 5,1 milyarlık seviyesinden 6,2 milyar dolara çıkmış bu yılın aynı döneminde.

Buna karşılık, bu yıl net hizmet dengesi de yaklaşık % 28 artarak 1,2 milyar dolara yükselerek dış ticaret açığımızın bir nebze kapanmasına yardımcı olmuş. Bunda en önemli katkı turizmden gelmiş. Geçtiğimiz yılın ilk üç ayında 1,7 milyar dolar olan turizm gelirleri % 16,5 artarak 2 milyar dolara yaklaşmış. Ancak bizim de yurtdışına turizm gerekçesiyle aktardığımız kaynak bu yıl yükselince turizmin cari dengeye katkısı 1,3 milyar dolarla sınırlı kalmış. Bu kaynağın katkısı özellikle artan ithalat yüzünden yurtdışına aktardığımız taşımacılık giderleri sebebiyle daha da düşmüş.

Cari dengenin üçüncü ayağı, yani yabancıların Türkiye'de yaptıkları yatırımların getirilerinin yurtdışına çıkışının ve keza yerli yatırımcıların yurtdışına yaptıkları yatırımların getirilerinin ülke içine girişinin takip edildiği yatırım gelirleri dengesinde, ki bunda da açık veriyoruz, 2004 yılının ilk çeyreği ile bu yılın aynı dönemi arasında % 6'lık bir artış gözlemleniyor. Ağırlıklı olarak faiz ve portföy yatırımlarının getirilerinin yurtdışına taşınmasıyla 1,6 milyar dolarlık bir açık oluşmuş ilk üç ayda.

Bu dönemde yurtdışından 350 milyon doları gayrimenkul olmak üzere net 712 milyon dolarlık doğrudan yatırım gerçekleşmiş. Bu meblağ geçen senenin aynı dönemine göre ancak çok cüzi bir artış sağlamış. Hatta net gayrimenkul alımlarındaki % 126'lık artış olmasa azaldığını dahi söyleyebiliriz. Öte yandan yurtdışından 1,5 milyar dolara yakını borsaya olmak üzere 4,4 milyar dolar yeni portföy yatırımı olmuş. Bu dönemde hükümet 3,3 milyar dolar yurtdışında taze tahvil ihracı, 1,5 milyar dolar da geri ödeme yapmış. Yabancı yatırımcının ilgi odağı tabii ki, daha ziyade bu ürüne yönelik.

İşin ilginç yanı, önceki dönemlerin aksine, 2005'in ilk çeyreğinde Türkiye net borçlanıcı değil, net borç ödeyicisi konumuna gelmiş. İlk üç ayda Merkez Bankası ve hükümet dış borçlarını azaltıcı geri ödemeler yapmış. Bankalar ve reel sektör ise, net borçlanıcı konumlarını ciddi geri ödemelerle ve daha düşük seviyelerde yeni borçlanma ile azaltma yoluna gitmişler. Benzer şekilde ithalat amaçlı ticari kredilerle de bir azalma göze çarpıyor. Bu dönemde ülkeye en ciddi kaynak girişi bankaların yurtdışındaki muhabir bankalarda tuttukları mevduatları ülke içine çekmeleri ile sağlanmış.

Öte yandan 2005'in bu ilk çeyreğinde resmi rezervlerde de 3,3 milyar dolarlık bir artış gözlemleniyor. Bu durumda yine net hata noksan kalemi devreye giriyor ve kaynağı belirsiz 1,75 milyar doların sisteme girdiğini görüyoruz. Bu ya kayıtdışı ihracat veya turizm geliri, ya da kayıtdışındaki birikimlerin sisteme girişi.

Neticede cari açık artıyor gözükse de, cari açığın bu yıl geçen seneden daha kötü olacağına dair henüz fazla bir emare yok ortada.

Bu iyi bir şey mi?

Bu köşeyi bu konuda hayli yıprattım. Benden bugünlük daha fazla yorum yok.

MELİKŞAH UTKU

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan