Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) geçtiğimiz hafta verdiği Abdullah Öcalan'a yeniden yargılanma yolunu açan kararıyla epey tartışıldı; o tartışma herhalde kolay dinmeyecek. Ancak, AİHM'in yarın açıklaması beklenen bir önemli karar daha var. Avrupa mahkemesi, geçen yıl verdiği Türkiye'de başörtüsü yasağını sürdürmeye yol açan Leyla Şahin'le ilgili kararını aylardan beri gözden geçiriyordu; 17 yargıçtan oluşan Büyük Daire o konuyu yarın nihâî çözüme bağlayacak.

Bir çok gözlemcinin beklentisi Büyük Daire'nin daha önceki kararı onayacağı yönünde. Kararın Türkiye için olduğu kadar Avrupa'daki hemen her ülke bakımından da önem taşıdığı açık. Mahkemenin yasaktan yana alacağı bir tavır, özgürlükçü yaklaşımı yeğleyenler açısından, konuyu iyice içinden çıkılmaz hale sokabilir.

İlk karar, içerisinde, hukuk açısından olağanüstü 'sorunlu' pek çok unsuru barındırıyordu. Türkiye'de konuyu daha önce görüşen Anayasa Mahkemesi'nin iki kararını gereğinden fazla önemsediğini belli ediyordu yargıçlar; o kararda yer alan 'siyasî gerekçeleri' geçerli sayıyordu. Daha da önemlisi "Türkiye'ye özgü şartlar" olduğunu kabul etmesiydi AİHM'in; öyle bir kaypak gerekçeyle her türlü kısıtlayıcı tedbiri mâkul göstermek mümkün olduğu halde... AİHM'in önüne gelen her konuda hukukîlikten şaşmadığı iddia edilemese de bugüne kadar koruduğu bir şöhreti var; yedi yargıçın üzerinde birleştiği başörtüsü kararı ise o şöhrete ciddi bir darbe teşkil edebilecek kadar nesnellikten uzaktı.

Büyük Daire, vereceği kararın, insanlık tarihi açısından olduğu kadar dünyamızın geleceği için de taşıdığı önemin farkında mı acaba? İnsanlık tarihi özgürlükleri elde etmek için verilen mücadelelerin de tarihidir; din ve vicdan özgürlüğü alanında kaydedilen merhaleyi pek çok düşünürün mücadelelerine borçluyuz. Özgürlüğün yaygın kullanımının tarihin kanlı sayfalarını iptal ettiği de bir başka gerçek; huzur içinde uygulanan özgürlükler çatışmacı ortama son vermeye de yaradı. Bu bakımdan, karar, dünyamızın geleceğini de yakından ilgilendiriyor.

Başörtüsü, bir yönüyle 'simge' özelliği taşısa da, genel hatlarıyla din özgürlüğü kapsamı içerisine giren bir uygulama. 'Simge' vurgulaması yüzünden başörtüsüne 'yasak' koymak ve bu yasağı başka temel hak ve özgürlüklerin kullanımını da engelleyecek bir anlayışın eline teslim etmek bugünün hukuk kavrayışının epey gerisinde kalıyor. Üniversite ve yüksek okullarda okuma hakkını elde etmiş başörtülü genç kızların eğitim hakkından mahrumiyetine yol açmanın hukukî bir anlamı olabilir mi?

Başörtüsü yasağının kadın özgürlüğüne bir katkısı da yok, tam tersi söz konusu: Tarih boyu erkek-egemen anlayış elinde ezilmiş kadın cinsine karşı ayrımcı bir uygulama bu. 'Simge' sayıp onu bir ideolojiyle ilişkilendirmek ve o yüzden yasağı mâzur saymak, aynı ideolojiyi paylaşan erkeklere dokunmayıp sadece başörtülü kadını cezalandırmak olmuyor mu? 'Baskı ile başörtme' iddiası ise, bunu savunanlar açısından, üniversite düzeyindeki kadının kendi özgür iradesiyle hareket edemeyecek bir varlık olduğunu iddia etmekten farksızdır.

Leyla Şahin dâvâsını görüşen AİHM, geçen yılki kararıyla, hukuk dışı etkilenmelere açık olduğu izlenimini vermişti. Başka konulardaki kararlarının bu denli tartışılır olmasının en ciddi sebeplerinden biri de o izlenimdir. Mahkemeler, korku salarak, kararlarını zorla kabul ettirerek değil, adaletten, hak ve hakikattan tâviz vermez tavırlarıyla saygınlık kazanırlar. AİHM yargıçlarının bu gerçeği kavrayabilecek düzeyde olduklarını artık ispat etmeleri gerekiyor.

Yasaklar ve cezalar toplumun bütününden tasvip gördüğünde bir anlam taşır; kararın muhatabı olan Türk toplumunun büyük çoğunluğu başörtüsü yasağına şiddetle karşı çıkıyor zaten. AİHM'in yasaktan yana tavrını sürdürmesi bu bakımdan da mahzurlu.

AİHM sınavda; çoğu gözlemcinin aksine, ben, kararının olumlu çıkmasını bekliyorum.

FEHMİ KORU

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan