Türkiye'de kimi seçkinler, ABD- Türkiye ilişkilerinde son zamanlarda yaşanan gelişmeler nedeniyle "uyumsuzluk gösterirseniz olacağı budur" türünden tehditlerde bulunurken aynı zamanda bir teklif yapmış oluyorlar: çizgiden sapmayın. En iyimser bir yorumla; Dünya patronunu olan bir güçle kurulacak en rasyonel ilişkinin onunla iyi geçinmek olduğundan hareketle geliştirilen bu tezin ahlaki boyutu bir yana gerçekten rasyonel, çıkarlara hizmet eden bir ilişki olduğu da son derece şüpheli. Kaynakları talan edilmek üzere işgal edilen topraklarda dökülen binlerce masum insanın kanını Amerika'ya karşı çıkmak için yeterli gerekçe saymayanların, ne pahasına olursa olsun sadakati stratejik vizyon bilgiçliği taslayıp Türkiye'ye/ hükümete sopa gösterenlerin, Afgan-Amerikan ilişkilerinde yaşanan son durumu dikkatle izlemeleri en azından kendi gelecekleri için son derece önemli.

Afyon savaşları

Amerika'nın atanmış valisi görünümündeki Afganistan devlet başkanı Karzai ile Bush arasında yaşanan 'afyon savaşı', Amerika ile iş tutmaya niyetlenen liderler, özellikle Ortadoğu ülkelerinin yöneticileri için terimin yaptığı çağrışımının tersine 'uyarıcı' etkisi olabilir. Afyon savaşı, New York Times'in pazar günkü sayısında başlattığı, CNN ekranlarına taşıyarak kitleselleştirdiği, Karzai'nin Bush'la Beyaz Sarayda görüşme yapacağı gün (yani dün) yayınlanan nüshasında da devam ettirmesiyle tüm açıklığı ortaya serildi. Amerikan dış işleri bakanlığı Karzai yönetimini afyon üretimiyle yeterli biçimde mücadele etmemekle suçlayan bir raporu basına sızdırılmasıyla kriz doruğa çıktı. Basında çıkan kendisine yönelik eleştirilere cevap veren Karzai bu sorunun çözümü için Batılı müttefiklerin verdikleri sözlerde durmaları gerektiğini hatırlatarak karşılık verdi.

Gerçekten de, sorun afyon üretimi ve ticareti ise bunun sorumluluğu tek başına Afganistan olmadığını herkes biliyor. Hatta Batılı ülkelerin belli miktarda uyuşturucu trafiğini kontrol altında tuttukları da bir sır değil. Belki de tek istisnai durum olarak Taliban yönetimi döneminde afyon üretiminin görülmemiş derece azaldığı, Amerikan işgalinden sonra da Taliban öncesi rakamlara (izin verilen miktara demek daha doğru) fırladığını BM istatistiklerinden de takip edilebilir.

Önceden beri var olan özel ilişkilerinden dolayı işgal sonrası Afganistan yönetimin başına getirilen ve Amerika'nın askeri ve ekonomik desteği ile ancak ayakta durabilen, bu zamana kadar sadık müttefik görünümü veren Karzai ile ipler birden bire neden gerilmişti? Özel ticari ilişkileri bir yana hem anlayış hem siyasal ve ekonomik anlamda Amerika'ya bu denli bağımlı olan bir liderin Beyaz Saray'la uyum sorunu olduğu düşünebilir mi? Amerika'yla özel, hatta stratejik ilişkisini bozma şansı bile olmayan bu lider ne yapmış olmalı ki patronunu kızdırsın? Ya da neler yapmaması gerekirdi?

Medya savaşları

Amerika ile iş tutmayı, vazgeçilmez, stratejik müttefik olmayı ülkesinin ve kendi kariyerinin geleceği için şart olarak gören pek çok lider için Karzai ile yaşanan kısa kriz yeterince ders verici olabilir. Burada kaçırılmamamsı gereken kritik nokta krizin tıpkı Türkiye-ABD daha doğrusu AKP hükümeti ile Amerikan yönetimi arasında var olduğu ileri sürülen örnekte olduğu gibi krizin medyada ortaya çıkmış olmasıdır. "Özgür Afganistan"ın liderine kötü adam imajını yapıştırıp bir anda istenmeyen adam gibi algılanmasına neden olan açıklamaların tümünün medyada çıkan haberlerden ibaret olması, sadece medya siyaset ilişkisini değil bu liderlerin güç ve meşruiyetlerinin ne kadar tartışmalı olduğu hakkında yeterince açıklayıcı.

Karzai bu ayın başında Loya Jirga'yı toplayarak Washington ziyareti öncesi sürdürülecek ilişkiler konusunda toplumsal desteği sağlamak istemiş, muhtemelen tabandan gelen tepkileri karşılamak için de Amerikan askerlerinin esirlere yaptığı işkenceleri eleştirmek zorunda kalmıştı. Eli bağlı iki Afganlı tutuklunun sopayla öldürülmesi gibi uygulamaların artması karşısında halkın desteğine ihtiyaç duyan bir lider için görmezlikten gelinecek sıradan olaylar değildi. Özellikle işkence altında ölen Afganlıların yanı sıra Kur'an nüshalarının işkence unsuru olarak kullanıldığı haberleri üzerine yapılan gösterilerde 15 Afganlının ölmesi Karzai'nin konumunu sarsan olayların habercisi oldu. En azından kendi meşruiyetini sağlamak için bile olsa suçluların cezalandırılması gibi insani bir talepte bulunması Beyaz Sarayın öfkesi için yetti bile. Sonuç, bir gazete yazısıyla bile sarsılan iktidarlar.

Amerika ile ilişkilerimizin bozulduğu, Beyaz Saray'ı kızdırdığımız için stratejik değerimizin yok olmasından bahisle Amerikanın gönlünü kazanmak isteyen Türk seçkinleri ile iktidarın pozisyonu açısından afyon savaşları'ndan alınacak çok ders var.

Yeter ki zihniniz afyonlanmamış olsun.

AKİF EMRE

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan