Yendiğinden iyice emin olduğunuz bitkileri (ebegümeci, ısırgan gibi…) toplayın.

Yol kenarlarında yetişen bitkilerden uzak durun. Özellikle otoyol kenarları egzoz dumanının en yoğun olduğu yerlerdir. Bu bölgelerde yetişen bitkilerin toplanmaması, yenmemesi gerekir.

Günümüzde tarım ilaçları yurdumuzun her tarafında yoğun olarak kullanıldığından, yabani bitkilerin birçoğu tarım arazileri yakınından toplanmaktadır. Bu nedenle ilaçlama yapılmayan dönemlerde bitki toplamakta fayda vardır. Ya da mümkün olduğunca tarım alanlarından uzak yerlerden, dağlardan veya havası, suyu temiz olan yerlerden toplanmış bitkilerin kullanılmasına dikkat etmelidir.

Bitkilerin ne zaman toplanacağı çok önemlidir. Özellikle aromatik bitkiler sabahın erken saatlerinde toplanır. Bir kısım bitkiler için gündüz saatlerinde toplamak gerekli olabilir. Yağmurdan sonra bitki toplamak iyi değildir, özellikle de kurutacaksanız. Kimi bitkilerin çiçeklenme dönemi öncesinde toplanırken bitkinin kimi kısımları için çiçeklenme döneminin bitmesi beklenebilir.

Yeşil ve sağlıklı görünen körpe bitkileri toplayın ve mümkün olduğunca kısa sürede kullanın. Çünkü meyve ve sebzeler gibi otlar da bekledikçe besin değerini yitirirler. Az alın, hemen kullanın.

Köylerde yetişmiş pekçok kadın ve erkek çevresindeki yenen otları, bitkileri, mantarları tanır. Onlarla birlikte ot toplamaya çıkıldığında maharetlerine, gözlerinin keskinliğine inanılmaz. Kısa bir sürede koca bir torbayı doldurur, tutuştururlar elinize. Yani ot toplamanın da bir yolu yordamı vardır.

NERELERDEN TEMİN EDİLİR?

İstanbul'a yeni gelmeye başlayan otlar, Kadıköy Salı Pazarı, Bostancı Çarşamba Pazarı, Levent Salı Pazarı, Dolapdere Pazar İnebolu Pazarı, Mecidiyeköy Pazar Pazarı, Yeşilköy Pazar Pazarı ve Beşiktaş Tansaş'ın arkasında ot satan teyzelerden temin edilebilir.

NASIL PİŞİRİLİR?

Anadolu'da çoğu yabani ot körpeyken yenir. En çok da yufka ekmeğine sarılarak… Körpe ısırganlar, su teresi, körpe tekesakalı, kuzukulağı, körpe hindiba çiğ olarak yenilebilir. İsteyen bu otları salatalara da koyabilir. Bitkilerin haşlanması için; iyice ayıklanan bitki bir tencerede kaynatılan suyun içerisinde haşlanabilir. Eğer ot miktarı çoksa, birden fazla kerede haşlamayı tercih edebilirsiniz. Su iyice kaynamış olmalı. Bitkiler de suyun içinde kalmalı. Bunun için haşlama yaparken mutfaktan ayrılmayıp arada tahta bir kaşık ya da kepçe yardımıyla bitkileri suyun içine itmenizde fayda var. Acı olan otlar (özellikle karahindiba, hardal otu gibi) bol suda haşlanır ve kullanmadan önce süzülür ki acı suyu gitsin. Oysa tatlı olan otları buharda veya çok az su ilavesiyle haşlamak mümkündür.

OTLARIN SAKLAMA YÖNTEMLERİ

Kurutma: Otları yıkayıp iyice kuruttuktan sonra temiz bir kâğıda yayabilir veya ufak demetler halinde bağlayıp baş aşağı asabilirsiniz. Kurutma işlemi genellikle kuru, serin, havadar ve gölge bir yerde yapılmalıdır. İyice kuruyan otlar cam kavanozlarda veya bez torbalarda saklanabilirler. Kavanozlar fazla ışık görmemeli, serin ve karanlık bir yerde korunmalıdır.

Dondurma: Fesleğen, tarhun, maydanoz, dereotu gibi otlar dondurulmaya müsaittir. Otları iyice yıkayıp kuruttuktan sonra doğrayıp ufak torbalarda (birer porsiyonluk) buzluğa atmak dondurma yöntemlerinden biridir. Bir diğeri ise özellikle çorba, sos ve yemeklerde kullanacağınız otlar için kullanılan, buzluk kaplarında saklama yöntemidir. Bunun için buzluk kaplarına seçtiğiniz, doğranmış otları koyup üzerlerini suyla doldurun ve buzluğa koyun. Kullanacağınız zaman birkaç buz küpü çıkarıp yemeğe ya da sosa atabilirsiniz

OTLARIN FAYDALARI

Otlar, vitaminlerin yanısıra demir ve kalsiyum mineralleri bakımından da zengin bir içeriğe sahiptir. Doğada kendiliğinden yetişen madımak, ebegümeci, kuzukulağı, ısırgan otu ve yemlik gibi otlar E, A, C, B2 ve B6 vitaminleri, demir ve kalsiyum mineralleri bakımından oldukça zengindir. Bu vitamin ve minerallerin yetersizliği kansızlık, cilt bozuklukları, sindirim ve sinir sistemi bozukluklarına neden olabilmektedir. Bu nedenle doğada bol bulunan bu otların tüketilmesi tavsiye edilmektedir. Bu otlar içeriklerindeki vitamin ve mineraller ile çeşitli hastalıklara, ilaçlara, bazı kimyasal maddelere ve hava kirliliğine karşı vücudun direncini artırırlar, ısı değişimlerine karşı vücudu korurlar. Böylece vücudun savunma mekanizmaları güçlendirilmiş olur. Egeli kadınlara "siz hangi otları yersiniz" diye sorduğunuzda size "keçinin yediği her otu yeriz" cevabını verirler. Doğrudur da. Keçiler, hayvanların en akıllılarındandır ve ağızlarının tatlarına pek düşkündürler. En lezzetli otları ilk onlar keşfeder ve yerler. Bu sebepten dolayı olsa gerek, keçi sütü diğer sütlere nazaran hem daha lezzetli hem de besin değeri daha yüksektir.

NASIL YIKANIR?

Doğadan toplanan otların tüketilmeden önce temizliğinin iyi bir şekilde yapılması gerekmektedir. Otlar fazla suda bekletilmemelidir. Aksi takdirde vitamin ve mineral kaybı artar. Bitkilerin 10-15 dk kadar sirkeli suda bekletilmesi en idealidir.

OTLU TARİFLER ÇEĞLUK (SİİRT)

Malzemeler: 1 avuç menengiç - 1 avuç kuru üzüm - 1 avuç doğranmış kuru kayısı - 1 avuç doğranmış kuru incir - az miktarda pekmez (kolay karışması için) - Hindistan cevizi rendesi

Yapılışı: Menengiçleri teflon bir tavada, kısık ateşte kavurup hafif soğutun. Mutfak robotuna kuru meyveler ve pekmezle birlikte koyup hamur haline gelene kadar karıştırın. Karışımı bir kâseye alın. Elinizi ıslatıp aldığınız ufak parçaları yuvarlayıp ceviz büyüklüğünde toplar yapın, hindistan cevizine bulayıp servis tabağına alın. Çocuklar için değişik bir tatlı.

Kaynakça: Bit Ot Masalı,
Tijen İNALTONG, İletişim Yayınları

MUTFAK GÜNDEMİ

Sahte balın kaybettirdikleri

28.03.2005 tarihinde Dünden Bugüne Tercüman Gazetesinde Murat Çelik, sahte bal konusuna değinmiş. Yorumsuz olarak yayınlıyorum: "Piyasada satılan balların neredeyse yarısının 'sahte' olduğundan söz etmiştik.

AKP Balıkesir Milletvekili Turhan Çömez, konuyla ilgili olarak bir e-mail gönderdi. Aynı zamanda tıp doktoru olan Çömez'in aktardıkları, durumun vahametini bir kez daha kanıtlıyor. Çömez birkaç hafta önce arı yetiştiricilerinin dertlerini dinlemiş ve haberdar olduğu konu ile ilgili harekete geçmiş:

'(...) Anlatılanlar beni araştırma yapmaya zorladı ve yanıma bir noter alarak Ankara'nın muhtelif marketlerinden rastgele bal satın aldım. Aldığım dokuz kavanoz balı analize gönderdim (…) Dokuz baldan sadece bir tanesi katkısız, saf, doğal baldı. Öğrendiğime göre bunları, ABD'den ithal edilen mısır şurubu ile Çin'den ithal edilen bal ekstrelerini karıştırarak elde ediyorlarmış.'

Turhan Çömez, İzmir'e gidip sorunu yerinde gördüğünü ve Meclis'te somut bir adım attığını da şöyle anlatıyor:

'(...) 100'den fazla milletvekili arkadaşımın desteğini alarak bir Meclis Araştırması açılmasını istedim. Bu süreç devam ederken, Alman Büyükelçiliği Tarım Müsteşarı ile görüştüm. Söyledikleri çok çarpıcıydı. Türkiye'den gelen tüm gıdalara aşırı titizlik gösterdiklerini söyledi ve ekledi. Sizdeki bal dünyanın hiçbir yerinde yok. Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin yıllık bal talebi 250 bin ton civarında. Türkiye bunu karşılayacak kapasiteye sahip. Katkısız ve doğal olmak şartıyla, ürettiğiniz her balı AB'ne satabilirsiniz. Bu da 7-8 milyar dolar demek."

LEZZETLİ SÖZLER

Aldığın ilaç besinin, aldığın besin de ilacın olsun...
(Hippocrates)