Türkiye'de internet haberciliği var mı yok mu? Bu soru zaman zaman gündemi meşgul ediyor. Türkiye'de internet haberciliği belki de daha doğru bir tanımla internet gazeteciliği ne kadar yapılabiliyor? Yapılan şey gazetecilik mi yoksa bir "toplama" mı, daha başka bir benzetmeyle "kolaj" mı?

Öyle ya, gece saat 03.00-04.00 sularında ulusal gazeteler birer birer ertesi günkü nüshalarını internete yüklemeye başlıyorlar. Bu nüshalar, yüzlerce basın çalışanının emeği ile hazırlanıyor. Kendilerine "internet gazetecisi" diyenler ise, o saatte nöbetteler ve tek sarfettikleri emek, gece yarısı, ulusal gazetelerin web sitelerini tarayarak haber toplamak.

İşleri gazetelerden haber toplamak

İnternet haber portalı da denilen siteleri çok sayıda kişi ziyaret ediyor. Öyle ki, birçok haber portalının günlük ziyaretçi sayısı, bazı günlük gazetelerden bile daha fazla. Peki bunların çok ziyaret ediliyor olması, çok iyi habercilik yaptıkları anlamına mı gelir? Tabii ki gelmez. Bu sitelerin birçok kişi için ziyaret edilme amacı, kısa sürede birçok gazetenin web sitesini tarayıp gündemle ilgili bilgi sahibi olma ihtiyacını gidermek. Özetle, haber portallarında o günkü Türk basınındaki öne çıkan, (daha doğrusu bu portallar tarafından öne çıkarılan) haberleri tek adreste görmüş oluyor internet kullanıcısı. Bu anlamda, bu siteler, "haber portalı"ndan çok "internette bir haber panosu" olmaktan öteye geçemiyor.

Birçok portal da, gazeteler tarafından büyük emekler harcanarak oluşturulmuş haberleri, kaynak göstermeden alıp kendi sitelerine mal edebiliyor. Onlar için, bir haberin maliyeti, "Kopyala/Yapıştır" işlemi için harcadıkları emekten ibaret. Hemen her basın kuruluşunun bir yazıişleri kadrosu, haber merkezi, ekonomi servisi, dış haberler servisi, kültür-sanat servisi, haber araştırma servisi, arşiv servisi gibi birçok birimi vardır. Bu birimlerde de çok sayıda basın emekçisi görevlidir. Haber portallarının ise böyle bir yapılanması yoktur. Hiçbir haberi yerinde takip edecek muhabirleri de bulunmamaktadır.

Dedikodu haberciliği yapıyorlar

Herhangi bir olay ya da basın toplantısına gazeteler, televizyonlar muhabirlerini gönderip haberi yerinde izlerken, internet haberciliği yaptığını iddia eden siteler, olayları yerinde izleyerek değil, gazete ve televizyonlardan, ayrıca yıllarca ücretsiz haberlerini kullandıktan sonra hukuk zoruyla abone olmak zorunda bırakıldıkları ajanslardan takip etmektedirler.

İnternet portallarının "Özel haber" adı altında yaptıkları "haber"ler de, ortalama bir haberin ana unsurlarını taşımaktan uzaktır. Ortalama bir haberde, "5N1K" gibi basit bir kuralın uygulanması beklenirken, internet haberciliği adı altında genelde dedikodu haberciliği yapılıyor. İmlâ kuralı, tashih derseniz aramayın gitsin!

Her şeyden önce, bir çok sitenin bir künyesi bile yoktur. Kim tarafından hazırlandığı bile belli olmayan, kendilerini gizleyen, "yüzü olmayan adam"ların hazırladıkları sitelerdeki haberlerin dolayısıyla güvenilirlik sorunu bulunuyor.

Yazılı basındaki haberler daha güvenilir

Geçtiğimiz hafta, internet haber sitelerinin çok hoşlarına giden ve hoşlarına gittiği için hemen hepsinin yer verdiği bir haber vardı. Haberde, Medya devi Rupert Murdoch'un Amerika'da yapılan bir araştırmada 18-34 yaşındakilerin yüzde 44'ünün haberleri internetten takip ettiğinin ortaya çıktığı sonucu üzerine gazete yöneticilerine seslenerek "Oturmayın, çağı yakalayın" dediği belirtiliyordu.

Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var: Yeni kuşak internetten haberleri takip ederken, kaynağı, basılı gazetelerin internet versiyonu olan haberlerde kilitleniyor her şey. Yani haber portalları, izlenir hale geliyorsa, bu özel haberleri yüzünden değil, yaptıkları "kolaj" nedeniyledir.

Bunu doğrulayan bir gelişme de, ABD'nin en çok satan gazetelerinden Wall Street Journal'ın internet versiyonundan elde ettiği gelirin, ilk kez normal gazeteden elde ettiği geliri geçtiğini ve gazeteyi internetten izleyen 731 bin aboneye sahip bulunduğunu açıklamasıdır. Güvenilir haber arayan okurlar sonuçta, kaynağı, yazanı ve adresi belirsiz "kolaj" haberlerdense, kökeni gazetecilik olan internet haber sitelerini tercih etmektedirler.

Gazete, nasıl bilgiyi aktarmak için bir araçsa, internet de öyle bir araçtır. Ve elde ettiğiniz sonuç bunu nasıl kullandığınızla alâkalıdır. İnterneti de bir medya enstrümanı olarak algılayıp, haberi internetten takip eden yeni nesle hitap etmek için, gazetelerin yeni baştan yapılanmaları gerekiyor. Fox TV ile The Times, New York Post gibi gazetelerin patronu olan Murdoch, haberciliğin 5-6 sene öncekinden farklı olduğunu belirtip, bu değişime uyamadıkları sürece, yeni trendin kendilerini zor duruma sokacağını söylerken bu ifadelerin aynı zamanda bir endişe taşıdığını da anlamak mümkün.

Halen, haber ve yorumda, özellikle de Türkiye'deki adlandırmayla köşe yazıları alanında, basılı (kağıt) gazetelerin etki üstünlüğü tartışılmaz. İnternet haber siteleri ne kadar çok ziyaret edilirse edilsin, ne haber ne de köşe yazarları anlamında hala bir basılı gazetenin etkinliğine ulaştığı söylenemez.

Her şeye rağmen, gazetecilik hem basılı hem de internet nüshaları bulunan kurumların işidir!

Melih Bayram Dede

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan