Anayasa Mahkemesinin kuruluş yıldönümü törenleri, geleneksel olarak, yargının demokrasi ve hukukun üstünlüğü kavramlarına verdiği değerin vurgulandığı konuşmalara sahne olur. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in Anayasa Mahkemesi Başkanı olduğu dönemde yaptığı demokrat konuşmalar belleklerde hâlâ taze. Şimdiki başkan Mustafa Bumin dün bu geleneği bozdu ve yıldönümü töreninde yaptığı konuşmayı 'türban yasağı' konusuna ayırdı.

Dediği şu: Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararlarıyla yasaklanmış olan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin de yasağı onayladığı 'türban' için serbest bırakıcı bir yasa çıkartılamaz. Sebebini de, anayasanın 'lâiklik' ilkesinin varlığı ile açıkladı Mustafa Bumin. Lâik bir ülkede 'siyasî simge' sayılan 'türban' yasa çıkartılarak serbest bırakılamazmış...

Bu akıl yürütmenin yanlışlığı ortada: Demokrasilerde parlamentolar istedikleri yasayı çıkartabilirler. İngiliz parlamentosu için konulan, 'erkeği kadın, kadını erkek haline getirme dışında her şeyi yapabilir' kuralı günümüzde her parlamento için geçerlidir. Bir yargıcın parlamentonun yasama görevini kısıtlamayı öğütlemesi düşünülemez bile. Her ülkede Anayasa Mahkemesi yoktur, bizde varolması kuralı tersine döndürmez: Anayasa Mahkemesi 'çıkan' yasalar üzerinden hüküm verir; Anayasa Mahkemesinin kendisini 'yasama organı' yerine koyamayacağı anayasa hükmüdür...

Mahkeme kararlarının kesinliği hiç bir zaman değişmeyecekleri anlamına gelmez. İçtihatların zamanla değişmesi bir hukuk kuralıdır. Anayasa mahkemelerinin geçmişte verdikleri kararları zaman içerisinde değiştirdikleri çok görülmüştür; bu tür mahkemeler 'içtihat' yaparlar ve 'içtihat' da zamanla değişebilir. Lâiklik ile ilgili kararlar dünyada en çok değişikliğe uğrayan içtihatlardır.

Türkiye'de 'siyasî simge' olduğu iddiasıyla yüksek öğretim kurumlarında yasaklanmış olan 'türban', yasaklandığından bu yana 'siyasî bir simge' haline dönüştü. Yasaktan yana olanlar, kararın tartışılmasına bile yanaşmama eğilimi göstererek bunu 'siyasî bir tavır' haline getirdiler. Oysa yasak kararı veren yerli ve yabancı hukuk kurumlarının kararlarında kullandıkları gerekçelerin çoğu, aradan geçen zaman içerisinde geçerliliğini yitirmiş durumda. Mustafa Bumin altında imzası bulunan yasak kararına baktığında, ya da parti kapatırken kendisinin de katıldığı gerekçelere göz attığında, bugünün şartlarının o kararlarla uyuşmadığını fark edecektir. 'Siyasî' ve 'simge' sözcükleriyle ters düşen bugünün gerçekleri, yasağın gerekçelerini geçersiz kılmaktadır.

Bu da, yukarıda değindiğimiz gibi, yasaktan yana olanların tavrını 'siyasî' bir özelliğe kavuşturuyor. Türban, onu takanlar ve yasağa karşı çıkanlar için değil, yasaktan yana olanlar açısından 'siyasî simge' konumunda. Oysa mahkemeler yalnızca dar bir çevrenin çıkarlarını gözeten 'siyasî' mâhiyette karar vermezler, vermemeliler...

Sistemin kalbi olan Türkiye Büyük Millet Meclisi elbette istediği yasayı çıkarır; demokrasilerde Meclis'in yasama faaliyetine engel olabilecek bir güç tasavvur edilemez. Anayasa Mahkemesi de gücünü anayasadan alıyor; Meclis'in üçte iki çoğunluğuyla her zaman değiştirilebilecek anayasadan... Anayasayı değiştirebilen yasama organının, isterse varlığına son verebileceği Anayasa Mahkemesinin başkanı öyle uygun gördü diye kendisini yetkisiz sayması herhalde beklenmemeli.

Türkiye'de sosyal şartlar, toplumsal barış, yasakları gereksiz kılıp yasalardan çıkartacak olgunluğa biraz daha yaklaştıkça, bazı çevreler, anayasal düzenin kendileri için belirlediği sınırları aşan çıkışlar sergilemeye başladılar. Yanlış ve yersiz çıkışlar bunlar...

İngiltere'de türban var ve türban yasağı yok; Almanya'da da türban var ve yüksek öğretim kurumlarında türban yasağı bulunmuyor. Bu ülkeler mi 'lâik' değil, yoksa Türkiye'deki lâiklik mi fena halde 'bize özgü'? AB yolunda yürüyen Türkiye 'bize özgü' uygulamaları geride bırakmak zorunda.

FEHMİ KORU

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan