Irak'ta önceki gün yapılan seçimlerde Şii ve Kürt bölgelerinde seçimlere katılım yüksek olurken Sünni Araplar sandığa gitmedi. Irak'ın işgalinin öncülüğünü yapan ABD Başkanı George Bush ve İngiltere Başbakanı Tony Blair seçimlerin "büyük bir başarı" olduğunu söyledi. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Kofi Annan, Iraklıların kendi geleceklerini belirlemek konusunda cesaretlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Oy sayımının birkaç gün süreceği, ilk sonuçların altı gün içine kesin sonuçlarınsa 10 gün içerisinde belli olacağı açıklandı. Seçim günü boyunca Irak genelinde yapılan 20'ye yakın saldırıda 37 kişi öldü. İşgale karşı çıkan ülkelerden Fransa'nın Devlet Başkanı Jacques Chirac da seçimleri "uluslar arası topluluk için büyük bir başarı" olarak niteledi. Almanya Devlet Başkanı Schröder'in sözcüsü de, "yoğun katılımın Iraklıların geleceklerini kendi ellerine almayı istediklerini gösterdiğini" belirtti. Şii lider Ayetullah Ali Sistani de seçimlere katılan Iraklılara teşekkür etti; İran doğumlu olduğundan oy veremediği için üzgün olduğunu söyledi.

8 milyon kişi oy verdi

Seçim yetkilileri, kayıt olanların yaklaşık yüzde 60'ını oluşturan 8 milyona yakın Iraklı'nın oy verdiğini açıkladı. Irak dışında yaşayanlar da 14 ayrı ülkede oy verdi. Yeni bir anayasa hazırlayacak olan geçici parlamentoyu belirleyecek seçimlere 200'den fazla parti ve koalisyon katıldı.

Ülkenin kuzeyinde ve güneyinde katılım yüksek olurken orta bölgelerdeki Sünni kentlerinde seçimlerin boykot edildi, kimi seçim istasyonlarının hiç açılmadı. Seçimleri sınırlı bir biçimde izleyebilen uluslar arası gözlemciler ilk açıklamalarında "uluslararası standartlara uyulduğunu" söyledi. Irak'ta yaklaşık 50 yıl sonra yapılan ilk demokratik seçimin ardından oyların sayım ve tasnif edilmesi işlemi devam ediyor. Elektrik kesintileri nedeniyle ülkenin bazı bölgelerinde sayım, sık sık mum ışığı altında yapılıyor.

Ortak liste önde gidiyor

Resmi olmayan seçim sonuçlarına göre, Irak'ın kuzeyinde Irak Kürdistan Demokratik Partisi (IKDP) ve Irak Kürdistan Yurtseverler Birliği'nin (IKYB) çıkardığı ortak listenin önde bulunduğu bildirildi. Her iki partinin yetkilileri, ortak listenin Süleymaniye ve Erbil'de en iyi neticeleri aldıklarını kaydederken, Süleymaniye Seçim Komisyonu'nun Başkanı Hama Salih Hama Emin, katılımın yüksek olduğunu ve yüzde 80'i geçebileceğini belirtti. Öte yandan, Ürdün'deki Iraklı seçmenlerin verdiği oyların sayımına başlandı. 13 ülkeyle birlikte Ürdün'de yapılan seçimlere katılımın yüzde 72,9 olduğu belirtildi.

AB: Sünnileri dışlamayın

Avrupa Birliği, Iraklı yetkililerin Sünnileri dışlamamasını istedi. AB dönem başkanı Lüksemburg Dışişleri Bakanı Jean Asselborn, "Iraklı yetkilileri, yeni anayasa hazırlanırken Sünnileri dışlamamaları için ikna etmeye çalışacağız'' dedi.

Sünnilerin dünkü seçimlere katılımının az olmasının, anayasayı hazırlayacak kurucu meclis açısından sıkıntı yaratacağını kabul eden Asselborn, "Ancak Sünniler, yeni anayasa hazırlık görüşmelerine katılmalı'' diye konuştu. Brüksel'de gazetecilerle konuşan Asselborn, "Irak halkının cesareti karşısında eğiliyorum. Bu, hukuk devleti yolunda büyük bir adımdır'' dedi. Bu arada, AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso da, Irak seçimlerinin bütün bölgeye verilmiş bir mesaj olduğunu söyledi. Seçim gününü "demokrasi günü'' olarak nitelendiren Barroso, çetin şartlara rağmen "bunun, Iraklı kadınlar ve erkekler için büyük bir gün olduğunu'' kaydetti.

Irak Hizbullahı: Misilleme hakkımızı kullanacağız

Irak Hizbullah Partisi, ülkede dün yapılan seçimlerde İl Genel Meclisi listelerinden çıkarılmasına sert tepki gösterdi. Durumdan hükümeti sorumlu tutan parti yetkilisi, tehditkar konuştu. Irak Hizbullah Partisi Genel Sekreter Yardımcısı ve Basra kenti sorumlusu Malik Ali Falih, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Biz zaten genel seçimlere girmiyorduk, Irak Seçim Komitesi bizim yerel seçimlere girmemizi onaylamıştı. Listelerde sıramız dahi belliydi. Fakat seçmenlere verilen tercih listelerinde bizi liste dışı bırakmışlar" dedi.

Çoğunluğunu Şiiler'in oluşturduğu Irak Hizbullah Partisi'nin Basra Sorumlusu Falih, "Son dakikada, bizi çıkarmışlar. Bunun sorumlusu hükümettir. Biz listelerden niçin çıkartıldığımızı bilmiyoruz. Biz Hizbullahız. Bizim ne yapacağımızı görecekler" şeklinde konuştu.

Falih, "Irak Hükümeti ve Seçim Komitesi'ne karşı misilleme hakkımızı kullanacağız. Buna da hakkımız var" dedi.

Barzani'ye Şii ve Türkmenlerden tepki

Kürdistan Demokratik Partisi lideri Mesud Barzani'nin "Bağımsız bir Kürt devleti kurulacak" açıklamasına Iraklı Şii ve Türkmen temsilcilerden tepki geldi. Yetkililer açıklamayı talihsizlik olarak niteledi. Ancak, Irak'ın Ankara Büyükelçisi Sabah Omran, Irak'ın bütünlüğünün korunacağını, spekülasyonlara aldanılmaması gerektiğini söyledi.

'Seçimler savaşı meşrulaştıramaz'

Irak'taki kritik seçimlere Avrupa ve ABD basını da sayfalarında büyük yer verdi. Gazetelerin çoğu katılım oranının beklenenden yüksek gerçekleştiğini belirtti ve seçimi bir başarı olarak niteledi. İngiltere'de çıkan Independent gazetesi dünkü başyazısında "Seçimler demokrasi umudunu teşvik edebilir ancak yanlış bir savaşı haklı çıkaramaz" dedi.

The Times: Sistani'nin fetvası katılımı artırdı

İngiliz Daily Telegraph gazetesi, direnişçilerin meydan okumasına karşın, seçimlere katılımın yüksek düzeyde gerçekleşmesinin kutlanması gerektiği yorumunu yaptı. Times gazetesine göre ise, seçimlere yoğun katılımın ardında iki önemli faktör var. Biri alınan yoğun güvenlik önlemleri, diğeri ise Şii lider Ali El-Sistani'nin, 'oy kullanın' fetvası.

Amerikan basını : Demokrasiye ilk adım

ABD basını, Irak'taki seçimleri, demokrasiye giden ilk adım olarak nitelendirirken, seçimin ABD'nin Irak'tan hemen çekilmesi anlamına gelmediğinin de altını çizdi. The Washington Post gazetesi, seçimleri bir 'cesaret ve inanç eylemi' ve 'ABD'nin görevinin devam edip etmemesi gerektiği sorusuna bir cevap' olarak değerlendirdi.