Bir derecenin bir memuru nasıl etkilediği hiçbir yazılı veya görsel bazında net olarak ifade edilmemiştir. Zira onlarca maaş kalemi bulunmakta olup, bu maaş kalemlerinden bazıları sabit, bazıları unvana bağlı, bazıları kadro derecesine bağlı, bazıları da kazanılmış hak aylığına bağlıdır. Dolayısıyla bir derecenin hangi maaş kalemlerini etkilediğini bilmek gerekmektedir. Bunun içinde maaş kalemleri hakkında bazı özet bilgilere sahip olmak gerekmektedir. Bu çerçevede aşağıda da unvan bazında bir artış değil de maaş kalemlerinden örnekler verilerek bir derecenin neleri etkilediği açıklamaya çalışılacaktır.

Öncelikle şunu belirtmek gerekmektedir. Bir derece verilmesine ilişkin Kanun, kapsamındaki kamu personelinin kazanılmış hak aylığını ve emeklilik keseneğine esas aylıklarını etkilemektedir. Yani kamu personelinin tamamının kadro derecesini etkilememektedir. Bu Kanun gereğince kazanılmış hak aylığı yükseltilen bazı memurların yükselebileceği boş kadro varsa bu personellerin kadro dereceleri de yükseltilebilmektedir. Ancak, bazı unvanlar için 4, 3, 2 ve 1'inci dereceli kadrolar bulunmadığı için bunların zam ve tazminatları etkilenmemektedir. Buna göre maaş kalemlerinden sadece gösterge, ek gösterge, fazla çalışma ücreti, döner sermaye ve bazı personel açısından zam ve tazminatlar etkilenmektedir. Gösterge, ek gösterge, diğer maaş kalemleri ve zam ve tazminatların kanuni dayanakları ve miktarları şu şekildedir.

1-Gösterge Aylığı: 657 sayılı Kanunun 43 üncü maddesinin (A) bendi uyarınca belirlenmektedir. Memur aylık katsayısı ile çarpılmakta olup, unvana göre değişmemektedir. Gelir ve damga vergisi ile emekli kesintisine tabidir.

Formülü: Gösterge Aylığı= Gösterge Rakamı*Aylık Katsayı

Örnek: 8/3'deki memurun gösterge aylığı: 690*0,0401=27,68 YTL'dir. Bu örnekteki kişinin kazanılmış hak aylığı 7/3'üne geleceğinden, gösterge aylığı: 740*0,0401=29,67 YTL olacaktır. Brüt 1,99 YTL'lik artış vardır.

2-Ek Gösterge Aylığı: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ekli ek gösterge cetvellerinde düzenlenmiştir. Unvan ve dereceye göre değişmektedir. Memur aylık katsayısı ile çarpılmaktadır. 1995/4625 sayılı Danıştay kararı gereğince, kazanılmış hak aylığına esas dereceler ek gösterge aylığının hesaplamasında kullanılmaktadır. Gelir ve damga vergisi ile emekli kesintisine tabidir.

Formülü: Ek Gösterge Aylığı=Ek Gösterge Rakamı*Aylık Katsayı

Örnek : 7. derecedeki öğretmenin ek gösterge aylığı:500*0,0401=20,05 YTL'dir. Bu örnekteki kişinin kazanılmış hak aylığı 6'ncı dereceye geleceğinden, ek gösterge aylığı: 800*0,0401=32,08 YTL olacaktır. Brüt 12,03 YTL'lik artış olacaktır.

3-Zam ve Tazminatlar:

a-Zamlar: 657 sayılı Kanunun 152'nci maddesinin verdiği yetkiye dayanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan 2004/6996 sayılı Yan Ödeme Kararnamesinde belirlenmiştir.Belirlenen puanlar yan ödeme katsayısı ile çarpılmaktadır. Gelir ve damga vergisine tabidir.

Formül: Zam Tutarı=Yan Ödeme Puanı (İş Güçlüğü+ İş Riski+ Temininde Güçlük +Mali Sorumluluk Zamları)* Yan Ödeme Katsayısı

Bir derece, zamları, çok sınırlı sayıda unvan için etkilemektedir. Etkilenen unvanlar, bir dereceden, belirtilmeye gerek duyulmayacak derecede, az etkilenmektedir. Örneğin, 5. dereceli bir uzmanın iş güçlüğü zam puanı 550 iken 4. dereceli uzmanın zam puanı 600'dür. 50*0,0126=0,63 kuruşluk bir atış olacaktır.

b-Tazminatlar: Oranlar 2004/6996 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında belirlenmiştir. En yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarı, belirlenen oranla çarpılarak bulunmaktadır. Sadece damga vergisine tabidir.

Formül: Ödenecek Tazminat Miktarı=En Yüksek Devlet Memuru Aylığı*Tazminat Oranı

Özel Hizmet Tazminat Oranlarına Örnekler

Aşağıda verilen tüm örneklerde göz önüne tutulması gereken husus bir üst derecenin zam ve tazminatını alabilmek için, mutlaka üst dereceli aynı unvan ve dereceli bir kadronun olması gerektiğidir. Örneğin 4. dereceli bir memur kadrosu hiçbir kamu kurumunda yoktur. Bu nedenle beşinci derecedeki bir memur 4. dereceli memur kadrosu olmadığı için bir derecenin getirdiği zam ve tazminattan yararlanamayacaktır. Aynı durum 3. dereceli şefler içinde geçerlidir. Zira, 2. derecede şef kadrosu bulunmamaktadır.

Zam ve tazminatlardan etkilenecek personele örnek vermek gerekirse; 5 inci dereceli kadroda bulunan bir Veri Hazırlama Kontrol İşletmeninin 5289 sayılı Kanun gereğince kazanılmış hak aylık derece ve kademesi 4'üncü dereceli kadroya yükseltilecek ve Özel hizmet tazminatı % 49'dan %55'e yükselecektir. Çünkü, 4'üncü dereceli kadroda Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni bulunmaktadır. Bu durumun mali getirisi ise: 9500*0,0401*%6=23 YTL olacaktır. Bu tutardan %0,6 oranında Damga Vergisi kesilecektir.

Teknik Hizmetler: Genel olarak, dereceler arasındaki kırılma 5 ile 4 arasındadır. 5. dereceli mühendis bir derece ile 4. dereceden aylık almaya başladığında, özel hizmet tazminat oranı %5 artmaktadır. Bu da; 9500*0,0401*%5= 19,04 YTL'lik brüt artış demektir.

2004/6996 sayılı kararnamede teknik hizmet sınıfı açısından söyleyecek olursak, genel olarak yüksek öğrenim görmüş teknik personel açısından 1-4 derece arasındaki özel hizmet tazminat oranı ile diğer derecelere uygulanan özel hizmet tazminat oranı arasında %5 farklılık bulunmaktadır. Teknisyenler açısından dereceler arasındaki kırılma 6 ile 5 arasındadır. 6. dereceli teknisyen, bir derece ile 5. dereceden aylık almaya başladığında, özel hizmet tazminat oranı %2 artmaktadır. Bu da; 9500*0,0401*%2= 7,62 YTL'lik brüt artış demektir.

Sağlık Hizmetleri: Genel olarak dereceler arasındaki kırılma 5 ile 4 arasındadır. Yukarıda açıklanan durum yüksek öğrenim gören, sağlık personeli için de geçerlidir. Beşinci derecede olan yüksek öğrenim görmüş bir sağlık personeli dördüncü dereceden aylık almaya başlandığında özel hizmet tazminatındaki artış oranı %5 civarındadır. Öğrenim süresi 4 yıldan az olan diğer sağlık personeli bakımından artış oranı %2 ile %3 arasında değişmektedir.

5. derecedeki uzman veteriner hekimin 4. dereceden aylık almaya hak kazanması halinde özel hizmet tazminatındaki artış oranı %10'dur. Uzman olmayanlarda artış oranı %5'tir.

Eğitim ve Öğretim Tazminatı: Dereceler arasındaki kırılma yine 5 ile 4 arasındadır. 5. dereceden aylık almaya hak kazanan bir öğretmen bir derece ile 4. dereceden aylık almaya başladığında, özel hizmet tazminat oranı %2 yükselmektedir. Bu da= 9500*0,0401*%2= 7,62 YTL'lik artış demektir.

Din Hizmetleri Tazminatı: Bu grupta en yüksek artış mesleği ile ilgili yükseköğrenim görerek vaiz kadrolarına atananlarda olmaktadır. Bu memurlardaki artış, 9500*0,0401*%25=95,24 YTL tutarındadır. Diğer unvanlardaki kırılma yine 5 ile 4. derece arasındadır ve bu kırılmadaki özel hizmet tazminatı artış oranı %1'dir.

Emniyet Hizmetleri Tazminatı: Bu hizmet sınıfında da esas kırılma, 5 ile 4. derece arasında olmaktadır. 5. dereceden aylık almaya hak kazanan bir polis memuru bir derece ile 4. dereceden aylık almaya başladığında, özel hizmet tazminat oranı %7 oranında yükselmekte olup, bu da 9500*,0401*%7= 26,66 YTL etmektedir.

8. derecede iken bir derece ile 7. dereceden aylık almaya başlayacak olan polis memurunun özel hizmet tazminatında %9'luk artış olmaktadır.

5. dereden 4. dereceye inen başkomiserler, komiser ve komiser yardımcılarının özel hizmet tazminatındaki artış oranı da %5'tir.

Adalet Hizmetleri Tazminatı: Bu grupta bir dereceden en çok yararlanan zabıt katipleridir. 5. dereceden aylık almaya hak kazanan bir zabıta katibi, bir derece ile 4. dereceden aylık almaya başladığında, özel hizmet tazminatı %19 artmaktadır. Bu da; 9500*,0401*%19= 72,38 YTL etmektedir. Müdür, sayman, müdür yardımcıları ve sivil savunma uzmanları açısından kırılma 5 ile 4. derece arasındadır. Bu iki derece arasındaki özel hizmet tazminat artış oranı %10'dur.

4-Diğerleri : Burada sayılan ana kalemlerin dışında bazı kurumlarda farklı ödeme kalemleri bulunmaktadır. Eğer bu ek ödeme kalemleri unvana veya kadro derecesine değil de aylık alınan dereceye bağlanmış ise bu halde bu kalemler de bir derece artışından etkilenecektir. Başbakanlıkta çalışan personelin aldığı fazla çalışma ücreti bu kalemlerden birisidir. Fazla çalışmalar aylık alınan dereceye göre belirlenmiştir. Örneğin 6-4. dereceden aylık alanlara en yüksek devlet memuru aylığının %25-30'u tutarında fazla çalışma ücreti verilmektedir. Bu halde kişi 7'nci dereden aylık alıyorsa kazanılmış hak aylık derecesi artacağından, fazla çalışma ücreti de artacaktır.

Aynı durum döner sermaye ödemeleri için de geçerlidir. Bu ödemelerden bazıları unvana bazıları da aylık alınan dereceye bağlanmıştır. Aylık alınan derece arttığı için kişinin alacağı döner sermaye miktarı da artacaktır.

Bir dereceden etkilenmeyecek olan maaş kalemleri?

Taban aylığı; 1.000 gösterge rakamının taban aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarı ifade etmektedir. Bu nedenle bir dereden etkilenmez.

Kıdem aylığı hizmet süresine göre belirlenmektedir. Bir dereden etkilenmez.

Aile yardımı eş ve çocuğa göre değişmektedir. Bir dereden etkilenmez.

Lojman tazminatı 2005 yılında kaldırılmıştır. Bir dereden etkilenmez.

Yabancı dil tazminatı KPDS'den alınan puanlara göre belirlenmektedir. Bir dereden etkilenmez.

Görev ve temsil tazminatının her ikisi de makam tazminatına göre hesaplanmaktadır. Makam tazminatı birinci derede ve IV sayılı cetvelde gösterilenlere verilmektedir. Bir dereden istisnai olarak etkilenir. Örneğin 2'nci derece Doçent Kadrosunda bulunan bir öğretim üyesinin kazanılmış hak aylığı 1'inci dereceye yükselirse 2000 gösterge rakamı üzerinden makam tazminatı alacaklar. Bu nedenle 8000 gösterge üzerinden görev tazminatı da alacaklardır. Toplam getiri bu personel için 10.000 * 0,0401= 401 YTL olacaktır. (%0,6 Damga Vergisi kesilecek)

Emekli keseneği ve gelir ve damga vergisi neler üzerinden alınmaktadır?

Emekli Sandığı Kesintisi: Gösterge Aylığı ve Ek Gösterge Aylığı üzerinden emekli keseneği kesilmektedir. Ayrıca, en yüksek devlet memuru maaşının belirli oranlarının da emekli matrahına ilave yapılarak toplam tutar üzerinden kesinti yapılmaktadır. Bu ilave matrah da ek göstergeye göre değişmektedir.

Gelir Vergisi: Gösterge Aylığı, Ek Gösterge Aylığı ve Yan Ödeme Aylığı (Zamlar) üzerinden gelir vergisi kesilmektedir.

Damga Vergisi: 01.07.1964 tarih ve 484 sayılı Damga Vergisi Kanununa göre kesilmektedir. Yukarıda yer verilen temel ödeme kalemlerinden aile yardımı ödeneği hariç tüm ödeme kalemlerinden kesilmektedir. (Binde 6)

Liseler, Devir Protokolleri ve Öğretmenlerin Mağduriyetleri

2004 yılı içinde Milli Eğitim Bakanlığı ile Sağlık, Ulaştırma ve Tarım ve Köyişleri Bakanlıkları arasında üç adet protokol imzalanmıştır. Sağlık meslek liselerinin Milli Eğitim Bakanlığına devrini öngören protokolün imzalanma tarihi 17.06.2004'tür.

Bilmeyenler için belirtmek istiyoruz. Protokoller, burada çalışan öğretmenlerin statüsüne veya özlük haklarına ilişkin bir düzenleme getirmez. Bu bağlamda, bu Bakanlıklara bağlı liselerde çalışan personelin maaşları, atama ve nakilleri de yine kendi bakanlıklarından çözümlenmektedir. Burada, sadece, liselerde izlenen müfredatın değişmesinden bahsedilebilir.

Bugün bu köşede bu konuya yer vermemizin sebebi mail ile bizlere ulaşan bir ziyaretçimizin nakillerde yaşadığı sorundur. Zira her yerde bir sağlık meslek lisesi veya demiryolu lisesi veya tarım lisesi bulunmadığından burada çalışan personel bir nevi çakılı personel statüsünde çalıştırılmaya mahkum olmakta ve bu personelin eş veya sağlık durumu özürleri çözümlenememektedir. Bu çerçevede, bu liselerin Milli Eğitim Bakanlığına devredilecek olması, burada çalışan öğretmenlerin çalışma hayatını kolaylaştırması bağlamında, oldukça önemlidir.

Ancak, Bakanlık yetkilerinin de artık bu önemin farkına varması gerekmektedir. Zira nakil yapacağı ilde boş kadro olmadığı için nakil yapamayan çok sayıda öğretmen bulunmaktadır. Burada bir örnek vermek istiyoruz. Sağlık meslek liselerinin devrine ilişkin protokolün 8'inci maddesinde, bu liselerde görevli öğretmenlerin mevcut kadrolarına uygun kadrolarla Milli Eğitim Bakanlığına geçirileceği belirtilmektedir. Ancak hala bir düzenleme yapılamamıştır. Sağlık Bakanlığı ile imzalanan protokolün tarihinin 17/06/2004 olduğu düşünüldüğünde, bu liselerde çalışan öğretmenlerin daha fazla mağdur olmaması için ilgili düzenlemenin Milli Eğitim Bakanlığı veya ilgili Bakanlıklarca bir an önce gündeme alınması hususunda gereğinin yapılması gerekmektedir.

Bir Derece, 399/II Sayılı Cetvel İçin Ne Anlam İfade Eder?

KİT'lerde çalışan ve memur olmayan personel 399 sayılı KHK'ya tabidir. Bunlar II sayılı cetvelde yer alır. Bu statüde çalışan bir sözleşmeli personelin bir dereden yararlanıp yararlanamayacağı konusunda öncelikle yapılan Kanuni düzenlemeye bakmak gerekmektedir. 08.02.2005 tarihinde yayımlanan 5289 sayılı Kanunun birinci maddesinde; 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen 457 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinden yararlanmamış olanların bir dereden yararlanacağı belirtilmektedir.

399 sayılı KHK'ya eklenen ek geçici madde şu şekildedir: "Ek Geçici Madde - (Ek: 22/9/1991 - KHK - 457/1 md.) Bu Kanun Hükmünde Kararnameye ekli II sayılı cetvelde yer alan pozisyonlarda halen çalıştırılan sözleşmeli personelden 20/2/1979 tarihli ve 2182 sayılı, 19/2/1980 tarihli ve 2260 sayılı kanunların hükümlerinden yararlanmamış olanların emekli keseneklerine esas aylıkları bir defaya mahsus olmak üzere, öğrenim durumlarına bakılmaksızın bir üst derecenin aynı kademesine getirilir ve alt derecede bulunan kademede geçirilen süre üst derecedeki kademede geçmiş sayılır."

Yer vermiş olduğumuz bu KHK dikkatle incelendiğinde, bir derecenin 399 sayılı KHK'nın II sayılı cetveline tabi personeli, emeklilik yönüyle ilgilendirdiği görülecektir. Zaten II sayılı cetvele tabi personelin derece ve kademeleri sadece emeklilik için bahis konusudur. Zira 399 sayılı KHK'daki ücret ve diğer ödemeler derece ve kademeden bağımsızdır. Örneğin temel ücret unvanlara göre YPK kararıyla, başarı ücreti bir önceki yılın sicil ve başarı değerlendirmesine göre, (Örneğin sözleşmeli personelden sicil ve başarı değerlemesi sonucunda sicil ve başarıları (A) düzeyinde olanlara temel ücretlerinin % 8'i oranında hesaplanacak miktarda başarı ücreti ödenmektedir) kıdem ücreti ise sözleşmeli personelden bir sosyal güvenlik kuruluşuna prim ödemek suretiyle geçen hizmet süresine göre belirlenmektedir. Ayrıca diğer ödemelerden fazla çalışma ve yabancı dil bilgisi tazminatı temel ücrete göre belirlenmektedir. Bu açıklamadan da görüleceği üzere 399 sayılı KHK'nın II sayılı cetveline tabi personelin ücret kalemleri derece ve kademeye bağlı değildir.

Ancak bu personelin emeklilik yönünden bir derece ve kademesi bulunmakta olup, bir derece bu yönden 399 sayılı KHK'nın II sayılı cetveline tabi personel açısından emeklilik kıdemlerini yükseltecektir. Bu bağlamda sözleşmeli personelin ücretlerinden yapılacak kesinti miktarı artacağından maaşlarında bir miktar düşme söz konusu olacaktır.

Bir Dereceden Kimler Yararlanamayacak?

Memurlara ve bazı kamu personeline verilen bir dereceye ilişkin olarak köşemize çok sayıda soru ulaşmaktadır. Bu soruları iki bölüme ayırarak cevaplayacağız. Bugünkü bölümde bir derece düzenlemesinden kimlerin yararlanmayacağını açıklayacağız. Yarın ise düzenleme ile "kamu personelinin hangi maaş kalemleri değişmektedir?" sorusuna cevap arayacağız.

1- 399/II Sayılı Cetvel: Bu personelin aldıkları aylıklarda bir değişme olmayacaktır Ancak bu personel Emekli Sandığına tabidir ve Emekli Sandığına esas aylıkları yükseleceğinden bunların emeklilik keseneği artacaktır. Maaşta bir miktar düşme olacaktır.

2- 657/4-B: Bu personelin ücretleri unvana göre belirlenmektedir. Bu nedenle 4/B personeli bir dereceden yararlanamayacaktır.

3- Sözleşmeli sağlık personeli: Bu personelin ücretleri 657 sayılı Kanunun 4/B maddesine göre çalışan personelin ücretlerinin katları şeklinde belirlenmektedir. Bu nedenle bu personelin aldıkları aylıkları bir derece etkilememektedir. Ancak bu personel Emekli Sandığına tabidir ve Emekli Sandığına esas aylıkları yükseleceğinden bunların emeklilik keseneği artacaktır. Maaşta bir miktar düşme olacaktır. (Bakınız: 4924 sayılı Kanunun 6. maddesi)

4- Kadro karşılığı sözleşmeli personel: Bu personel, genelde Başbakanlık ve bağlı kuruluşlarında çalışmaktadır. Ücretlerinin tavan ve taban miktarları Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmektedir. Ücretlerde bir değişme olmayacaktır. Ancak bu personel Emekli Sandığına tabidir ve Emekli Sandığına esas aylıkları yükseleceğinden bunların emeklilik keseneği artacaktır. Maaşta bir miktar düşme olacaktır.

5- Teşkilat kanunlarına göre sözleşmeli çalışanlar: DPT, Hazine gibi kurumlar ile özerk kurumlarda çalışanlar bu statüdedir. Bunların da maaşlarında değişme olmayacaktır. Ancak bunlardan emekli sandığına tabi olanların maaşlarında bir miktar düşme olacaktır.

6- Vekil memurlar: Bu memurlar, atandıkları kadronun derece ve kademesinin 2/3'ünü almaktadırlar. Vekil memurlar için kazanılmış hak aylığı söz konusu değildir. Bir derece kazanılmış hak aylık derecesini etkilendiğinden vekil memurlar bir dereden yararlanamayacaktır.

7- Milli Eğitim Bakanlığında çalışan İngilizce ve Bilgisayar Dil Öğreticileri: Bu personelin maaşı ek derse göre hesaplanmaktadır. Başka bir ödeme kalemi bulunmadığından bu personel bir dereden yararlanamamaktadır.

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu