Beyaz Saray Irak'ta sandıktan çıkan sonuçtan mutlu, hiç değilse öyle görünüyor. George W. Bush, "Adayları yürekten kutlarım; ülkelerine demokrasi getirdiler" açıklamasını yaptı. Savaşa destek veren çevrelerde sevinç had safhada; Irak'a seçim yoluyla gelen demokrasiden söz ediyor ve Meclis'e düşen görevleri hatırlatıyorlar. ABD'deki savaş karşıtlarının bir bölümü de gönülsüz bir mutluluk sergiliyor; onların beklentisi ise, seçim tablosunun işgalin bitmesi için gerekçe sayılabilme ihtimali...

Tersini temenni etmekle birlikte, seçim, Irak'ta işleri daha da karıştıracak bir etkiye yol açabilir.

Ayetullah Ali Sistani'nin 'ruhanî lider' kabul edildiği Birleşik Irak İttifakı oyların yarıya yakınını kazandı seçimde, onu Kürt İttifakı izliyor... Kendi aralarında işbirliğine gidebilecek kadar birlikte hareket eden bu iki grup oyların yüzde 70'den fazlasını aldı. Cumhurbaşkanı ile başbakanı Ayetullah Sistani'yi önder kabul eden Şiiler ile Talabani-Barzani ikilisi belirleyecek. ABD'nin oyun planına aykırı bir tablo bu. Sandığın Irak'ta ipleri teslim ettiği çoğunluk, Washington'un yeni saldırı hedefi gördüğü İran'ı 'dost' biliyor çünkü.

Seçim sürecinde pek az kişi dikkat çekti, ama gerçek: İran doğumlu ve hayatının önemli bir bölümünü orada geçirmiş olan Ayetullah Sistani Irak vatandaşı olmadığı için seçimde oy kullanamadı. Ara sıra Türkiye'yle hırlaşan Celâl Talabani ise her zaman anlayış gördüğü İran'a kendisini borçlu hisseden bir politikacı. Irak'ın yeni yönetimi, bir süre daha ABD ile iyi geçinme ihtiyacı duyacaktır belki; ancak, orta vâdede yepyeni bir ittifaka kapı aralamayı yeğleyecektir.

Amerikan vergi mükellefinin cebinden çıkan yüzmilyarlarca doları ve onca Amerikan askerinin hayatını İran ile birlikte hareket edecek bir yönetimi Irak'ın başına getirmek için feda etmiş oldu Washington... Neo-Con takımının baştan beri savunduğunun tam tersi gerçekleşti.

Olanı sineye çekip 'yeni Irak yönetimi' ile iyi geçinme yolunu yine de bulabilir Washington; bu yüzden Ankara'nın ihtiyatlı bir politik söylem arayışına girmesinde yarar var. Son zamanlarda İran konusunda sarf edilen eleştirel dilin keskinliği bu tavsiyeyi hak ediyor. ABD'nin 'yeni Irak' ile yakınlaşması, bugünün ölçüleriyle olağanüstü saçma görünebilecek çok değişik ittifakı bile zorlayabilir.

Tehlike, ABD'de karar-alma mekanizmasının başında bulunup Irak'ta kendi arzuladıkları türden 'lâik' bir yönetim çıkacağı beklentisinde olanların yaşadıkları hayal kırıklığıyla tepkili davranış sergilemesinde yatıyor. Önümüzdeki on ayı müthiş gerilimli kılacak bir gelişme olur bu.

Aslına bakılırsa, sandığın çıkardığı tablo Irak'ta kurulacak 'düzen' açısından önemli; yoksa bu tablo da 'geçici'. 15 Ağustosa kadar anayasa hazırlayacak Meclis ve onu 15 Ekim'de referanduma sunacak; bu iki aşamada sorun yaşanmazsa 15 Aralık'ta yeniden seçim yapılacak... Ülkeyi uzun süreli yönetecek kadrolar asıl o seçimle belirlenecek. Unutulmaması gereken bir nokta da şu: Başarı, dışlanan Sünnileri de sürecin içine çekmekten geçiyor; bunu da taraflar biliyorlar...

Gerilim, anayasada nitelikleri belirlenecek yeni devlet yapısıyla ABD'nin Irak'ta arzuladığı sistem arasında kapatılması imkânsız bir fark bulunmasından çıkabilir. Öyle bir gerilimin kimseye yararı olmaz.

Türkiye, maalesef, özellikle son aylarda, Irak'taki tablonun bütünü yerine Kerkük ve bölünmüş Irak'ta kurulması mutasavver Kürt Devleti eksenli bir gündeme kendini kilitledi. Seçim, Şii-Kürt ittifakının bütünlüğünü koruyan Irak'ta yönetimi eline geçirmesiyle bitti; yanlış bir gündemi tartıştığımız bundan böyle daha iyi görülebilecek.

Amerikalılar, toplumların dıştan dayatılan mühendislik girişimlerine direndiğini bu vesileyle görmüş oldular; oysa Türkiye'de yakın dönemde yaşananları doğru okumuş olsalardı bunu öngörebilirlerdi.

FEHMİ KORU

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu