Devlet İstatistik Enstitüsü, bu ayın başında mutat olduğu üzere bir önceki ayın enflasyon verilerini açıkladı. Ancak bu ayki açıklama, kamuoyunda çok daha fazla yankı buldu. Zira fiyat endekslerinin baz alındığı yıl, kullanılan sepetlerdeki mallar, bu malların ağırlıkları, yapılan ölçümlerin sayısı ve dağılımları değişmişti. Özetle bundan sonra açıklanacak enflasyon serilerinin, 1994 baz yıllı önceki serilerle ilişkisi tamamen kaybolmuş oldu.

Açıklanan yeni serilere göre enflasyon ocak ayında TÜFE'de % 0,55 artmış, ÜFE'de (Daha önceleri TEFE olarak açıklanan serinin adı da değişti. Serinin yeni adı, ÜFE - Üretici Fiyatları Endeksi, daha doğru bir isimlendirme) ise % 0,41 oranında azalmış görünüyor. Yine DİE'ye göre 12 aylık ortalamalara göre TÜFE enflasyonu % 8,5, ÜFE enflasyonu ise % 14,5 olmuş.

Bu verilerin açıklandığı haber bültenlerinde ayrıca 1994 bazlı seriden hesaplanmış 2004 Ocak ayı için görünüm ve 1994 bazlı serilerin son bir yılda çizdiği seyir de vardı. Tamam, 2005 Ocak ayındaki durumu görebiliyorduk, ama ne 2004 Ocak verileri ne de son bir yıllık grafik, bu açıklanan verilerle karşılaştırılabilecek bir yapıda idi.

Bir tarafta elma sepeti, diğer tarafta armut sepeti. Sepetin değiştiği dışında bir karşılaştırma yapma imkânı sıfır. Kamuoyu haklı olarak bu duruma isyan etti. Öyle ya, DİE neden 1994 bazlı sepeti bir anda kesmişti. En azından birkaç ay iki seri beraber izlenseydi ya. Veya madem yeni sepet 2003 bazlı idi, DİE son iki yıldır bu sepete göre de bilgi topluyordu. Son iki yılın enflasyon verileri yeni sepete göre yeniden yayınlansa fena mı olurdu?

Bu tartışmalara özellikle katılmadık. Zira bu eksikliğin bir ihmalin veya bir öngörüsüzlüğün neticesi olduğunu tahmin ediyor, ortada bir kastın olmadığını biliyorduk. Nitekim, DİE bu eleştirilere bir hafta içinde cevap verdi. Açıklamada, "Resmi enflasyon rakamları, cari dönemde ilan edilen verilerdir. Ne literatürde, ne de gelişmiş ülke uygulamalarında, temel yıl değişikliği nedeni ile enflasyon rakamlarının geçmişe doğru revize edilmesi anlamına gelebilecek bir uygulama söz konusu değildir. Bu çerçevede, Devlet İstatistik Enstitüsü de 2003 temel yıllı endekslerin yayınlanmasıyla, 1994 temel yıllı endekslere dayalı olarak açıklanan 2003 ve 2004 yıllarına ait enflasyon rakamlarının revize edildiği izlenimini verebilecek açıklama ve uygulamalardan özenle kaçınmış ve bu nedenle 2003 ve 2004 yıllarına ilişkin endeks rakamlarını 3 Şubat 2005 tarihindeki haber bülteniyle eş zamanlı olarak yayınlamamıştır," deniliyor.

Bu açıklamanın ne kadar tutarlı ve anlamlı olduğu tartışılır. Ancak her halükarda DİE, bu açıklamayla birlikte hem 2003 yıllı serilerin son iki yıldaki seyrini, hem de Ocak 2005 enflasyon endekslerinin 1994 bazlı eski serilere göre durumunu kamuoyu ile paylaştı. Böylece gereksiz bir çekişme de geride kaldı.

1994 bazlı serilere göre, ocak ayında TEFE % 0,9 oranında düşmüş, TÜFE ise % 0,87 oranında artmış gözüküyor. Yani TEFE ve TÜFE'deki ocak gelişmeleri 1994 ile 2003 bazlı serilerde değişmemiş, ama mutlak büyüklük olarak yeni seriler daha küçük oranlar üretmiş. 12 aylık ortalamalara göre ise TEFE % 11, TÜFE ise % 10,1 artmış durumda. Bu da, her iki seride de enflasyondaki düşüş seyrinin son birkaç aydır oturduğu yatay platformu geçmekte zorlandığını gösteriyor.

Velhasıl, ister yeni sepetlerle eskiye bakalım, ister eski sepetlerle yeniye bakalım, büyüklüklerin değişmesine rağmen seyrin değişmediğini görüyoruz. Bununla birlikte DİE bu ek verileri geç yayınlamakla kamuoyunda gereksiz bir tartışmaya sebep olmuştur. Hiç değilse bunları sonradan yayınlayacağını önceden duyurması gerekirdi.

Bir "Ne zaman adam oluruz?" bitişi de ben yapayım: Geleceği tahmin edebilmemizi sağlayan verileri sunan kurumlarımız, geleceği tahmin edip bugün yapmaları gereken işleri yarına bırakmadığı zaman adam oluruz.

MELİKŞAH UTKU

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu