Bu yazımızda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ikincil mevzuat çerçevesinde "yerli istekli" ve "yerli malı" konusunu değerlendireceğiz. 4734 sayılı Kanun'un 63'üncü maddesi ile yaklaşık maliyeti eşik değerlerin altında kalan ihalelere sadece yerli isteklilerin katılması, yaklaşık maliyeti eşik değerlerin üzerindeki ihalelerde yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanması konusunda idarelere ihale dokümanında düzenleme yapma konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Yaklaşık maliyeti eşik değerin üzerindeki mal alımı ihalelerinde ise, yerli isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmeleri için teklif ettikleri mal veya malların yerli malı olması gerekmektedir.

I- Yerli İstekli: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 4'üncü maddesinde "yerli istekli", "Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ile Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişilikler" olarak tanımlanmıştır.

Bir ihalenin yalnızca yerli isteklilere açık olması veya ihalede yerli istekliler lehine fiyat avantajı tanınmış olması durumunda isteklilerin "yerli istekli" olduklarını belgelendirmeleri gerekmektedir. Bu belgelendirmenin nasıl yapılacağı ise uygulama yönetmeliklerinin "Yerli istekli" başlıklı maddesinde düzenlenmiştir. Yerli istekli sayılabilmek için; gerçek kişiler, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olduklarına dair nüfus cüzdanı suretini, tüzel kişiler ise Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulduklarını gösteren belgeleri, diğer belgeler ile birlikte sunmaları gerekmektedir.

Tüzel kişi isteklilerin, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kuruldukları; şirketlerde şirket merkezinin bulunduğu yeri gösterir Ticaret Sicil Gazetesi veya ilgili ticaret sicil memurluğunca verilen belge ile dernek, vakıf, kooperatif gibi tüzel kişiliklerde ise ilgili mercilerce düzenlenecek belge ile belgelendirilmesi gerekir.

II- Yerli Malı: Yerli malının belirlenmesine ilişkin kriterler, 12.12.2002 tarihli ve 24967 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2002/DK.D-8 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı düzenlenmiştir. Bu karara göre, tamamen Türkiye'de üretilen veya elde edilen ürünler ile üretim sürecinin önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemi Türkiye'de yapılan ürünler, yerli malı olarak kabul edilecektir. Ürünler sanayi ürünleri, gıda ve tarımsal ürünler, tarım ve hayvancılık ürünleri ile esnaf ve sanatkarlarca üretilen ürünler temelinde sınıflandırılarak yerli malına ilişkin kriterler ortaya konulmuştur. Bir malın yerli malı olarak değerlendirilebilmesi için TOBB'a bağlı ilgili Oda tarafından "Yerli Malı Belgesi" ile belgelendirilmesi şarttır. Belgelendirme işlemi ilgili oda tarafından bu kararda belirtilen kriterler çerçevesinde yerine getirilecektir.

İhale dokümanında yerli malı teklif eden yerli istekliler lehine fiyat avantajı tanınmış ise bu avantajdan yararlanmak isteyen isteklilerce, yerli istekli olduğunu tevsik eden belge ve Yerli Malı Belgesi sunulmalıdır.

Seri üretim konusu olan, hazır halde alınıp satılabilen ve piyasada yetkili satıcı, üretici firma veya dışındaki istekliler tarafından teklif edilen ürünler için kullanılmak üzere; üretici firmalar tarafından kayıtlı olduğu odadan yerli malı belgesi talep edilmesi halinde yerli malı belgesi üretici firmaya verilir. Üretici firma söz konusu belgeyi orijinaline uygun olarak çoğaltarak ürün ile birlikte piyasaya sunabilir. Ancak bu şekilde ibraz edilen belgenin tanzim edildiği oda tarafından geçerliliğinin tasdik edilmesi gerekir.

YERLİ İSTEKLİ VE YERLİ MALI TEKLİFİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yerli mallarını teklif eden yerli istekliler lehine fiyat avantajı sağlanacağı belirtilen ihalelerde, ekonomik açıdan en avantajlı teklif, idari şartnamede belirtilen oranda fiyat avantajı uygulanmak suretiyle belirlenir. Yerli malını teklif eden yerli istekliler lehine fiyat avantajı, bu istekliler dışındaki isteklilerin teklif ettikleri bedellere dokümanda belirtilen fiyat avantaj oranının eklenmesi suretiyle hesaplanır. Yerli malını teklif etmekle birlikte, yabancı isteklilerle ortak girişim yapmak suretiyle ihaleye katılacak olan yerli istekliler bu fiyat avantajından yararlanamaz.

Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, öncelikle fiyat dışı unsurlar, daha sonra yerli malını teklif eden yerli istekliler lehine fiyat avantajı dikkate alınarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenir.

Kamu İhale Kanunu'ndaki yerli istekli ve yerli malı düzenlemelerine karşın idarelerce özellikle yerli malı konusunda yeterli düzenleme yapılmadığını görüyoruz. Ülkemizin kalkınma öncelikleri doğrultusunda yerli istekli ve yerli malı konusunun ihale hazırlıklarında gözönünde bulundurulması önem taşımaktadır.

BİLAL KARACA

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu