DUYGU GÜVENÇ / ANKARA
Hükümet, Türkiye'de bölgelerarası eşitsizliğin giderilmesini isteyen AB'ye bilimsel bir çalışma ile yanıt vermeye hazırlanıyor. Bölgesel gelişme politikasını da bu araştırma çerçevesinde şekillendirmeyi planlayan hükümet, bir yandan, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nden iç göçlerin ardından nüfus yapısını ortaya çıkarmaya çalışırken, diğer yandan da AİHM'in köye dönüş davaları ile ilgili kararını bekliyor.

Haziran ayında AB Büyükelçileri'ne bir yemek veren Başbakan Tayyip Erdoğan, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin kalkınması için neler yapılacağının sorulması üzerine, Türkiye'de bir üniversite tarafından kapsamlı bir göç çalışması yapıldığını belirtmiş ve onun sonuçlarına göre adım atılacağı açıklamıştı. Yeni Şafak'ın edindiği bilgiye göre, Türkiye'nin 20 yıllık geçmişine ışık tutacak bu çalışmayı Hacettepe Üniversitesi yürütüyor.

Çalışma 3. aşamada

Türkiye'nin 14 ilinde Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü'nün (HÜNEE) başlattığı "Türkiye Göç ve Yerinden Olmuş Nüfus Araştırması" (T-GYONA) sonuçlanınca, hükümet de "bölgesel gelişme politikaları oluşturulmasına ve sürdürülebilir kılınmasına, bölgelerarası gelişmişlik farklarının azaltılmasına yönelik politikasını" şekillendirecek. Araştırma, şu anda 3. aşaması olan bilinen Niceliksel Çalışma Dönemi'nde. 2006 yılı Şubat ayında sonuçları duyurulacak çalışma, hükümetin bölgede alacağı sosyal ve ekonomik tedbirlere de ışık tutacak.

T-GYONA'nın amacı

Çalışmanın amacı şöyle açıklanıyor: "Göç etmek zorunda kalan ve bunun sorunlarını en şiddetli yaşayan kesimleri hem kendilerine hem de ülkeye yararlı olarak üretken bir konuma getirmeye yönelik politika ve tedbirlerin geliştirilmesine, köye geri dönüşün mümkün olduğu yerleşmelerin rehabilitasyonu ve sürdürülebilirliğine yönelik bir model ya da modeller geliştirilmesi ve seçilen kırsal yerleşmelerde uygulamaya yönelik olarak planların hazırlanmasına yardımcı olmak üzere yerinden olan kişilerin göç etmeden önceki yerleşim yerlerine, göç ettikleri yerlere, göç etmeden önceki ve sonraki niteliklerine ve sayılarına ilişkin bilgileri tespit etmek."

14 ilde nüfus araştırması

"Köye Dönüş ve Rehabilitasyon Projesi" kapsamında olan 14 ilde, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli, Van, Adıyaman ve Ağrı'da yerlerinden edilenler üzerine yapılan araştırma, başta İstanbul olmak üzere göç alan illerde de sürdürülüyor. Çalışma kapsamında, resmi devlet verilerinin yanısıra, BM Mülteciler Yüksek Komiserliği ve sivil toplum kuruluşlarından da veri alınıyor.

20 bin kişilik karar eylülde

Yerlerinden edilenler ve köye dönüş konusunda AİHM'de açılan davaların Türkiye'yi zorlaması üze-rine Terör Tazmin Yasası'nı ve Köye Dönüş projesini devreye sokan hükümet, şimdi AİHM'nin pilot olarak seçilen Doğan davasında vereceği kararı bekliyor. Doğan davasına ilişkin olarak AİHM'nin sonbaharda karar vermesini bekleyen Ankara, oluşturulan iç hukuk yollarının AİHM tarafından yeterli bulunmaması halinde bin 500 dava ile karşı karşıya kalacak. AİHM'deki başvuruların genellikle 10-12 kişiyi ilgilendirdiğine ve AİHM'nin Doğan davasında vereceği kararın da 20-30 bin kişiyi bağlayacağına işaret edildi.

Hedef bölgenin kalkınması

Araştırmanın sonucunda Köye Dönüş ve Rehabilitasyon Projesi'nde ve bölgede yürütülecek olan kalkınma projelerine yönelik bir rapor hazırlanacak.

Raporlarda yerinden olmuş ve geri dönmüş kişilerin geri dönüşüne, yeniden yerleştirme ve entegrasyonuna yönelik uygulanan politikalara ilişkin önerilere yer ve-rilecek.

Ayrıca, bölgesel gelişme politikaları oluşturulmasına ve sürdürülebilir kılınmasına, bölgelerarası gelişmişlik farklarının azaltılmasına yönelik politika önerileri de yer alacak.