Türklerin hayatında var olan değerlerin başında tartışmasız çay gelir. Çay hayatımızda öylesine yer etmiştir ki, sabahın köründen gecenin geç saatlerine kadar o hep yanımızdadır. Günün herhangi bir saatinde içilen bir bardak demli çay çoğu şeye bedeldir. Çaysız bir kahvaltı düşünemeyiz. Öğlen, yemeğin ardından içildiğinde hazmı kolaylaştırır. Akşamüstünün 5 çayları hayatın vazgeçilmezidir. Akşam saatlerinde sohbetin yanına eşlik ederse, bütün günün yorgunluğunu alır götürür. Günün aşırı yoğunluğunun ardından evlerinde vakit geçirmek istemeyen aileler dışarıya çıkarken (gittikleri yerde çay içmeseler dahi) "haydi çay içmeye gidelim" derler. Eve veya işyerine gelen misafire çoğunlukla çay ikram edilir. Görüldüğü gibi çay hayatımızın vazgeçilmezidir. Gerçi her ne kadar son günlerde radyasyonlu olanları gündemde oldukça fazla yer aldıysa da, biz çayımızı yine iyi olarak hatırlayalım. Mutfak kültürümüzün son değerlerinden olan çayımıza sahip çıkıp, poşet çaylardan uzak durmaya çalışalım.

Sabah kahvaltısından gecenin geç saatlerine kadar hayatımızın içinde bulunan çay, değişik kültürel değerlerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Çayla ilgili tekerlemeler, bilmeceler, mani ve türküler, ilahiler, efsaneler, fıkralar, gelenek ve görenekler başlı başına kültürel değerlerdir.

SEMAVERLİ ÇAY KEYFİ

Türklerin çay kültüründe çay kadar önemli bir öğe daha vardır: semaver… Semaver kullanımı 19. yüzyıldan itibaren Orta Asya'da yaygınlaşmıştır. Hayat veren, muhabbet katan, dertlere deva olan semaverin Anadolu'da şifa dağıttığına o kadar inanılırdı ki, hamam çıkışında ve mevlitlerde insanları rahatlatmak için semaver kaynatılır ve çay içilirdi. Şifahaneye benzetilen semaver, edebiyatımızda da önemli bir yer teşkil etmiştir.

POŞET ÇAY DEVRİ

Kısa bir zaman öncesine kadar kahve ve çay bahçeleri "cafe"lere özenerek poşet çay servisine başladı. Kimi evlerde bile yüz yıllık çay demleme usullerimiz hemen rafa kaldırıp demlik poşetli çaylar fincanda sunulmaya başladı. Fakat ne fincanların, ne demlik poşet çayların gerçek demlenmiş çay tadını vermediği, bunun Türk çay kültüründe olmayan, çaya karşı özensiz davranışlar olduğu çay tiryakileri tarafından anlaşılmaya başlayınca bu hevesten çabuk vazgeçildi. Hazır ve nazır poşetlerde bekleyen sallama çaylar, sıcak suya girer girmez renklerini ve keskin kokularını anında çıkardıklarından klasik usulle demlenen çaya ilgi yine artmaya başladı. Görüntüsünde çayın rengi, kimyasında çayın kokusu ve tadı olsa da poşet çaylarla çay tiryakileri kesinlikle kandırılamadı.

ÇAY, CAM BARDAKTA İÇİLİR

İnce belli, cam bardakta sunulan çayın lezzetini başka hiçbir bardak çeşidinden alamazsınız. Özellikle ev hanımlarının pahalı ve kaliteli diye alıp vitrinlerinde misafirleri için sakladıkları kristal çay bardaklarında içilen çaylar, lezzet bakımında herhangi bir tat vermez. Bu tatsızlık fincanlar için de geçerlidir. Son zamanlarda moda olan porselen çay bardakları, ağır olduğu kadar, avuç içine de sığmaz. Üzerinde yazılan yazılar ve renkler sayesinde içilen çayın rengi görülmez, dolayısıyla tadı hissedilmez. İkinci yudumdan itibaren çay soğumaya başlar. Küçük çay kaşıklarıyla, içindeki şekeri karıştırmak hayli çaba gerektirir. Sonucunda ya elinizi bardağın içine değdirip yakarsınız ya da şekerli çay içmekten vazgeçersiniz. Büyük kahve kaşığı ile karıştıracak olsanız dahi cam bardaktaki gibi "çın çın" çıkan sesleri duyamazsınız. Çaydan gerçekten keyif almak istiyorsanız, ince belli cam bardakları tercih etmelisiniz. Ayrıca çayı şekersiz içmeniz, çayın lezzetini daha fazla almanızı sağlayacaktır.

ERZULUMLU'NUN ÇAY AŞKI

Çay'dan bahsedilirde Erzurumlunun çay aşkından bahsedilmez mi? Çayı Rizeliler yetiştirir fakat Erzurumlular içer. Erzurum'da çay bir başka içilir. Yazılı kaynaklar Erzurum'da, 1895 yılındaki kolera salgınında bölgenin vali paşasının insanlara, şehrin kavşak noktalarına koydurduğu dev kazanlarda kaynattığı, dev kazanlarda demlettiği çayı içirdiğini açıklamaktadır. Kolera savaşında, hele ilaçların olmadığı devirlerde tek çare mikropları öldürerek insanların hastalanmalarını önleyebilmekteydi. Uyguladıkları çay yöntemi sayesinde hastalıkla başa çıkabilmişlerdir. Sonraları Erzurumlular çay içmeyi bir alışkanlık haline getirmişler, şehirde sebze meyve olmadığından vücudun su ihtiyacı çayla karşılanır hale gelmiştir.

ÇAY NASIL DEMLENİR?

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan