BİLAL ÇETİN / ANKARA
3 Kasım 2002 seçimlerinden sonra başlayan AK Parti iktidarı dönemiyle, "kanun hükmünde kararname" çıkarmak da tarihe karıştı. Geçmiş hükümetler döneminde sık sık kullanılan kanun hükmünde kararname çıkartma yetkisi AK Parti Hükümeti tarafından kullanılmadı.

1972'den bekleyen KHK'lar var

İlk kanun hükmünde kararname 1972 yılında çıkartıldı. Bugüne kadar 631 kanun hükmünde kararname çıkartıldı. Bu kanun hükmünde kararnamelerin büyük çoğunluğu memur ve diğer kamu görevlilerinin özlük haklarıyla ilgili düzenmeleri içeriyor. KHK'ların, Resmi Gazete'de yayınlandıkları gün Meclis'e sunulması ve Meclis'te ivedilikle görüşülmesi gerekiyor. Ancak KHK'ların Meclis'te görüşülme süresine ilişkin Anayasal düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle 30 Aralık 1972'de Başbakan Ferit Melen imzasıyla sunulan "657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bu Kanunun 1327 Sayılı Kanunla Değişik Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve Bazı Maddelerinin Kaldırılması Dair KHK" hala Meclis gündeminde görüşülmeyi bekliyor. 12 Eylül Darbesi'nin ardından çıkartılan "Ödeme Güçlüğü İçinde Bulunan Bankerlerin İşlemleri Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname" bile hâlâ Meclis'te onaylanmayı bekliyor. Geçmiş hükümetler döneminde çıkartılan 250 kanun hükmünde kararname Meclis'te görüşülmeyi bekliyor.

Olağanüstü dönemde çok kullanıldı

Kanun hükmünde kararnameler, Turgut Özal'ın Başbakan olduğu ANAP hükümetleri döneminde sık sık kullanılmıştı. Terör olaylarının yoğun olarak yaşandığı yıllarda ise sık sık kanun hükmünde kararname çıkartıldı. OHAL Bölge Valiliği bile çıkartılan KHK ile kuruldu.

Krize neden olmuştu

57. Hükümet döneminde DSP-MHP-ANAP Hükümeti'nin çıkartmak istediği 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanunu'nda değişiklik yapılmasını öngören KHK Cumhurbaşkanı Sezer tarafından veto edilmişti. 57. Ecevit Hükümeti tartışmalara neden olan KHK ile devlet memurlarının disiplin soruşturmasına tâbi tutulmaksızın meslekten ihraç edilmesine imkan sağlıyordu.

AK Parti KHK çıkartmadı

3 Kasım 2002 seçimlerinden sonra AK Parti Hükümeti ise Anayasa'nın 91. maddesinde düzenlenen kanun hükmünde kararname çıkartma yoluna hiç müracaat etmedi. Meclis'te çoğunluğu bulunan AK Parti, birçok konuda CHP'yle uzlaşmaya gitmesi nedeniyle düzenlemeleri yasa yoluyla yaptı.

Hükümet yetki alabiliyor

Anayasa'nın 91. maddesi hükümetlere kanun hükmünde kararname çıkartma yetkisi veriyor. Hükümetler de, bu yetki kanuna dayanılarak kanunla yapılması gereken düzenlemeleri kanun hükmünde kararnamelerle yapabiliyor. Yetki kanununda çıkarılacak kanun hükmünde kararnamenin, amacını, kapsamını, ilkelerini, kullanma süresini ve süresi içinde birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağının gösterilmesi gerekiyor. KHK'lar, Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe giriyor.