Bugünkü yazıda, gıdalar konusunda, çok farklı bir yöne, hayvanların beslenme tarzına dikkat çeken bir iletiyi değerlendireceğiz.

Atın önüne et koymak

Değerli okurumuz İbrahim Hakkı Demircan, hayvanların kesim tarzının yanısıra, beslenme tarzına da dikkat çekiyor: "Sayın hocam, helal gıdalar konusunda bir konuda sizi uyarmak isterim. Ben 17 yıldır Amerika'da yaşıyorum. Buradaki Müslüman din alimlerinin en çok dikkat ettiği konu, hayvanın nasıl beslendiği değil de, nasıl kesildiği. Oysa deli dana hastalığının ortaya çıkış sebebi, hayvanlara verilen yiyeceklerden dolayı meydana gelmiştir. Kur'an bize leş yiyen hayvanların etinin yenmemesini buyurur. Büyük baş hayvanlara yıllarca ölü hayvan etini fabrikalarda öğüterek değişik kimyasal maddelerle karıştırarak yedirmişlerdir. Böylece deli dana hastalığı ortaya çıkmıştır. Benim anladığıma göre, hayvanın kesimi kadar beslenmesi de çok önemlidir. Eğer bir hayvan helal gıdalarla beslenmiyorsa, siz onu helal şartlarda kesseniz, sanırım doğru bir karar olmaz. Bu leş yiyen bir hayvanı kesip yemek gibi bir şey oluyor. Tıpkı bir tavuğun üç gün beslenmesi gibi. Sayın hocam, bu teknolojinin her gün gelişmekte olduğu dünyada, daha dikkatli olmamız gerektiği inancındayım. Yüz yıl önceki alimlerimizin verdiği fetvalar doğru idi, ama o zamanın şartlarına göre. O zaman bir ineğe leş yedirmenin imkanı ne kadardı? Bugün yeni fetvalara ihtiyacımız var her konuda. Selâm ve dua ile." (İbrahim Hakkı Demircan/İnşaat)

Türkçe'de usûlüne uygun biçimde yapılmayan ve karmakarışık işler için kullanılan "İtin önüne ot, atın önüne et koymak" deyimi, öncelikle hayvanların beslenme tarzındaki tam da bu uygunsuzluğu, çok güzel biçimde ifade etmektedir. Uyarı ve değerlendirmenize çok teşekkür ediyorum. Bu uyarınız dolayısıyla, bugünkü yazıda, hayvanların beslenmesi konusunu kısaca ele almaya çalışacağım.

Hayvanlarda beslenmenin önemi

Hayvansal gıdaların helal olması için, dinî kesim (tezkiye) usûlünün önemi elbette çok büyüktür. Helal olan hayvanlar bu şekilde kesilerek yenebilir olurlar. Ancak, hayvanların beslenme şekilleri de, çok önemlidir. Kur'an-ı Kerim'de gıdaların helalliği-haramlığı konusunda verilen temel ölçütlerden biri olan, pis/temiz (tayyib/habîs) ölçütü, aslında hayvanların beslenme tarzını da kapsayacak özelliktedir. Ayrıca, hadiste geçen yırtıcı hayvanlar ve yırtıcı pençeli kuşlar için kullanılan sibâ ifadesi, Hanefiler tarafından etoburlar, yani leş yiyenler olarak yorumlanmıştır.

Bunun yanısıra, geleneksel fıkıh anlayışında, etinin yenmesi helal olan, ama pislik yiyen (:cellâle) kara hayvanları konusu ele alınmıştır. Pislik yiyen hayvan etinin yenmesi konusunda, üç görüş vardır:

* Eti haramdır: Şafiîlere göre, pislik yiyen hayvanın etini yemek haramdır. Hz. Peygamber (s.a.), pislik yiyen hayvanların etini yemeyi ve sütünü içmeyi yasaklamıştır. (Ebu Davud, et'ıme, 21/25, no:3785; Tirmzî, et'ıme, 24) Ahmed bin Hanbel'den, haram ya da mekruh olduğuna dair iki görüş vardır. Onun bir ifadesine göre "Cellâlenin hem etini, hem de sütünü haram görürüm" demiştir.

* Eti yenebilir: Bu konuda kıyas yöntemini kullananlara göre, hayvanın yediği ne olursa olsun vücudunda ete dönüştüğü için, o hayvanın etinin hükmü ne ise, o hayvan etinin hükmünü alması gerekir.

* Etini yemek mekruhtur: Hadisi kuvvetli görmeyen İmam Malik'e göre, pislik yiyen hayvanın etini yemek mekruhtur. Ancak mezhep içindeki yaygın görüş, mekruh olmadığıdır.

Hanefilere göre de, etlerine koku sinmedikçe ya da pislikle birlikte normal yiyeceklerini de yiyor ve pislik yediklerinin yarısından azını oluşturuyorsa, etlerini yemek helaldir, ama mekruhtur.

Hanefilere göre, devamlı pislik yiyen hayvanların, hem kurban, hem de eti yenmek için bir süre bekletilmeden kesilmesi sahih değildir. Bu sebeple, bu durumda deve ve sığır on, koyun ve keçi dört gün, serbestçe dolaşan tavuk üç gün, ayrı bir yere kapanarak temiz yiyeceklerle beslenir, pislik yemesi önlenir.

Bu süreler, hayvanda olabilecek pis kokuyu, dolayısıyla iğrenç bulunmayı giderecek zaman dilimi olarak belirlenmiştir. Önemli olan süreler değil, pis koku gidinceye kadar bekletilmesidir. Günümüzde, bu konuda veterinerlerin ve beslenme uzmanlarının görüşleri temel alınmalıdır.

Domuz ve benzeri eti yenmeyen bir hayvanın sütüyle beslenmiş kuzu/koyun ve benzeri hayvanların etleri yenebilir. Çünkü süt, emen hayvanın bünyesinde sindirim yoluyla kimyasal değişikliğe uğrayarak bir belirtisi kalmamaktadır.

Temizliğini kaybeden kokmuş et vb. pis şeyleri, etleri yenilen hayvanlara yedirmek caiz değildir. Bu bakımdan, hayvan veya tavuk yemlerine, hem yenmesi, hem de yararlanması haram olan kan ile yenmesi helal bile olsa et gibi maddeler katılması da haram olmalıdır.

VECDİ AKYÜZ

Künye

Temsilcilikler

Abone Formu

Mesaj Formu

Online İlan