1970'lerden itibaren zaman zaman sert eleştirilere neden olan eğlence ve gece hayatıyla ünlenen Bodrum'un bir de öteki yüzü var. Bodrum'un diğer yüzünde binlerce yıllık bir tarih, sanat, zenaat ve üretimin yanı sıra çok zengin doğal kaynaklar bulunuyor. Öyleki Heredot bu yöre için dünyanın en güzel iklimine ve gökyüzüne sahip demiş. Bodrum'un sınırlarını aşan kötü ün yüzünden, kentin asıl zenginlikleri gözden kaçırılıyor. Bodrum'un bir diğer yüzünde ise kaçak yapılaşma, plansız büyüme, deniz kirliliği, imar sorunu, orman ve kıyı talanları var.

Televole programlarına zengin bir malzeme sunan Bodrum, özellikle de Türkbükü, İstanbul sosyetesinin gözde tatil merkezi haline gelmiş. Günbet ise İngiliz turistlerin rağbet ettiği bir semt.

Kamerayı gören çılgınca dans etmeye başlıyor

Eylül ayında Bodrum yavaş yavaş durulmaya başlıyor. Yaz turistlerinin yerini daha sakin bir Bodrum yaşamak isteyen turistler alıyor. Tabii otel, pansiyon, bar ve disko müşterileri de Eylül'le birlikte iyice azalıyor. Bu nedenle geceleri barların, diskoların önünden bir tv kameramanı geçmeye görsün, yıldırım hızıyla masalardan fırlayan gencecik kızlar çılgınca dansetmeye başlıyorlar. Çevreden bu kızların çoğunun Ukraynalı, Slovak, Romen ve Rus olduklarını ve bu barlarda çalıştıklarını öğreniyoruz. Bar ve disko görevlileri de neredeyse kollarından tutup içeri çekmeye çalışıyorlar kameramanları.

Ekmek Teknesi dizisinde Hasan Kaçan'ın oynadığı Heredot Cevdet'e esin kaynağı olan ve tarihin babası olarak adlandırılan Heredot (MÖ 480-425) bu kentte doğmuş. Bu arada küçük bir notu eklemeliyim, meğer Heredot tarihin bilinen ilk magazin yazarıymış. Kitaplarında hangi prensesi hangi kral nasıl elde etti gibi televole programlarını aratmayacak dedikodulara geniş yer vermiş. Heredot ilk röportajcı ve gazeteci olarak da biliniyor.

Herodot'a göre Bodrum, eski adıyla Halikarnas M.Ö. 1000 yılında Dorianlar tarafından, bugünkü Bodrum Kalesi'nin bulunduğu yerde bir ada olarak kurulur. En parlak dönemlerini Bodrum'u Karia'nın başkenti yapan Mousolos döneminde yaşar. Dünyanın yedi harikasından biri olan Artemisia Tapınağı ya da Mausoleum da Bodrum'da inşa edilmiş. Bu anıtın bir depremde yıkıldığı sanılıyor. Bugün kullanılan 'mozele' kavramı da Mausolos'tan geliyormuş.

Şövalyelerin kalesi sapasağlam

Haçlı Seferleri sırasında St. John Şövalyeleri bölgeye gelip, bugünkü Bodrum Kalesi'ni yapmış. Bu kalenin yapımında Mausoleum'un neredeyse bütün taşları kullanılmış. 150 yıl kadar önce Mozoleyi meydana çıkaran İngiliz arkeologlar heykel ve kabartmaları alıp gitmişler. Bu yüzden anıtın yeri bile zor belli oluyor. Bodrum'dan çıkarılan parçalar British Museum'da sergileniyor. Karia olarak anılan bölgenin en önemli deniz ticaret merkezlerinden biri olan Bodrum, kentsel görüntüsünü daha M.Ö. 3000'lerde başlatmış. Halikarnas M.Ö 1200 lerde Dor istilası sonrası Yunanistan'dan ve Adalardan büyük göç almış. Halikarnassos, M.Ö. 334 de Büyük İskender ve orduları tarafından yıkılıp yakılmış.

Kentte iz bırakan bir diğer grup ise St Jean Şövalyeleri. Şimdiki Kadifekale'nin bulunduğu İzmir'de yerleşik olan Şövalyeler, İzmir'in Osmanlıların eline geçmesinden sonra devrin sultanından kendilerine yeni bir yurt istemişler. Sonuçta da bugünkü Bodrum'a yerleşerek yapımı 98 yıl sürecek olan Petronium Kalesini inşa etmişler. (M.S.1415). Kale Aziz Petros adına, bir Türk kalesi üzerine yapılmış. Tabii izin Sultan Çelebi Mehmet tarafından verilmiş. Akdeniz'in en sağlam kalesine sahip olan Bodrum'un Osmanlı'ya katılışı Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Menteşe Beyliği'nin Osmanlı İmparatorluğu'na bağlanması ile savaşsız gerçekleşiyor. 1895'de hapishane olarak kullanılmasına başlanan ve yediyüz kadar tutuklunun barındırıldığı kale 1915 yılında denizden bombalanınca, mahkumlar iç bölgelere sevkediliyor. Kalede 1964'te dünyanın en büyük su altı arkeoloji müzesi kurulmuş. İç kalede antik çağdan kalma bir gemi kalıntısı var. Bu geminin restarasyonu sırasında çivilerden birini de eski Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel çakmış vesselam.

Sürgüne gönderildiği Bodrum'dan kopamadı

Bodrum, yakın zamana kadar basit bir balıkçı kasabasıydı. Hem Balkan savaşları hem de Mübadele döneminde Girit'ten, Rodos'tan, Rumeli'den göç almış Bodrum. 1960'larda esas geçim kaynağı süngercilik olan Bodrum'u Halikarnas Balıkçısı namıyla anılan Cevat Şakir Kabaağaçlı taşır yazın alanına. Cevat Şakir, bugün bile esrarengiz kalan bir nedenden ötürü babası Şakir Paşa'yı vurarak öldürmüştü. Cezası daha sonra çıkan bir afla affedilen Cevat Şakir'in ikinci vukuatı ise düşünce suçu olur. Cevat Şakir Kabaağaçlı, Zekeriya Sertel'in sahibi olduğu Resimli Mecmua'da 13 Nisan 1925 günlü sayısında yayımlanan "Hapishanede İdama Mahkûm Olanlar Bile Bile Asılmaya Nasıl Giderler?" başlığı ve "Hüseyin Kenan" imzasıyla yayımlanan yazısı yüzünden İstiklal Mahkemesi'nde yargılanarak üç yıl süreyle kalebentlikle Bodrum'a sürüldü. 1926'dan itibaren yazılarında Halikarnas Balıkçısı imzasını kullanan Cevat Şakir, Bodrum'a öylesine bağlanırki bir daha kopamaz. Bodrum üzerine ne biliyorsak bunu Halikarnas Balıkçısı'na borçluyuz. Mavi Yolculuk, Cevat Şakir Kabaağaçlı'nın balıkçılarla birlikte sık sık açıldığı Gökova körfezinde başladı, zamanla entellektüel dostları tarafından da sevildi, bir yaşam tarzı olarak benimsenerek düzenli seferlere dönüştürüldü. Bodrum'a ün katan diğer isimler ise Neyzen Tevfik ve Zeki Müren'dir.

2. Bölüm: Balıkçılar engel istemiyor
3. Bölüm: Bodrumlu Ali ustanın nâmı sınırları aşmış...
4. Bölüm: Aman nazar değmesin