Eğitimde göçmenlere farklı muamele yapıldığını belirten Sosyolog Güveli, "Hollanda'da yüzde 50'nin üzerinde yabancının gittiği okullara 'siyah okul' deniliyor. Hollandalılar çocuklarını göçmen öğrencilerin çok olduğu okullara göndermek istemiyor" dedi.

Batı Avrupa'da Türkiyeli göçmenlerin yoğun oldukları ülkelerden birisi de Hollanda. 16 milyon kişinin yaşadığı Holanda'da nüfusun yüzde 7'sini müslüman göçmenler oluşturuyor. Hollanda'da en büyük azınlık 300 bini aşan nüfuslarıyla Türkler. Daha sonra Faslılar, Surinamlar, Endonezler ve Somaliler geliyor. 200 bin Türk'ün Hollanda vatandaşlığına geçtiği belirtiliyor. Hollanda Parlamentosu'nda 3 Türk milletvekili bulunuyor.

Hollanda'da da diğer Avrupa ülkelerinde olduğu gibi göçmenlerle ilgili sorunları var. Hollandalı göçmenlerin yakındıkları sorunların başında eğitim, işsizlik, aile birleşimine getirilen kısıtlamalar, suç işleyen göçmenlerin yurt dışı edilmeleri ve göçmenlere yönelik ayrımcı uygulamalar geliyor.

İslam okulları artıyor

Hollanda'da 150 bin civarında göçmen çocuğu temel eğitimde okuyor. Bunun önemli kısmı Türk. Göçmenlerin yoğun olduğu okullarda Türk Dili ve Kültürü Dersleri okutuluyor. Hollanda Anayasası öğrencilere okulda din eğitimi alma imkanı veriyor. 1989'dan itibaren okullarda İslam dersi veriliyor. Dini cemaatler özel okul açabiliyorlar. İktidarın büyük ortağı Hıristiyan Demokratların üzerinde hassasiyetle kol kanat gerdikleri kilise okulları çok yaygın. Hollanda'da 30 kadar İslam Okulu bulunuyor. Bu okullarda isteyen öğrenci başörtüsüyle okuyabiliyor. 11 Eylül'den sonra bu okullarla ilgili tartışmalar yaşandı. Hollanda Hükümeti okullara müfettişler gönderdi. Müfettişlerin okulların uyuma engel olmadıkları yönünde verdikleri rapor göçmen aileleri rahatlattı. Daha çok aşırı sağcı partiler ve Sosyal demokratlar bu okullara karşı çıktılar. İktidardaki CDA (Hiristiyan Demokrat Partisi)'nın VVD (Sağcı-Liberal) ile kurduğu koalisyon protokolüne özel okulların kapatılmaması yönünde bir madde eklendi.

Göçmenlere fiili engel

Nijmegen Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Görevlisi Ayşe Güveli, eğitimli göçmenlerin iş sıkıntı çektiklerini belirterek, "Resmi engel yok, ama fiili engeller var. Ekonomi kötüye gittiği zaman ilk önce yabancılar işten çıkarılıyor. Etnik ve dini çatışma belirgin şekilde kötüleşiyor. Ayrımcı tavırlar, 'Biz yabancıyız, dostumuz Türklerdir, Faslılardır. Bunlar bizi kabul etmiyor' gibi düşünceleri pekiştiriyor" diyor.

Eğitimde göçmenlere ayrı muamele yapılmasının gettolaşmayı artırdığını vurgulayan Güveli "Siyah okullar Hollanda'da artık anormal değil, normalleşti. Yüzde 50'nin üzerinde yabancının gittiği okullara 'siyah okul' deniliyor. Siyah problem çağrıştıran bir kavram. Yabancının yüksek oluşu problem olarak anılıyor. Tv'lerde, gazetelerde ëyabancı' problemle birlikte anılıyor. Oysa kriminal göçmen çocuklarını toplasan sayıları 200-300'ü geçmez." diye konuşuyor.

Sorunlar yabancılara bağlanıyor

Hak ve özgürlüklerin yabancılar aleyhinde kısıtlandığı bir sürece vurgu yapan Güveli şöyle konuşuyor: "12 yaşından büyük çocuklar kimlik belgesi taşımak zorundalar. Herkes için yapılıyor yasa, ama bir polis bunu sarı kafalıya değil, siyah saçlıya sorar, kendini belgele diye. Arabayla gidiyorsan polis önce yabancı görünümlüyü durdurur. Aşırı sağ partiler göçmen karşıtı söylemlerle taraftar topluyorlar. Sanki Hollanda batıyor ve bunun sorumlusu göçmenler. 'Türklerin çoğu işsiz ve sosyal yardımlaşmaya yük oluyorlar' söylemi var. Bunun da araştırmaları yapıldı, çok da öyle olmadığı anlaşıldı.. Bütün Hollanda'nın sorunlarını yabancılara bağlıyorlar. Elbette sorunlar var, ama abartılacak düzeyde değil."

BİZE BAKIŞLARI NEGATİF

Göçmenlere bakış açısının negatifleştiğine dikkat çeken Sosyolog Ayşe Güveli "Nijmegen'de yaptığım bir araştırmada, 'Mahallenizde bir cami yapılsa nasıl bakarsınız', 'Mahallenizde bir ilticacı barınma merkezi olsa ne yaparsınız?' 'Çocuğunuzun gittiği okulda yabancılar olmasını nasıl karşılarsınız?' gibi sorular sorduk. Nüfusun yüzde 40'ından fazlası, iyi bakmıyor. Bölgesinde cami, barınma merkezi, okulda yabancı istemiyor. Göçmen öğrenci sayısının yüzde 25'in üzerinde olmasını istemiyor. Göçmen sayısı yüzde 40'ı aşıyorsa, çocuğunu o okula gönderiyor. Bizim çocuklarımızın Hollandalı arkadaşları olmuyor, dil öğrenemiyorlar. Başka bir araştırmaya göre de göçmenlerin çoğunlukta olduğu okullarda öğretmenler öğrencilere kötü davranıyorlar. Bu bizi şok eden bir araştırma. "

Hollanda'da Türk orta sınıfı

Göçmenlerin başta gelen sorunlarının eğitim ve işsizlik olduğuna dikkat çeken Güveli " Ortaokulu okuduğum yıllarda üniversitede okuyan insan sayısı çok azdı. Yine de az, ama gittikçe artıyor. Eğitim seviyesinde yükselme olduğu için gelir durumunda da artış var. Türk göçmenler arasında bir orta sınıf ortaya çıkıyor. Doktor, avukat, işadamı vesaire. Yanı sıra dili bilmeyen, mesleği olmayan çok sayıda gencin olduğu da bir gerçek " diyor.

TÜRKLERİN İLK CUMA NAMAZI KILDIKLARI KİLİSE

"Yüksek Kilise" Deventer'in en eski ibadethanelerinden. Bu kilisenin Türkler açısından da önemi var. Deventer'e gelen göçmenler ilk Cuma namazını bu kilisede kılmışlar. Türkiyeli göçmenlerin yoğun olduğu şehirlerden birisi de Deventer. 90 bin civarında nüfusu olan Deventer'in yüzde 10'u Türk.