Ortaöğretimde mesleki teknik eğitimin amacı, öğrencileri, ilgi, yetenek ve kabiliyetlerine göre hayata hazırlanmış, kendisinin ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmuş, yapıcı, üretici ve verimli kişiler olarak yetiştirmektir. Mesleki teknik eğitimin önünde duran ve onun gelişmesini engelleyen sorunlar çözülmeden mesleki teknik eğitim gelişemez.

Genel ve mesleki teknik eğitimde ciddi anlamda planlama sorunu var. Bugüne kadar, mesleki teknik eğitimin planlanmasına esas teşkil edecek insan gücü ihtiyaçları ile ilgili veriler elde edilemedi. Okullardaki bina ve tesisler yetersiz, eğitim programları ise çağımıza uygun değil. Bu okullardan mezun olanlar istihdam sorunu yaşıyor. Liseyi bitiren meslek liseliler yükseköğretime geçiş sorunu yaşıyorlar.

Uzun zamandan beri, eğitim sistemimizin, çözümlenmeyi bekleyen önemli ve temel sorunları vardır. Bunlardan birisi de, başlı başına bir sorun olan mesleki teknik eğitim sistemimizdir. Ülkemizde mesleki teknik eğitimle, eğitim sistemimizin bütününün düzelmesi ve mesleki teknik eğitimle, kalkınma ve gelişmemizin gerçekleşmesi arasında doğrudan ilişki vardır. Bunlardan birisinin sorunları çözülürse, diğeri de bundan olumlu olarak etkilenecektir. Mesleki teknik eğitim sorunlarımızın çözümüne yönelik olarak, bugüne kadar pekçok çalışma yapıldı. Ancak bunları incelediğimizde, bir kısmının uygulanma imkanı bulamadığı, bir kısmı bütüne bakamadığı ve parçalarda boğulduğu, diğer önemli bir kısmının da mesleki teknik eğitimin sorunlarını, daha çok, onların yükseköğretime girişte yaşadıkları sorunlarına indirgediği için kadük olduklarını görürüz. Hatta bir kısım çevrelerin, mesleki teknik eğitim sisteminin sorunlarına çözüm üretme çalışmalarının altında, İmam Hatip Liselerine yan çıkma güdüsünün yattığını ifade ederek, engellemeye kalkıştıklarına bile maalesef şahit olduk.

Eğitimin öncelikli sorunu sistem sorunudur

Ülkemiz, bir yandan Avrupa Birliği'ne girmeye, bir yandan da bilgi toplumuna dönüşmeye çalışıyor. Bilgi toplumunda, bilim ve teknolojideki hızlı değişme ve gelişmeler, hem yeni "kalifiye ara eleman" ihtiyacını ortaya çıkarıyor, hem de "mevcutları", işbaşında veya hizmet-içi eğitim kurslarıyla eğitip, rol ve işlevlerini değiştiriyor. Bilgi toplumundaki bilim ve teknolojiye vakıf, hem de ondaki hızlı değişme ve gelişmelere uyum sağlayacak bilgi-birikime sahip personeli, mesleki teknik eğitim kurumlarımız yetiştirecektir. Ancak mesleki teknik eğitim veren okullarımızın, bilgi toplumuna geçmekte olduğumuz şu günlerde ele alınması; sorunlarını saptayarak, onlara çözüm önerileri üretilmesi; bu okullarda uygulanan öğ-retim yaklaşımlarının, bilgi çağına geçişte gözden geçirilmesi, geliştirilmesi ve yeni teknolojilerle entegrasyonunun sağlanması gerekiyor.

Roller yeniden ele alınmalı

Ayrıca bu kurumlarımızın eğitim programlarının, hedeflerinin, öğretim yöntem ve tekniklerinin, eğitim ortamları ve rollerinin de yeniden ele alınması zorunludur. Çalışan düz işçiyle, nezaret ve kontrol eden teknik kadro arasında yer alan ve bir örgün eğitim programı sonucunda mesleki formasyon edinmiş bulunan personel anlamında "kalifiye ara eleman" yetiştiren örgün mesleki teknik eğitim kurumları, yani ilköğretim, ortaöğretim ve meslek yüksekokullarını ele alıp, onların sistemlerine özgü sorunlarını saptamak ve çözüm önerileri üretmek gerekiyor. Bu çerçevede ele alınacak ilk sorun, mesleki teknik eğitime ne zaman başlamak gerektiği hususudur. Mesleki teknik eğitimde en ideal çözüm ilköğretimdeki çalışmalarla başlamalıdır:

İlköğretimde genel ve mesleki teknik eğitim:

Öğretim kademelerinin her birinden geçişte, iş ve mesleklere yönelik okul seçimi yapmak zorunluluğu ortaya çıkar. Bu seçim, öğrencinin ve yakın çevresinin hem çocuk ve gencin özellikleri hakkında, hem de iş ve meslekler hakkında bilgi ve görgülerinin geliştirilmesini zorunlu kılıyor. Bunun yoğun bir şekilde yaşandığı dönem, ilköğretim okullarının bitirildiği dönemdir. Bu açıdan, ilköğretim döneminde, genel ve mesleki teknik eğitime hazırlık olarak iki çalışma yapılabilir. Bir, öğrencilerin ilgi, yetenek ve kabiliyetleri, bunlar içerisinde de başat/baskın olanları tespit edilmeli. İlköğretimin ikinci yarısı, öğrencilerin çocukluktan çıkıp, ergenlik devresine girdikleri dönemdir. Bu dönemde öğrencilerin, önceden varolanlarının yanında, yeni yeni ortaya çıkmağa başlayan ilgi, yetenek ve kabiliyetleri vardır. Bu ilgi, yetenek ve kabiliyetlerin, bunlardan da başat/baskın olanlarının belirlenmesi son derece önemlidir. Bu görev, okullardaki rehberlik servisleri ve öğretmenlerindir.

İşte ortaöğretimde yaşanan temel sorunlar

Ortaöğretimde mesleki teknik eğitimin amacı, öğrencilerini, ilgi, yetenek ve kabiliyetlerine göre hayata hazırlanmış, kendisinin ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmuş, yapıcı, üretici ve verimli kişiler olarak yetiştirmektir. Bu amacın gerçekleşme derecesi, sorunların gerçekçi olarak saptanıp, çözümlerinin çağa uygun yöntem ve yaklaşımlarla üretilme derecesine bağlıdır. Mesleki teknik eğitimin önünde duran ve onun gelişmesini engelleyen sorunlar çözülmeden mesleki teknik eğitim gelişemez. Mesleki teknik eğitimde karşılaşılan sorunları şöyle sıralayabiliriz:

Genel ve mesleki teknik eğitime karşı toplumumuzun değer yargıları karışıktır, netleşmemiştir. Çünkü bu alan ve bu alanda düzenlenmiş olan eğitim sistemi karışıktır.

Mesleki teknik eğitimde, ciddi anlamda planlama sorunu vardır. Bugüne kadar, mesleki teknik eğitimin planlanmasına esas teşkil edecek insan gücü ihtiyaçları ile ilgili veriler elde edilemedi.

Okullardaki bina ve tesisler yetersiz.

Bu okulların eğitim programları çağımıza uygun değil.

Okullarımızda finansman sorunu yaşanıyor.

Sanayi ve hizmet sektörleriyle gerekli işbirliği kurulamadı.

Nicelik ve nitelik yönünden öğretmen yetersizliği var.

Ders araç-gereçleri yetersiz.

Bu okullardan mezun olanlar istihdam sorunu yaşıyor.

Teknik ve mesleki eğitim veren liselerden mezun olanlar yükseköğretime geçiş sorunu yaşıyorlar.

İLKOKULLARDA EK DERS KONULMALI

İlköğretimde genel ve mesleki teknik eğitimle ilgili ikinci çalışma şu şekilde olabilir: Ülkemizdeki ana meslek alanlarını, onların eğitim imkanlarını, mesleki teknik öğretim programlarını, bugün ve gelecekte bunların, sosyo-ekonomik ve statü yönünden kişiye kazandıracaklarını tanıtmak olmalı. Bunun için ilköğretimin 7. ve 8. sınıflarında, meslekleri bu yönüyle tanıtan iki dönemlik bir ders konmalı. Bu dersin amacı, herhangi bir alanın gerektirdiği mesleki teknik eğitimi vermek değil, aksine, tüm meslek alanlarında geçerli olan genel meslek kültür öğelerini, bir bütünlük içerisinde tanıtarak; öğrencileri, meslekleri bilen, tanıyan, onlara bilinçli olarak yönelen insanlar durumuna getirmek olmalı. Böylece ilköğretim okulunu bitirirken, öğrencinin yakın çevresi ve kendisi, hem kendi ilgi ve yeteneklerini, hem meslekleri tanırlar. Bu bilgi ile, öğrencinin lisede hangi alana yöneleceği, daha gerçekçi olarak belirlenir.

2. BÖLÜM: Alan değiştirme özgürlüğü kısıtlanmasın
3. BÖLÜM: YÖK barikat değil ön açıcı olmalı