Burası, Şam. 'Yeni Dünya Düzeni'nin, demokrasi namına yavaş yavaş kuşatmaya başladığı güney komşumuzun başkenti.

Yıllar önce gelmiştim, bu şehre. Konuşmak için yanlarına yaklaştığım insanların, Muhaberat korkusundan nasıl sustuklarını, kaçar gibi uzaklaştıklarını, bugün gibi hatırlıyorum. Korkunun bir hayat tarzı olduğu, kasvetin insanların yüzlerine yansıdığı günlerdi onlar.

Bugün, insanlarla siyaset dahil, her konuda konuşulabiliyor. Elbette, eski zamanların tedirginliği tamamen ortadan kalkmış sayılmaz. Ama, eskiye göre, özgürlüğün insanların yüzüne yansıyan ışığı ayan beyan görülebiliyor.

Devletin içindeki 'özgürlükçüler' ya da 'reformcular' Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın reformların arkasındaki en büyük güç olduğunu söylüyor. Ve özgürlüklerdeki gözle görülür ilerleme, Suriye'yi önceden bilen bir gözlemcinin dikkatine yansıyabilecek en önemli gelişme.

Bir diğer gelişme de, devletin Türkiye'ye karşı tutumu. Beşşar Esad'ın Türkiye'ye, Başbakan Tayyip Erdoğan'ın Suriye'ye yaptığı ziyaretler, iki ülkenin vatandaşları arasında zaten var olan yakınlığı, 'resmi' düzleme taşımış. Tabii ki, bu yakınlık, yönetimin pozitif yaklaşımından sonra, halkın davranışlarına daha çok yansıyor.

Naci Itri: Amerika, işgali desteklememizi istiyor

Suriye'nin en sıcak gündemi, askerlerin Lübnan'dan çekilmesi. Başbakan Naci Itri, Suriye askerlerinin, Lübnan'ın istikrarı için ve Lübnanlıların talebi üzerine orada bulunduğunu, BM kararları ve Taif Anlaşması uyarınca çekilme sürecinin devam ettiğini anlatıyor.

ABD'nin tehditlerinin arkasında İsrail'in etkisinin varolduğunu söylüyor Itri ve devam ediyor: "ABD, Suriye'nin Irak'taki işgal konusundaki tavrını değiştirmek istiyor. Ama biz, başkalarının tehdidiyle inandıklarımızdan vazgeçmeyiz. Türkiye gibi biz de Irak'ın toprak bütünlüğünden yanayız ve bölgede barış istiyoruz. İşgal ve diğer ABD politikaları, mantığın kuvvetinin değil, kuvvetin mantığının egemen olmasını öngörüyor. Wilson'un, halkların kendi kararlarını belirleme ilkesi terkedildi artık."

Sezer'in 'cesur' kararı

Suriye gündemindeki bir diğer önemli konu, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in, ABD'nin hoş karşılamamasına rağmen Suriye'yi ziyaret etme kararından vazgeçmemesi. Sezer'in, biz Suriye'deyken ziyaret kararını tekrar teyid etmesi, Suriye gazetelerinde manşet oluyor. Başbakan Naci el-Itri, Sezer'in ziyaretinin kendileri için çok önemli olduğunu, Suriye'nin halkıyla, devletiyle Sezer'i ağırlamaktan onur duyacağını kaydediyor. Itri, vurguluyor: "Sezer'in kararı, aynı zamanda 'cesur' bir karar. Bunu görüyoruz ve büyük değer veriyoruz. Bu karar, Türkiye'nin bağımsızlığının ve egemenliğinin bir tezahürüdür. Kararın, ABD'nin oluşturduğu baskı ortamında verilmesi, önemini bir kat daha arttırıyor."

Itri, gelecekte Avrupa Birliği'ne girecek olan Türkiye'nin, İslam Dünyası'nın elçisi olacağını söylüyor. Avrupa Birliği ile 'sınır' olmayı da, AB ile ortaklık anlaşması imzalamaya hazırlanan Suriye için büyük bir imkan olarak olarak görüyor.

Suriye Enformasyon Bakanı Mehdi Dahllah, Cumhurbaşkanı Sezer'in Suriye ziyareti ve ABD'nin Suriye'ye yönelik baskıları konusundaki Başbakan Itri'ninkilere paralel değerlendimelerde bulunuyor. Dahllah, karşılaşmamızın ilk saniyelerinde söyleyiveriyor: "Siz bütün Arap devletlerinden iyisiniz. Bizi Araplardan daha çok destekliyorsunuz."

Dahllah'a göre, Hariri suikastinin sorumlusu İsrail. Çünkü diyor Dahllah, "Bizim Hariri ile hiçbir sorunumuz yoktu, ilişkilerimiz son günlerine kadar devam ediyordu. Ayrıca, suikastin sonuçları sadece İsrail'in işine yarıyor."

Dahllah, Suriye'deki reformlarla ilgili olarak bir noktaya dikkat çekiyor: "Suriye halkı, daha çok özgürlük istiyor. Suriye yönetimi, reformlara devam etme konusunda kararlı. Ancak, ABD'nin, demokrasi ve özgürlükler yolunda ilerlemek isteyen Suriye'ye yönelik baskıları, reform çabalarının önündeki en büyük tehdit." Dahllah, sohbet sırasında, Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Erdoğan gibi, kendisinin de Fenerbahçe'yi tuttuğunu söylüyor. Bu, Başbakan Itri'den sonra, Suriye'de tanıdığımız 2. Fenerbahçeli.

Değişimin göstergesi, üniversite

Şam Üniversitesi, ülkedeki değişimin önemli göstergelerinden biri. Her renkten gençler, kavgasız gürültüsüz okullarına devam ediyor. New York'lu David Owen, burada Arapça öğrendiğini, bir derginin de muhabirliğini yaptığını söylüyor. ABD'nin, insan hakları konusunda kendi ülkesi dışında yeterince hassas olmadığını belirtiyor. Barcelonalı Noel Perez ile Endülüs'ten konuşuyoruz. Perez, Endülüs uygarlığının, bugüne de ışık tutabilecek yüksek bir uygarlık olduğunu anlatıyor. Hale, Enes, Rita ve diğerleri, insana özgü sorunların dışında, öğrenci olmaktan dolayı fazladan bir problemle karşılaşmadıklarını söylüyorlar. Buradaki kızlar, Türkiye'deki üniversitelerde eğitim almak isteyen hemcinslerinin, başörtüleri sebebiyle engellendiklerini biliyorlar ve mantığını anlamadıkları bu engellemenin bir an önce son bulmasını diliyorlar.

Reformları istemeyen güçler var

Gurbetçiler Bakanı Buseyne Şaban futbolla ilgilenmediğini söylüyor. O da, Türkiye'nin Suriye'ye diğer Arap rejimlerinden daha yakın olduğunu belirtiyor. Suriye kabinesinde, entelektüel bir şahsiyet olarak dikkat çeken Buseyne Şaban'dan reform karşıtlarının hiç hoşlanmadığı söyleniyor. Türkiye'yi ve Türkleri 'yakın bir dost' olarak gören Şaban'ın sözleri arasında, Suriye'deki reformlar konusunda sarfettiği şu cümlelerin altını çizmek gerekiyor: "Evet, reformları isteyenler olduğu gibi, Suriye'de reformlara karşı olan güçler de var. Ancak, Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın desteği sayesinde, onlar, Suriye'yi geri götürecek gücü bulamayacaklar. Suriye, reformlar konusunda kararlı ve bu değiştirilemez."

2. Bölüm: Hem Şam'ın şekeri hem Arap'ın yüzü