McKinsey&Company firmasının önerileri doğrultusunda çalışmalarına başlamış olan Değişim Ofisi, TRT bünyesinde kurumsal, merkez, kanal yönetimi, yapım, haber koordinatörlüğü, prodüksiyon kaynakları, maliyet muhasebesi ve bütçe konularında çalışma grupları oluşturdu. Fakat çalışma grupları ve Değişim Ofisi'nin çalışmaları sonunda ortaya çıkarılan organizasyon yapısı McKinsey&Company firmasının önerdiği basit yapıdan uzaklaşılmasına sebep oldu. Hatta organizasyon yapısının McKinsey&Company firmasının önerisinden daha da karmaşık hale getirildiği, mevcut birimlerin korunmaya çalışıldığı, mevcut yapıyı küçültmek yerine daha da genişletici risklerin ortaya çıktığı görüldü.

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun 12 Kasım 2002 tarihinde kabul edilen TRT Raporu'na göre, kurum tarafından 51 adet stajyer sanatçı kadrosuna atama yapıldı. Halbuki yeniden yapılanma sonucunda sanatçıların (müzik, saz, söz) Kültür Bakanlığı'na devredilmesi öngörülmektedir. Raporda gerek McKinsey&Company firmasının hazırladığı raporda, gerekse Değişim Ofisi'nin çalışmalarında yeniden yapılanma sonucunda TRT'de kaç kişinin istihdam edileceği bilgisinin yeralmadığı belirtildi. Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu denetim elemanları Eylül 2002 tarihinde gerçekleştirdikleri denetim sırasında bu konuda TRT'de herhangi bir çalışmaya da başlanmadığını tespit ettiler.

TRT'nin yeniden yapılanması amacıyla oluşturulan Değişim Ofisi'nin harcamalarının nasıl muhasebeleştirileceği konusunda başlangıçta bir kuralı bulunmadığını belirleyen Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu denetim elemanları, bunun herhangi bir yatırım projesine de bağlanmadığını tespit ettiler. Ancak 28 Ağustos 2001 tarihinde Yönetim Bilgi Sistemleri Projesi kapsamında Değişim Ofisi'nin harcamaları bir projeye bağlanabildi. 2002 yılı yatırım programında yeralmak üzere Yönetim Bilgi Sistemleri Projesi kapsamında "Kurumsal Kaynak Planlaması" adıyla yapısal değişimi gerçekleştirmek için 1 trilyon lira, 2003 yılına da 1 trilyon 300 milyar lira tutarında ödenek konulduğu tespit edildi.

Harcamalar İhale Yönetmeliği dışında

TRT'nin yeniden yapılanması amacıyla Mayıs 2001 tarihi itibariyle KDV hariç 6 milyon 200 bin dolar harcama yaptığı belirtilen Yüksek Denetleme Kurulu Raporunda, şunlar da dile getirildi:

"Organizasyonel yapılanma sonucunda Kurumun küçülmesi ve kurumun istihdam yükünün azalması beklenmektedir. Bu nedenle de yeniden yapılanmanın finansman boyutunun ne olacağının bilinmesi büyük önem arzetmektedir. Ancak yapılan çalışmalarda TRT kurumunun yeniden yapılanmasının finansman boyutunun ne olacağı konusunda bir veriye rastlanmadığı ve yeniden yapılanmanın ne kadar süreceği konusunda ise en azından bir hedef sürenin belirlenmediği görülmektedir. Bu nedenle kurumun yeniden yapılanmasını amaçlayan projenin, boyutunun ne olacağının bilinmemesi önemli bir eksiklik olarak değerlendirilmelidir. Yeniden yapılanma amacıyla 2002 yılı yatırım programına konulan 1 trilyon lira ödeneğin harcama kalemlerine ilişkin ayrıntıların da belirlenmediği görülmektedir. Değişim Ofisinin harcamaları TRT Alım Satım ve İhale Yönetmeliği hükümleri kapsamı dışında, 2002 yılı başına kadar bir yatırım projesine bağlı olmaksızın yapılabilmesi, 2002 yatırım programına konulan projenin süre, maliyet, gider tür ve yerleri gibi detaylandırılmamış olması yeniden yapılanma için yapılan ve yapılacak olan harcamaların uygunluğu konusunda sağlıklı bir sonuca ulaşılmasını da engellemektedir. Aynı uygulamanın 2003 yılı yatırım programında da sürdürüldüğü görülmektedir."

7 milyon dolar daha gerekiyor

TRT'de yeniden yapılanmada organizasyonel yapılanma kadar önemli bir ayağı oluşturan Yönetim Bilgi Sistemleri konusunda da Eylül 2002 tarihi itibariyle ciddi bir çalışmanın başlatılmadığını tespit eden Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu denetim elemanları, söz konusu sistem için TRT yetkililerinin 2-3 milyon dolar civarında bir maliyeti olacağını ifade ettiklerini belirttiler.

KDV hariç 6.2 milyon dolar harcama yapılan yeniden yapılanma için Değişim Ofisi'nin yapacağı harcamanın 10 milyon dolara ulaşacağı ifade edilen raporda "Buna karşılık organizasyonel yapılanmanın başlatılmamış olması, yönetim bilgi sisteminin kurulmamış olması, TRT kurumunda yeniden yapılanmanın gerçekleşmesi halinde, kurumun alacağı yapı hakkında hala bir fikir vermekten uzak kalmaktadır. Yine kurulan Değişim Ofisi'nin fonksiyonu 2001 yılı ortasında bitmesine ve hiçbir faaliyet göstermemesine karşılık, yönetim kurulu kararlarıyla 2003 yılı Temmuz ayına kadar görev süresi uzatılmıştır" denildi.

TRT'nin yeniden yapılandırılırken "vizyonunu, misyonunu, stratejik hedeflerini ve değerlerini ortaya koyacak stratejik planının yapılmasını" önerisinin yanısıra Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu TRT'ye 5 öneri daha getirdi.

17 yurtdışı büro

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun raporuna göre, Eylül 2002 tarihi itibariyle 38'i Ankara'da, 7'si Ankara dışındaki bölge müdürlükleri, 17 adet de yurt dışı büroları olmak üzere TRT'de 62 hizmet birimi mevcut.

TRT'nin yurt dışı büroları ise Berlin, Münih, Brüksel, Paris, Atina, Londra, Washington D.C., Moskova, Kahire, Bakü, Tiflis, Almatı, Aşkabat, Duşanbe, Taşkent, Bosna-Hersek olmak üzere 17 olarak belirlendi. Eylül 2002 tarihi itibariyle Berlin, Aşkabat, Washington, Brüksel, Bakü ve Kahire bürolarının faaliyette olduğu tespit edildi.

Bakandan habersiz TRT'ye 900 kişi alınıyor

TRT Genel Müdürü Yücel Yener giderayak zaten şişkin olan TRT kadrolarını iyice şişiriyor. Edinilen bilgiye göre TRT Genel Müdürü Yener, yılbaşına kadar 900 kişiyi TRT'de göreve başlatacak. TRT'den sorumlu Devlet Bakanı Prof. Dr. Beşir Atalay'ın ise Yener'in bu icraatından haberdar olmadığı belirtildi. Prof. Dr. Atalay'ın TRT Genel Müdürü Yener'in bu uygulamasını engelleme imkanı yok. Bir genelge ile TRT Genel Müdürü kendi imzasıyla personeli göreve başlatabiliyor.

TRT Genel Müdürü'nün Devlet Bakanı Prof. Dr. Atalay'dan habersiz bu türden bir personel tasarrufunda bulunması bürokratik skandal olarak değerlendiriliyor. Bülent Ecevit'in Başbakanlığı döneminde koalisyon hükümetinin onayladığı bir yönerge ile personel alımlarını genel müdürün bakan izni ve onayı olmadan tek imza ile yapabilmesi kolaylığının getirilmesi Yener'in işini kolaylaştırıyor. TRT Genel Müdürü Yener'in bu yetkisini kullanarak, yılbaşına kadar TRT'ye 900 kişiyi daha alma girişimlerini başlattığı ileri sürülüyor.

Yeni Şafak'a bilgi veren Başbakanlık uzmanları TRT Genel Müdürü'nün personel alımındaki bu yetkisinin bakan izni ve onayına tâbi olabilmesi için yeni bir genelgenin çıkarılması gerektiğini belirttiler.

Kadroları RTÜK'ün onayı ile kesinleşen TRT'nin 2001 yılı personel kadrolarının RTÜK tarafından 9963 olarak belirlenmesine rağmen, bu sayının 2001 yılı sonu itibariyle 10 bin 221 adet olduğu belirlendi. Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun TRT ile ilgili raporunda ise TRT'nin personel durumu şu cümlelerle değerlendirildi:

"TRT kurumunda personel norm kadroları belirlenmediğinden kurumun gerek personel kadroları gerekse program kadroya nazaran, çalışan personel sayısı arasında önemli sapmalar mevcuttur. Sapma, program kadro saptamasında fiili mevcudun dikkate alınmamasından kaynaklanmaktadır. Bu durum, kurumda olması gereken bir kadro saptaması bulunmadığından yönetimin geniş bir program kadro ile çalışmak istemesi şeklinde yorumlanabilir."

50 bin denetim

TRT Yayın Denetleme Dairesi Başkanlığı tarafından 2001 yılında metin, görüntü, bant-görüntü olarak 49 bin 132 program, mevzuata uygunluk yönünden denetime tâbi tutuldu. Söz konusu denetimlerden 15 bin 483'ünün televizyon programları, 12 bin 673'ünün radyo programları, 10 bin 769'unun reklam programları, 2 bin 44'ünün müzik programları, 360'ının ise eğitim programları olduğu belirlendi.

Haziran 2002 tarihi itibariyle Yayın Denetleme Dairesi Başkanlığı kadrolarında 51 kişinin denetim görevlisi, 40 kişinin ise Yayın Denetleme Dairesi Başkanlığı'na bağlı olmaksızın çeşitli birimlerde yayın denetim görevlisi olarak istihdam edildiği belirlendi. Yayın Denetleme Dairesi'ne bağlı olmadan kurumun çeşitli birimlerinde istihdam edilen ve hangi işi yaptıkları belirlenemeyen 40 denetim görevlisinin uygulamada yayın denetim görevi yapmadıkları da tespit edildi.

Bin 628 dava

2001 yılında; bin 433 adedi 2000 yılından devreden, 195 adedi 2001 yılı içinde açılan olmak üzere toplam bin 628 adet dava ve icra dosyasının işlem gördüğü tespit edildi. Bu davalardan 299 adedi yıl içinde sonuçlanırken, 2002 yılına bin 329 dava ve icra dosyası devretti. 2001 yılında 54 adet dava dosyası TRT aleyhine, 245 dava dosyası da TRT lehine sonuçlandı. Haziran 2002 tarihi itibariyle takip edilen dava sayısı bin 405 iken, bunun yüzde 75'ine tekabül eden bin 50 dosyanın TRT ile TRT personeli arasındaki özlük hakları, atamalar ve lojman uygulamaları konularında olduğu belirlendi.

TRT'ye açılan davalardan 2000 yılında 3 trilyon 472 milyar lira istenirken, 2001 yılında açılan davalardan 110 milyar lira talep edildi. TRT'nin açtığı davalardan ise 2000 yılında TRT karşı taraftan 9 trilyon 324 milyar lira isterken, 2001 yılında açtığı davalardan da 1 trilyon 144 milyar lira talep etti.

Temsil giderleri arttı

TRT Genel Müdürü Yücel Yener, genel müdür olmasının ardından özel harcamalarını da arttırdı. Yücel Yener, Dünya Kupası maçları başta olmak üzere birçok organizasyona TRT'nin kaynaklarını kullanarak bizzat katıldı. TRT'nin 1998 yılında 38 milyar lira olan temsil giderleri 1999 yılında 103 milyar liraya çıkartıldı. Temsil giderleri altında yapılan harcamaların büyük çoğunluğunun TRT Genel Müdürü Yücel Yener'in özel harcamaları olduğuna dikkat çekiliyor. Örneğin 1999 yılındaki temsil giderlerinden 103 milyar liranın yüzde 60'ı olan 61 milyar lirası TRT Genel Müdürü Yücel Yener tarafından kullanıldı.

Dünya Kupası zararı...

TRT, Türkiye 1. Futbol Ligi maçlarının naklen yayın ihalesini kazanamadı. 2002 yılı içinde Japonya ve Kore'nin ortaklaşa düzenlediği Dünya Kupası maçlarını naklen yayın hakkını aldı. TRT, Dünya Kupası maçlarının naklen yayını için 8 milyon dolar para harcadı. Dünya Kupası maçlarının TRT'ye toplam maliyetinin 10 milyon doları bulduğu ifade ediliyor. Dünya Kupası maçlarını saat farkı nedeniyle sabah saatlerinden yayınlanması TRT'nin reklam gelirlerinin azalmasına neden oldu. TRT'nin Dünya Kupası maç yayını nedeniyle büyük zarara uğradığı belirtilirken zararın boyutları bilinmiyor.