TRT'nin personel kadroları kanun gereği TRT Genel Müdürü'nün teklifi, Yönetim Kurulu'nun kararı ve RTÜK'ün onayı ile kesinleşmekte. TRT'den sorumlu Devlet Bakanı ve Başbakan'ın bu konuda herhangi bir yetkileri söz konusu değil. TRT'de memur statüsünde istihdam edilen personel bulunmamakta. Buna mukabil kadro karşılığı sözleşmeli personel ile işçi sayılmayan sözleşmeli personel istihdam edilmektedir. Sosyal güvenlik açısından kadro karşılığı sözleşmeli personel Emekli Sandığı'na, işçi sayılmayan personel ise SSK mevzuatına tabi bulunmakta.

2001 yılı personel kadroları 9963 iken personel kadrolarının sayısı, yıl içinde yapılan ihdas ve iptallerle yıl sonunda 10 bin 221 olarak gerçekleştiği Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun raporunda belirlendi.

2003 haziranına kadar süre verildi

TRT'nin personel norm kadroları belirlenmediğinden kurumun gerek personel kadroları, gerekse program kadroya nazaran çalışan personel sayısı arasında büyük sapmaların olduğu Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu raporlarına da girdi. Rapora göre sapma, program kadro saptamasında fiili mevcudun dikkate alınmamasından kaynaklanmakta. Yine rapora göre, boş olan kadrolar diğer kamu kuruluşlarına göre ücretlerin sosyal imkanların daha cazip olması nedeniyle iş taleplerinin TRT'ye yoğunlaşmasına, bütçe ve program hedeflerinin sapmasına yol açmakta.

Bakanlar Kurul'nun 6 Kasım 2000 gün ve 1658 sayılı kararı ile "Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılacak Norm Kadro Çalışmalarında Uyulacak Usul ve Esaslar" belirlenmiş, söz konusu karar doğrultusunda Başbakanlık 9 Temmuz 2001 günü yayınladığı 39 sayılı genelge ile norm kadro çalışmalarının takvimini belirlemişti. Söz konusu takvime göre TRT'nin 15 Temmuz 2001 ile 30 Haziran 2003 tarihleri arasında norm kadro çalışmalarını tamamlaması gerekiyor.

TRT'de süreklilik arz eden görevlerde kadro karşılığı sözleşmeli personel ile işçi sayılmayan sözleşmeli personel olmak üzere iki tür personel istihdam ediliyor. Kadro karşılığı sözleşmeli personel ile ilgili işlemler TRT Personel Yönetmeliği'ne göre yapılırken, işçi sayılmayan sözleşmeli personel ile ilgili işlemler ise TRT Sözleşmeli Personel Yönetmeliği'ne göre yürütülmekte. Bakanlar Kurulu'nun 21 Mayıs 2000 tarihli kararı ile görevde yükselme ile yönetmelikte değişiklik yapılmış, söz konusu yönetmelik TRT'yi de kapsıyor.

TRT'den Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı'nın görüşü alınarak söz konusu yönetmeliğin en geç 2 ay içinde çıkarılması istendi. Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı 6 Şubat 2001 tarihli yazı ile, TRT'nin süresini 30 Nisan 2001 olarak uzattı. Fakat denetlemenin yapıldığı Eylül 2002 tarihinde TRT tarafından görevde yükselme yönetmeliğinin henüz tamamlanmadığı belirlendi. TRT'nin bu konuda yaptığı tek çalışmanın ise değişiklikleri gerçekleştirecek yönet-melik için bir komisyon oluşturmak-tan ibaret olduğu, Yüksek Denetleme Kurulu tarafından da tespit edildi.

Sanatçılar başka iş yapabilir

TRT Personel Yönetmeliği'nin 31'inci maddesinde TRT personeline ticaretle uğraşma yasağının yanı sıra personelin uymakla yükümlü olduğu başka iş ve hizmet yasaklarının düzenlendiğini belirten raporda, söz konusu yönetmeliğin 33'üncü maddesinde de "Bu maddeye aykırı davranan personelin işine son verilir" hükmünün yer aldığı belirtildi. Personel Yönetmeliği'nin 33'üncü maddesinin 27 Nisan 2001 tarihinde değiştirilerek "Stajyer Sanatçı dönemini tamamlayan ses ve saz sanatçılarının Genel Müdürün oluru ile yayın ilkelerine aykırı olmaması şartıyla mesleklerini icra etme kapsamında audio kaset ve/veya audio CD'lerinin yapılması amacıyla çalışmalar yapmak" hükmünün getirildiği belirlendi. Kurumda yıllar itibariyle ticaretle uğraşma yasağı ile başka iş ve hizmet yasağının daha çok sanatçı kadrolarında istihdam edilen personel tarafından ihlal edildiğinin tespiti de Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu raporunda yer aldı.

SSK'ya 1 trilyon ceza

TRT'nin en problemli konularından biri de kurumda çalıştırılan istisna akitli elemanların durumu. İstisna akdiyle çalıştırılan elemanların büyük bölümünün sosyal güvenlik şemsiyesi dışında tutulmaları TRT'yi SSK'ya büyük meblağda ceza ödemek zorunda bırakmıştı. TRT tarafından İstisna Sözleşmesi Yönetmeliği'ne göre çalıştırılan elemanların sözleşme süresi içinde kurum personeli veya bir sosyal güvenlik kuruluşu şemsiyesi altında bulunmaları halinde bir sorun ortaya çıkmazken, herhangi bir sosyal güvenlik kurumu şemsiyesi altında bulunmayan kişilerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile SSK'ya müracaat etmeleriyle kurumun büyük sıkıntılara sokulduğu ortaya çıktı.

Şikayette bulunan kişiler TRT'nin kendilerini sigortasız olarak çalıştırdığı, geçen zaman içinde de sigorta primlerini yatırmadığını beyan etmeleri üzerine, TRT aleyhine prim tahakkuk ettirildiği ve idari para cezası uygulaması yapıldığı belirlendi. TRT bu tür şikayetler üzerine 1997 yılında SSK'na 49 milyar 100 milyon lira, 1998 yılında 8 milyar 500 milyon lira, 2001 yılında da 1 trilyon lira para cezası ödediği ortaya çıktı. 2001 yılı için yapılan incelemede tüm istisna akitlilerin sigortasız çalıştırıldığı tespit edildi. 2001 yılında istisna akitli çalışan 650 personelin 2002 yılı başından itibaren "geçici personel" kadrosuna alındığı belirlendi.

150 lojman boş

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun belirlemelerine göre, TRT'nin 150 lojmanı boş olarak duruyor. 2001 yılı sonu itibariyle TRT'nin yaptırdığı veya satın alma yöntemiyle edindiği 861 adet konutu bulunuyor. TRT'nin lojmanlarından 120 adetinin görev tahsisli, 325 adetinin hizmet tahsisli, 384 adetinin ise sıra tahsisli olduğunu belirleyen rapora göre, 150 adeti ise boş. Boş olan lojmanların büyük bölümünün talep edilmeme nedeniyle boş olduğu ortaya çıktı.

TRT'de konut tahsis uygulamalarına itiraz eden bir kısım personelin idari mahkemelerde dava açtığı da belirlendi. Süresi bitmesine ve/veya görevi değişmesine rağmen personel lojmanları boşaltmamakta. Açılan davalar kurumun kendi mevzuatı olmadığı için genel hükümler çerçevesinde idare lehine veya aleyhine sonuçlanmakta. Lojmanlara ilişkin mevzuatı 1986 yılından bu yana TRT Yönetim Kurulu'nun aldığı kararlar oluşturmakta. Dolayısıyla hem yönetim hem de lojmanda oturan ve oturacaklarla ilgili olarak çıkan sorunlara bir türlü yeterli çözüm bulunamamakta.

Personele 112 trilyon

TRT'nin personele yaptığı ödemelerin 2001 yılı içinde 111 trilyon 939 milyar 765 milyon lira olduğunu tespit eden Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu raporu, 2000 yılı personel harcamalarının 73 trilyon lira olarak belirledi. Yine rapora göre 2000 yılı ile 2001 yılı arasında personel harcamalarının yüzde 50 artarak 38 trilyon liraya ulaştığı ortaya çıktı. 2001 yılı personel harcamalarında esas ücretlerin 46 trilyon, ek ödemelerin 42 trilyon, sosyal giderlerin ise 22 trilyon liranın üzerinde olduğu belirlendi.

DENETİM DIŞI

TRT'nin gelir-giderleri ile ilgili denetim yapılamadığı gibi yayınları ile ilgili olarak da denetim yapılamıyor. RTÜK Kanunu'nunu çıkmasının ardından TRT'nin yayınları RTÜK tarafından denetlenmeye başladı. Ancak TRT Genel Müdürü Yücel Yener, RTÜK Kanunu'nda 57. Hükümet döneminde yapılan değişiklikle TRT'yi RTÜK'ün denetiminden çıkarttı. RTÜK Kanunu'nda yapılan düzenleme ile TRT'nin yayınları ile ilgili hiçbir denetim yapılmamaya başlandı. TRT'nin RTÜK denetiminden çıkmasının ardından yayınlarındaki gelenek ve göreneklere aykırı yayınların artığına dikkat çekiliyor. RTÜK denetim dışında olmasına rağmen Alo-RTÜK hattına TRT yayınları ile ilgili çok sayıda şikayet geliyor.

YENER'E ÖZEL DÜZENLEME

RTÜK Kanunu'nun değiştirilmesi sırasında TRT Genel Müdürü Yücel Yener'e özel düzenleme yapıldı. RTÜK Kanunu'nun değiştirilmesi TRT Genel Müdürü Yücel Yener'in görev süresinin sona erdiği zamana denk geldi. Hükümet, Yücel Yener'i yeniden seçtirebilmik için RTÜK Kanunu'na "TRT Genel Müdürü, yeni RTÜK üyelerinin seçilmesinin ardından yeni TRT Genel Müdürü seçilene kadar görevine devam eder"cümlesi kanuna eklendi. Ancak RTÜK Kanunu'nun çıkmasının gecikmesi nedeniyle, Yücel Yener'in görev süresi ile ilgili olarak tartışma ortaya çıktı. RTÜK Kanunu'nun yasalaşmasının gecikmesi nedeniyle Yücel Yener TRT Genel Müdürlüğü'ne yeniden seçildi. Bu arada RTÜK Kanunu da Meclis'ten geçti. Ancak ortaya ihtilaflı bir durum çıktı. RTÜK kanununa göre Yücel Yener'in görev süresi sona erdiği için yeniden TRT Genel Müdürü seçilmesi gerekiyordu. Ama buna rağmen geçen hükümet Yücel Yener'in TRT genel müdürlüğüne seçildiğini ifade ederek, kanuni zorunluluğu gözardı edip, yeni bir genel müdür seçimi yaptırmadı. Gözleri bu çelişkiyi düzeltmesi için yeni hükümete çevrildi.

RTÜK Üyelerinin seçimiyle ilgili madde hakkında Anayasa Mahkemesi tarafından yürütmenin durdurulması kararı verildiği için Meclis'te bu durumla ilgili yeni bir yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Yeni RTÜK Üyelerinin seçilmesiyle birlikte, TRT Genel Müdürünün de değiştirilmesinin gündeme gelmesi bekleniyor.

CHP'ye özel önem

TRT'nin devlet televizyonu olmasına rağmen muhalefet partisi olan CHP'ye özel önem göstermesi dikkat çekiyor. Geçmiş dönemlerde muhalefet partilerine TRT ekranlarında az yer verilmesine rağmen, 3 Kasım seçimlerinin ardından TRT ekranlarında CHP'ye özel önem verilmeye başlandı. CHP Genel Başkanı Deniz Baykal'ın gezilerini TRT adım adım takip ederken, canlı yayınlara da AK Parti milletvekillerinden daha fazla CHP milletvekilllerinin çıkartılması dikkat çekiyor.