Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu TRT ile ilgili hazırladığı 2000 yılı raporunda TRT'nin bir bütçe yönetmeliğinin olmadığını tespit ederek, "Kurumun bir yıllık tüm faaliyetlerini içeren bütçenin hazırlanmasına esas teşkil edecek 'TRT Bütçe Yönetmeliği'nin, bütün birimlerin bütçe hazırlanmasındaki görev ve sorumluluklarını da kapsayacak şekilde hazırlanarak yürürlüğe konulmasını" önermişti.

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Eylül 2002 tarihinde yaptığı denetleme sonucu TRT'nin söz konusu yönetmeliği ancak Nisan 2002 tarihinde çıkarabildiğini tespit etti: "Yapılan incelemeler sonucu Kurumun 'Çalışma Programı ve Bütçe Yönetmeliği' hazırladığı ve Yönetim Kurulu'nun 25.04.2002 tarih ve 140 sayılı kararı ile kabul edildiği tespit edilmiştir."

80 Trilyonluk Mali Yük

TRT'nin giderlerinin genel ekonomik çerçeve doğrultusunda artan bir seyir izlediği tespitini yapan Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu raporunda TRT-GAP, TRT-AVRASYA gibi yayın hizmetlerinin giderlerinin kurumun mevcut kaynaklarından karşılandığı belirtildi. YDK raporunda, "TRT-GAP, TRT-INT, TRT-AVRASYA, TRT-TÜRK radyo ve TV kamu yayın hizmetleri ile Turizm amaçlı radyo ve son açılan Hatay radyosunun yayınlarının kuruma getirdiği mali yük 80 trilyon liradır" denilerek, bu yayın hizmetlerinin bir kısmından vazgeçilmesinin veya yayın sürelerinin azaltılmasının TRT'nin doğrudan vereceği bir karara bağlı olmadığı ifade edildi.

Raporda, TRT gelirlerinin ağırlığının reklam gelirlerinden, enerji ve bandrol gelirlerine kayması sonucu Hasılat Dairesi'nin gerek tahsilat, gerek kontrol ve gerekse mutabakat açısından önemli bir görevle karşı karşıya kaldığına dikkat çekildi.

Dışarıya 71 trilyon

2001 yılı bütçesinde giderler için 240 trilyon 400 milyar lira ödenek ayıran TRT, yıl içinde yapılan ilave ve tenzillerden sonra bütçede bu rakamı 273 trilyon 100 milyar liraya çıkardı. TRT'nin toplam giderlerinin geçen yıla göre yüzde 74,8 oranında arttığı ifade edilen raporda, harcama kalemleri arasında en büyük payı personel giderlerinin aldığı belirtildi. Personel giderlerinin toplam içindeki payı yüzde 46,5 oranında gerçekleşirken, ikinci sırayı da yüzde 27,1 olarak gerçekleşen dışardan sağlanan programlar oluşturdu. Dışardan sağlanan programların bir önceki yıla göre artış oranı yüzde 131.

Geçtiğimiz yıla göre 40 trilyon 500 milyar lira artış gösteren dışardan sağlanan program giderleri, 2001 yılı bütçesinde 71 trilyon 400 milyar lira gerçekleşti. Bu toplamın 38 trilyon 800 milyar lirası dışardan sağlanan haber programı giderleri, 17 trilyon 800 milyar lirası kurum dışından kiralanan program giderleri, 13 trilyon 900 milyar lirası kurum dışına ısmarlanan program giderleri ve 1 trilyon lirası ise görüntü ve sanat hizmetleri giderlerine ait.

21 trilyon enerji gideri

Bir önceki yıla göre yüzde 103,2 artışla 21 trilyon 100 milyar liraya çıkan enerji giderleri TRT'nin harcama kalemlerinden birini oluşturuyor. Enerji giderlerinin 16 trilyon 600 milyar lirası elektrik gideri, 1 trilyon 900 milyar lirası aydınlatma gideri, 1 trilyon 500 milyar lirası ısıtma gideri, 1 trilyon 100 milyar lirası da diğer enerji giderleri olarak gerçekleşti.

TRT'nin harcamalarının yanında telif haklarına ödedikleri çok küçük miktarlarda kalıyor. 2001 yılında TRT telif hakkı olarak 301 milyar lira ödedi. Kira giderleri bile telif hakkı giderlerinin üstünde. TRT kira olarak 994 milyar 600 milyon lira ödeme yaptı. Bunun 520 milyar 300 milyon lira işletme binalarına, 229 milyar 200 milyon lira misafirhane binalarına, 212 milyar 500 milyon lira arazilere, kalanı ise diğer varlıklara kira bedeli olarak ödendi. Tanıtma gideri olarak da TRT 3 trilyon 400 milyar liraya ulaştığı belirlendi. 666 milyar 300 milyon lirasını 23 Nisan şenliklerine harcayan TRT, 101 milyar lirasını da Eurovision şarkı yarışmasına harcadı. 2 trilyon 700 milyar lira da diğer tanıtım giderleri olarak raporda yeraldı.

En büyük pay Işık TV'nin

TRT, barter (takas) anlaşmalarını reklam, mal ve hizmet karşılığı şeklinde yapmakta. En büyük payı reklam anlaşmaları alıyor.

TRT'nin barter anlaşması yaptığı firmalar arasında en büyük payı Işık TV'nin aldığı Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu raporu tarafından tespit edildi. Raporda TRT'nin toplam 7 milyon 294 bin 976 dolarlık barter sözleşmesi yaptığı bilgileri yeraldı. Rapora göre TRT, Işık TV ile "Özet Görüntü" için 1 milyon 101 bin 600 dolarlık, "Maç Özet Görüntüsü" için 1 milyon 836 bin dolarlık anlaşma yaptı. TRT, Universal McCANN firması ile de "Program" için 1 milyon 210 bin dolarlık barter anlaşması yaptı. Dolar üzerinden berter anlaşması yaptığı firmalar arasında Arçelik, Aslı Gazetecilik, Unilever, P&G Tüketim Malları, Milliyet, Simge Yayıncılık, Meteksan, Park Medya, MMB Medya Pazarlama gibi firmalar yeralıyor.

Oğluna nasıl rapor aldırdı?

TRT çalışanları tarafından yayınlanan bir bildiride ise TRT Genel Müdürü Yücel Yener ile ilgili şok bir iddiaya yer verildi. TRT çalışanlarının bildirisinde Yücel Yener'in askerlik hizmeti gelen oğlunu askerlik görevinden kaçırmak için, TRT doktorlarına rapor düzenlettirdiği ileri sürüldü. Askeri hastaneden rapor alınması gerekmesine rağmen TRT doktorlarının bir pazar günü TRT'ye çağrılarak rapor düzenlettirildiği iddia ediliyor.

Temsil giderleri arttı

TRT Genel Müdürü Yücel Yener, genel müdür olmasının ardından özel harcamalarını da arttırdı. Yücel Yener, Dünya Kupası maçları başta olmak üzere birçok organizasyona TRT'nin kaynaklarını kullanarak bizzat katıldı. TRT'nin 1998 yılında 38 milyar lira olan temsil giderleri 1999 yılında 103 milyar liraya çıkartıldı. Temsil giderleri altında yapılan harcamaların büyük çoğunluğunun TRT Genel Müdürü Yücel Yener'in özel harcamaları olduğuna dikkat çekiliyor. Örneğin 1999 yılındaki temsil giderlerinden 103 milyar liranın yüzde 60'ı olan 61 milyar lirası TRT Genel Müdürü Yücel Yener tarafından kullanıldı.

Haberleşmeye 2 trilyon 400 milyar

Bir önceki yılda 1 trilyon 300 milyar lira olan haberleşme giderleri yüzde 86,3 artarak 2 trilyon 400 milyar liraya çıktı. Artış 1 trilyon 100 milyar lira. Bu toplamın 2 trilyon lirası telefon ve faks giderleri, 330 milyar lirası özel hat giderleri, 76 milyar lirası ise posta giderleri, 1 milyar lirası havale giderleri.

TRT'de bir kısım personele cep telefonu ve mesken telefonu tahsis edilmesi ile ücretlerinin ödenmesi konusunda çeşitli tarihlerde alınmış Yönetim Kurulu kararları olmasına rağmen, uygulamada bazı aksamaların olduğu ortaya çıktı. Son düzenleme ise Yönetim Kurulu'nun 23 Ocak 1998 tarihinde aldığı kararla yapıldı.

Bu karara göre, Genel Müdür, Yönetim Kurulu Üyeleri, Genel Müdür Yardımcıları, Özel Kalem Müdürü, Genel Sekreter, Yayın Denetleme, Haber, Dış Yayınlar, Radyo, Televizyon, Sosyal İşler ve İç Hizmetler, Stüdyolar Dairelerinin Başkanları, Ankara Radyosu Müdürü, Ankara, İstanbul ve İzmir Televizyon Müdürleri'nin (A Grubu) cep telefonu görüşmeleri kurum tarafın-dan karşılanırken, Naklen Yayın Müdürü, Yapı İşleri Dairesi Başkanı, Ankara Radyosu ve Ankara Televizyonu Teknik Müdürleri, Bölge Haber Müdürleri, İstanbul ve İzmir Radyo ve Televizyon Teknik Müdürleri'nin (B Grubu) cep telefonu görüşme-lerinin de resmi görüşmelere ait kısımları TRT tarafından ödeniyor.

A Grubunda bulunan kişilere ait mesken telefonu ücretlerinin tamamı, B Grubunda bulunan kişilere ait mesken telefonu ücretlerinin de resmi görüşmelere ait kısmı TRT tarafından ödeniyor. B Grubundada 41 kişinin telefon görüşmelerinin TRT tarafından karşılandığı raporda yeraldı.

Yalnız Genel Müdürün evine telefon tahsis ettirildiği de raporda yeralan bilgiler arasında. Telefon tahsisinin de TRT Genel Müdürü tarafından yapıldığı belirtilen raporda, ayrıca şunlara da dikkat çekildi:

"Kurumca cep telefonu tahsis edilmeyen, ancak kendilerine ait cep telefonu bulunanlardan, hizmetin özelliği ve personelin yetki ve sorumluluğu dikkate alınarak Genel Müdür tarafından uygun görülecek kişilerin resmi konuşma ücretlerinin de Kurum tarafından ödenmesi karara bağlanmıştır.

İncelemeler sırasında, kurumca kendisine telefon tahsis edilen 221 kişinin olduğu, cep telefonu kendisine ait olmakla birlikte resmi görüşme bedelleri Kurumca karşılanan 57 kişinin olduğu anlaşılmıştır."

Patron RTÜK ve Yener.. kim takar Yönetim Kurulu'nu!

TRT Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyelerinin atanmasına ilişkin yetkileri ile teşkilat ve kadro unvanlarında değişiklik yapma yetkisine 3984 sayılı yasaya göre RTÜK sahip; ayrıca kurumda çalıştırılan personelin kadro ünvanları, sayısı, ücretleri, ek göstergeleri, personele sağlanacak sosyal yardımları belirlemede TRT Yönetim Kurulu'nun kanunen herhangi bir inisiyatifi bulunmuyor. Kanunun, TRT Genel Müdürü'nün teklifi üzerine, söz konusu teklifleri belirleme yetkisine RTÜK sahip bulunmakta. RTÜK personelinin de istihdam şekli, özlük hakları, çalışma esas ve usullerinin TRT personeline uygulanan hükümlere tabi olduğu aynı kanun tarafından düzenleniyor.

Yener, Yönetim Kurulu Üyelerinin de görevlerinin düşmesini düzenleyen maddenin değiştirilmesini de sağladı. 3984 sayılı kanunda değişiklik yapan 4756 sayılı kabul edilerek, 15 Mayıs 2002'de Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Değişiklikle, 3984 sayılı kanunun, yayın ilke ve esaslarına TRT kurumunca uyulmaması halinde, Genel Müdür ve Yönetim Kurulu'nun görevinin düşmesini düzenleyen madde yürürlükten kaldırdı.

Yapan Yener, sorumlu Yönetim Kurulu

Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu'nun hazırladığı ve 12 Kasım'da kabul edilen TRT raporunda Genel Müdür ve Yönetim Kurulu üyeleriyle ilgili şu ifadeler ise oldukça dikkat çekici:

"6 üye ve Genel Müdür'den oluşan 7 kişilik TRT Yönetim Kurulu'nda TRT'yi temsilen sadece Genel Müdür bulunmaktadır. Modern işletmecilikte karar organı, ya yönetim kurulu ile icranın tamamen ayrı olduğu, ya da yönetim kurulu ile icranın karması şeklinde bir yapı oluşturulmaktadır. Ancak TRT Yönetim Kurulu'nun yapısı ise her iki modele de uymamaktadır. TRT Yönetim Kurulu'nda sadece Genel Müdür'ün olması, genel müdür yardımcılarının hiçbirinin yer almaması icranın temsili yönünden eksiklik olarak değerlendirilmelidir. Öte yandan her türlü idari, hukuki ve ticari olarak tüm sorumlulukları üstlenen TRT Yönetim Kurulu'nun; Kurumda çalıştırılan personelin kadro ünvanları, sayısı, ücretleri, ek göstergeleri, personele sağlanacak sosyal yardımları, personel atamalarında yönetim sınıfı dahil olmak üzere herhangi bir yetkisi bulunmamaktadır."