ÖMER ÇAKKAL
Santurun üstadı olarak kabul edilen Santuri Ethem Bey'in talebelerinden Ziya Santur'un deyimiyle, ud ve tamburun esamesinin okunmadığı 1900'lerin başında keman ve kanunla birlikte saz takımının üçüncü sacayağı olduğu halde, aradan geçen onca zamanın ardından unutulmaya yüz tutan santur; TRT sanatçısı Dr. Ümit Mutlu'nun yaptığı bir albümle yeniden gündeme geldi. En eski enstürümanlardan olan santur, Kaf Müzik'ten çıkan aynı adlı albümle eski zaman tınılarını bugüne taşıyor.

Santurun, Farabi'nin kanunu buluşundan sonra Orta Çağ'da şekil değiştirerek doğuya ve batıya doğru yayıldığı rivayet edilir. Kanuna benzerliğiyle dikkat çeken santurun, Orta Asya Türkleri'nin kullandığı Yatugun, Cattugan ve Yatıg isimli enstrümanlardan türediği de, rivayetlerden.

Adı Tevrat'ta geçiyor

Araştırmalar Tevrat'ta Psanterin olarak geçen santurun adını buradan aldığını ortaya koyuyor. 11. yüzyılda İran'a, oradan da Hindistan'a kadar yayılarak 'Santoor', 14. yüzyılda Avrupa'da bilhassa halk tarafından icra edilen bir enstrümandır. 18. yüzyılın sonuna kadar birçok ülkede yaygınlaşan santur, piyanonun ortaya çıkmasıyla yavaş yavaş unutulur. Santur günümüzde birçok Asya ve Avrupa ülkesinde değişik adlarla varlığını sürdürüyor.

Türk müziğinde üstadı Ethem Bey

Santur'un Türk Müziği'ndeki bilinen yolculuğu I. Abdülmecid dönemine uzanır. Muzıka-yı Hümayûn'dan Hilmi Bey, Rumen çalgıcılarda gördüğü santurun icrasını öğrenir ve küçük değişikliklerden sonra ortaya çıkan enstürümana 'Alafranga Santur' adını verir. Santur'un Türk Müziği'ndeki öncü üstadı Hilmi Bey'in talebesi, ünlü bestekâr Santuri Ethem Bey olarak kabul edilir. Ondan ders alan Ziya Santur ise sonraki yıllarda sazı biraz değiştirir ve 1914'te ilk 'Santur Metodu'nu yazar. 1952 de vefat eden Santur'un ardından enstürüman yeni ellerle günümüze ulaşır.

Santur artık kayıt altında

Müzik hayatına kanun çalarak başlayan Ümit Mutlu, santura daha sonraki yıllarda ilgi duyar. 1967'de İran'dan getirttiği bir santur üzerinde, enstürümanın Türk müziğine uyumu için bazı değişiklikler yapar ve hüzzam, uşşak ve saba gibi makamlardaki icra güçlüğünün önüne geçer. Uzun süreden beri santur çalan Mutlu, Mehmet Güntekin'in teklifi üzerine bir albüm hazırlayarak unutulmaya yüz tutan enstrümanı kayıt altına aldı. Zeybek, Sirto ve Longa formlarından oluşan 18 enstrümantel eserin seslendi-rildiği 'Santur' adlı albümde sanatçıya, kemençe sanatçısı Derya Türkan ve ritm sazı ustalarından Fahrettin Yarkın eşlik etti. Santur albümünün kapağında enstrümanın tarihi gelişimi, üstadları ve santur metodu hakkında ayrıntılı bilgiler veriliyor.

Abdurreşid İbrahim'in kaleminden Uzakdoğu Müslümanları

ABDURREŞİD İbrahim'in 'Alem-i İslam ve Japonya'da İslamiyet'in Yayılması' isimli iki ciltlik eserinin sadeleştirilmiş yeni düzenlemesi İşaret Yayınları'ndan çıktı. Alem-i İslam Abdürreşid İbrahim'in Sibirya, Türkistan, Moğolistan, Mançurya, Japonya, Kore, Çin, Hindistan, Hicaz ve Ortadoğu seyahat güzergahındaki seyahatlerini içeriyor. Sibirya'daki Müslümanlar ve Japonya ile ilgili değerlendirmelerin önemli yer tuttuğu kitapta Abdurreşid İbrahim'in gezdiği bölgelerin içinde bilindikleri sosyo-kültürel durum ve Müslümanlar'ın ahvali kitapta ayrıntılı olarak anlatılıyor. Abdürreşid İbrahim'in hal tercümesinin de bulunduğu kitapta yer alan makale, beyanat, mülakat ve resimler kitabı belgesel niteliğe büründürüyor. Ertuğrul Özalp, sadeleştirip notlandırdığı eserin orijinal halini korumayı başarmış. Bilgi için tel: 0 212 528 30 59

İlim dünyasına yeni bir soluk Hadis Tetkikleri Dergisi

İSTANBUL'DA Hadis Tetkikleri Dergisi adıyla ilmî, uluslararası, bir hadis ihtisas dergisi yayın hayatına başladı. Dünyanın pekçok yerinden akademisyen ve araştırmacıları biraraya getiren dergi, gündelik tartışmaların açtığı 'değerler bunalımı'ndan doğan krizlerin uzmanları arasında akademik bir dille tartışılması hedefliyor. Süha Yayıncılık'ın çıkardığı dergi Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Öğretim üyesi Doç. İbrahim Hatipoğlu'nun editorlüğünde yılda iki kez çıkacak. Başta Türkçe olmak üzere, Arapça, İngilizce gibi uluslararası çevrelerde kullanılan akademik dillerde de yayınlanması planlanan derginin ilk sayasında özellikle Türkçe makalelelere yer verilmiş. İlmî bir platform olmayı da hedeflemesi dolayısıyla dergide sadece özgün makaleler değil, hadis ile ilgilenen herkes için önem taşıyan diğer konulara yönelik bölümler de var.
Bilgi tel: 0 216 334 82 07 / www.hadisevi.com

KÜLTÜR HARİTASI

Yeşilyurt Art Clup'ün 2001 Sanat Galerisi'nde bugün açılacak karma resim sergisi 20 Mart'a kadar görülebilir. Tel: 0212 6623310

İstanbul Şehir Tiyatroları oyunlarından 'Aşk-ı Memnu' saat: 15.00'de Fatih Reşat Nuri Sahnesi'nde. Tel: 0212 5265380

Kardeş Türküler konseri saat: 18.30'da Yayla Sanat Merkezi'nde. Tel: 0216 3839921

Orjinal Alt Yazılı albümüyle çıkış yapan Feridun Düzağaç, saat: 18.30'da Kastamonu Halk Eğitim Merkezi'nde.

John Sturges ve Herry King ortak yapımı 'Yaşlı Adam ve Deniz' gösterimi saat: 15.00 ve 18.00'de Diyarbakır Sanat Merkezi'nde.

İhtilalin Süvarisi

Nesrin Turhan'ın Fethi Gürcan'ın hayatından yola çıkarak kaleme aldığı anı roman 'İhtilalin Süvarisi' Doğan Kitap'tan çıktı. Roman 1963 yılı 21 Mayısı'nda genç Harbiyeliler'le gerçekleştirmeye çalıştığı ihtilalin sonunda ölen Gürcan'ın profilini, ilişkilerini, askerliğe ve Türkiye'ye bakışını ortaya koyuyor. Tel: 0 212 677 09 24

Rus Jeopolitiği

Aleksandr Dugin'in 'Rus Jeopolitiği' kitabı Küre Yayınları'ndan çıktı. Kitap bugünkü Rusya ile tarihi Rus kimliği arasında kurduğu ilişkiye yaptığı vurgu ile dikkat çekiyor. Dugin'in Sibirya'dan Baltık Denizine, Atlantik ekseninden Avrasya jeopolitiğine uzanan çözümlemeleri, eseri farklı kılıyor.
Bilgi tel: 0 212 589 12 95

Biyo-Politika

Biyo-Politika; siyaset bilimini meşgul eden bir sorun. Agora Kitaplığı'n-dan çıkan 'Baba Ben Niye Faşist Oldum?' bu alanındaki gelişmeleri ve ana öğretileri verirken tehlikeli gidişata da ciddi bir eleştiri sunuyor. Kitapta Walter Euchner'in iki makalesiyle birlikte Kaan H. Ökten'in de bir çalışması yer alıyor.
Bilgi tel: 0 212 243 96 26

Sonsuza Tanıklık

Zeynep Direk ve Erdem Gökyaran'ın Metis Yayınları'ndan 'Sonsuza Tanıklık/Emmanuel Levinas'tan Seçmeler' adıyla çıkan kitapları, Fransız felsefeci Levinas'ın 30'lardan 1990'lara kadar süren felsefe yolculuğunun başlıca anılarını bir araya getiriyor. Kitapta Levitas'la yapılmış söyleşiler de yer alıyor.
Bilgi tel: 0 212 245 45 09

Parçalı Aşklar

Gönül Kıvılcım'ın yeni öykülerini bir araya toplayan Parçalı Aşklar, Everest'ten çıktı. Yazar Mecburi Avrupa Yolculuğu, Parçalı Aşklar ve Istıraplar Evi üst başlıklarıyla kaleme aldığı dokuz öyküde iyilik ve kötülüğü, bitip tükenmeyen sorularıyla kadın erkek ilişkilerini ve aşkı anlatıyor.
Bilgi tel: 0 212 513 34 20

Fasih Dede Divanı

Selçuk Üniversitesi'nden Dr. Mustafa Çıpan, Türk divanlarının önder ismi Fasih Ahmed Dede'nin 'Fasih Divanı' üzerine incelemesini MEB Yayınları'ndan çıkardı. Geniş hacimli kitapta Ahmet Dede'nin hayatı ve eserleri, divanının incelenmesi ve tenkidi yer alıyor.
Bilgi tel: 0212 534 86 27