HALE KAPLAN ÖZ
İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA), yeni dönem kültür-sanat faaliyetlerine başladı ve merkezin yeni dönem ilk sergisi Yıldız Sarayı Çit Kasrı'nda sanatseverlerin beğenisine sunuldu. Çini sanatçıları Deniz Göksoy ve Hasene Kalkan'ın eserlerinin yer aldığı ve 30 Eylül'e kadar ziyaret edilebilecek olan "Çini Sergisi", duvar çinileri, tabak, vazo, kase, sürahi, tepsi ve ayna kenarlarındaki çinilerinin modern tasarımlarından oluşuyor. Yıldız Sarayı Çit Kasrı'nda sanatseverlerle buluşan Deniz Göksoy ve Hasene Kalkan'ın eserleri Türkiye'de yaygın olarak çini üretimi yapılan İznik ve Kütahya'daki çinilerden çok farklı. Onlar tasarım ve desenleriyle çinide bir İstanbul ekolu oluşturma yolunda ilerliyorlar.

İstanbul ekolü niye olmasın?

Her iki sanatçı da üzerine uygulama yapacakları malzemeyi ve boyayı dışarıdan temin ediyor. İstanbul'da bu sanatla ilgilenen pek fazla sanatçının ve atölyenin bulunmadığını belirten Hasene Kalkan, Kütahya'dan temin ettikleri alt yapı üzerine uygulama yaptıklarını ama tasarım olarak Kütahya ekolü'nden çok uzak olduklarını söylüyor. "Biz ne Kütahya ne İznik ekolüne bağlıyız. Alt yapı Kütahya'dan geliyor ama desenler ve tasarımlar bize ait. Bizim ekolümüz İstanbul ekolü olabilir." diyen Kalkan, İznik'te ve Kütahya'da yaygın olarak üretilen çininin İstanbul'da da yaygınlaşmasını istediklerini söylüyor. "İstanbul'da bu çini ile ilgilenenlerin sayısı yok denecek kadar az. Biz özellikle İstanbul'da bu sanatın ilerlemesi için çalışıyoruz." Hasene Kalkan'ın hedefi ileride bir atölye kurarak çini için gerekli olan her türlü üretimi burada gerçekleştirebilmek. Hasene Kalkan sağlık için de tavsiye edilen çininin 400 yıllık bir aradan sonra yaygınlaşmasının umut verici olduğunu kaydediyor. Her evde bir çininin olmasının gerekliliğine inanan Kalkan, insan üzerindeki negatif elektiriği alan çininin, hem ruhu hem de gözü rahatlanan yanına dikkat çekiyor. Kalkan, çininin üzerinde de içinde de bir "sır" olduğunu bu sırra ulaşmanın verdiği keyifle aktarıyor: "Çininin üzeri sırlanıyor. Çini fırına koyduktan sonra da büyük bir sır. Çünkü fırından çıkan bambaşka bir şey olabiliyor."

Çiniye emek veriyorlar

Çini çalışmalarına İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meslek Edindirme Kursları'nda başlayan Hasene Kalkan, usta isimlerden ders alarak sanatını geliştirmiş. Çalışmalarını kendi atölyesinde sürdürüyor. Sergide eserleri sergilenen diğer sanatçı Deniz Göksoy ise MSÜ Güzel Sanatlar Fakültesi'nde eğitim aldıktan sonra Geleneksel Türk Sanatları Çini Bölümü'nde öğretim görevlisi olarak da çalışmış ve desen tasarımcılığı yapmış.